Jerzy Gert

Jerzy Gert
Imię i nazwisko	Ignacy Izaak Gärtner
Data i miejsce urodzenia	31 marca 1908 ; Tarnów
Pochodzenie	żydowskie
Data i miejsce śmierci	5 czerwca 1968 ; Kraków
Gatunki	muzyka poważna, muzyka rozrywkowa
Zawód	dyrygent, kompozytor
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Jerzy Gert, właśc. Ignacy Izaak Gärtner (ur. 31 marca 1908 w Tarnowie, zm. 5 czerwca 1968 w Krakowie) – polski dyrygent i kompozytor.

Życiorys

Urodził się w Tarnowie, w rodzinie żydowskiej jako syn Henryka. W latach 1924–1932 kształcił się w Wiedniu w grze na fortepianie i skrzypcach oraz studiował teorię muzyki, początkowo w Neues Wiener Konservatorium, następnie w Universität für Musik und darstellende Kunst pod kierunkiem Hannsa Eislera, Josefa Polnauera oraz prywatnie u Arnolda Schönberga i Albana Berga.

W latach 1933–1939 był kierownikiem wytwórni płytowej „Odeon” w Warszawie i dyrygował tam własną orkiestrą. W 1939 wyjechał do Lwowa, gdzie do 1941 był dyrygentem Filharmonii Lwowskiej.

W 1943 został aresztowany przez niemieckie władze okupacyjne. Był więźniem nazistowskich obozów koncentracyjnych w Płaszowie i Mauthausen.

W 1946 dyrygował orkiestrą objazdową. W 1947 powołał do życia Orkiestrę, a rok później Chór Polskiego Radia w Krakowie; pracą obu tych zespołów kierował do końca życia. Równocześnie w latach 1954–1957 był kierownikiem artystycznym Teatru Muzycznego w Krakowie. Pod jego kierownictwem scena ta wystawiła pięć premier operetek: Hrabinę Maricę, Krainę uśmiechu, Wesołą wdówkę, Księżnę cyrkówkę i Noc w Wenecji. W latach 1957–1962 był też kierownikiem artystycznym Filharmonii Krakowskiej.

Dokonał wielu nagrań radiowych muzyki poważnej (jako pierwszy nagrał operę Król Roger Karola Szymanowskiego), popularnej i rozrywkowej. Jako kompozytor muzyki filmowej współpracował ze Studiem Filmowym „Semafor” i Filmem Polskim w Łodzi, komponując muzykę do filmu rysunkowego Lis Kitaszek i dokumentalnego Pokój zdobędzie świat (1961). W pierwszych latach po wojnie był jednym z najbardziej znanych muzyków w Polsce: „popularność zawdzięczał Polskiemu Radiu, na którego antenie nie było prawie dnia, by nie zabrzmiała orkiestra Gerta.”. Był znanym kompozytorem muzyki rozrywkowej i autorem licznych aranżacji utworów polskich na potrzeby radia; skomponował wiele popularnych piosenek.

Zmarł w 1968. Pochowany na nowym cmentarzu żydowskim przy ulicy Miodowej w Krakowie.

Najbardziej znane piosenki Jerzego Gerta

Uliczka w Sewilli – słowa Tadeusz Śliwiak
Krakowska kwiaciarka – słowa Tadeusz Śliwiak
Jesienna rozłąka – słowa Bronisław Brok
Piosenka o Nowej Hucie – słowa Stanisław Chruślicki
Z wszystkich bliskich miast – słowa Tadeusz Kubiak

Źródło:.

Odznaczenia i nagrody

Order Sztandaru Pracy II klasy
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1952)
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1954)
Medal 10-lecia Polski Ludowej (1955)
Złota Odznaka „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” (1965)

Nagroda Ministra Kultury i Sztuki (1967)

Źródło:.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 Michalski 1987 ↓.
↑ Woźniakowska 1999 ↓, s. 34.
1 2 3 4 Jerzy Gert. [w:] Wirtualny Sztetl [on-line]. [dostęp 2018-02-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-25)]. (pol.).
1 2 3 Chodkowski 1995 ↓, s. 304.
1 2 3 4 5 6 7 Jerzy Gert, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2018-02-25] [zarchiwizowane z adresu] .
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Błaszczyk 2014 ↓.
↑ Fuks 1989 ↓.
↑ M.P. z 1953 r. Nr 6, poz. 63 (ISAP).
↑ M.P. z 1954 r. Nr 98, poz. 1160 (ISAP).
↑ M.P. z 1955 r. Nr 37, poz. 359 (ISAP).
↑ Uchwała Nr 70 Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie nadania odznaki „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” [dostęp 2025-07-09].

Bibliografia

Grzegorz Michalski: Gert Jerzy. W: Encyklopedia muzyczna PWM. Elżbieta Dziębowska (red.). Wyd. I. T. 3: EFG część biograficzna. Kraków: PWM, 1987. ISBN 83-224-0344-5. (pol.).
Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: PWN, 1995. ISBN 83-01-11390-1. (pol.).
Anna Woźniakowska: Czy Kraków zasługuje na operę?: 45-lecie opery i operetki w Krakowie. Opera i Operetka w Krakowie, 1999, s. 34. ISBN 978-83-910003-9-7.
Leon Tadeusz Błaszczyk: Żydzi w kulturze muzycznej ziem polskich w XIX i XX wieku. Słownik biograficzny. Warszawa: Stowarzyszenie Żydowski Instytut Historyczny w Polsce, 2014, s. 80. ISBN 978-83-939735-1-4.
Marian Fuks: Muzyka ocalona: judaica polskie. Warszawa: Wydawnictwa Radia i Telewizji, 1989, s. 207. ISBN 978-83-212-0541-0.

Linki zewnętrzne

Jerzy Gert w bazie filmpolski.pl
Jerzy Gert w bazie IMDb (ang.)
Jerzy Gert w bazie Discogs.com (ang.)
"Krakowska kwiaciarka" wyk. Sława Przybylska (video)
Jesienna rozłąka wyk. Anna German (video)

[CITEREFMichalski1987-1] 1 2 3 4 5 6 Michalski 1987 ↓.

[CITEREFWoźniakowska199934-2] Woźniakowska 1999 ↓, s. 34.

[sztetl-3] 1 2 3 4 Jerzy Gert. [w:] Wirtualny Sztetl [on-line]. [dostęp 2018-02-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-02-25)]. (pol.).

[CITEREFChodkowski1995304-4] 1 2 3 Chodkowski 1995 ↓, s. 304.

[ETP-5] 1 2 3 4 5 6 7 Jerzy Gert, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (baza wiedzy: Osoby) [dostęp 2018-02-25] [zarchiwizowane z adresu] .

[CITEREFBłaszczyk2014-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Błaszczyk 2014 ↓.

[CITEREFFuks1989-7] Fuks 1989 ↓.

[8] M.P. z 1953 r. Nr 6, poz. 63 (ISAP).

[9] M.P. z 1954 r. Nr 98, poz. 1160 (ISAP).

[10] M.P. z 1955 r. Nr 37, poz. 359 (ISAP).

[11] Uchwała Nr 70 Prezydium Rady Narodowej m. Krakowa z dnia 27 stycznia 1965 r. w sprawie nadania odznaki „Za Pracę Społeczną dla miasta Krakowa” [dostęp 2025-07-09].