Jerzy Kram | |
| Państwo działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
1 czerwca 1916 |
| Data i miejsce śmierci |
29 czerwca 1995 |
| Alma Mater | |
| Odznaczenia | |
| Strona internetowa | |


Jerzy Kram (ur. 1 czerwca 1916 w Sosnowcu, zm. 29 czerwca 1995 tamże) – polski językoznawca, polonista, autor publikacji metodyczno-dydaktycznych z zakresu języka polskiego, wykładowca szkół średnich i ośrodków doskonalenia zawodowego nauczycieli.
Syn Edmunda i Olgi z domu Hirsz. Jego ojciec był pracownikiem przemysłu węglowego w Zagłębiu, pracował w sosnowieckiej kopalni „Renard”.
Po ukończeniu w 1934 Gimnazjum Państwowego im. Stanisława Staszica w Sosnowcu przy ulicy Żeromskiego 3, podjął studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim, które ukończył w 1939, na krótko przed wybuchem II wojny światowej, uzyskując stopień magistra filologii polskiej. Jednym z jego profesorów na UW był wybitny polonista, profesor Julian Krzyżanowski.
Po wybuchu II wojny światowej i klęsce kampanii wrześniowej, od listopada 1939 zaangażował się w tajne nauczanie młodzieży szkół średnich. Pod kierownictwem Krzyżanowskiego brał udział w pracach podziemnego Uniwersytetu Warszawskiego, w sekcji polonistycznej (w której działali także m.in.: Wacław Borowy, Witold Doroszewski, Jerzy Kreczmar, Tadeusz Mikulski, Stanisław Skorupka, Bogdan Suchodolski, Zofia Szmydt i inni). W jego ówczesnym warszawskim mieszkaniu odbywał się szereg zajęć konspiracyjnych. Organizował także konspiracyjne spotkania i imprezy kulturalne z udziałem przedstawicieli nauki i pracowników teatru.
Od wczesnej młodości jego pasją było kolekcjonowanie ekslibrisów. W czasie okupacji niemieckiej wydał w Warszawie a potem w Sosnowcu, kilka niskonakładowych, konspiracyjnych publikacji poświęconych ekslibrisowi; sam również zajmował się projektowaniem i edytowaniem ekslibrisów. Zachowane egzemplarze tych publikacji oraz odbitki wykonanych ekslibrisów z lat 1941–1945 (np. sygnowane grafiki pn. ZK., KZ natvralizm, ZJK ex bibliotheca, Zvzanny Kramowej, Książka Kajtvsia, wykonane dla bliskich), znajdują się w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie oraz Biblioteki Publicznej m.st. Warszawy – Biblioteki Głównej Województwa Mazowieckiego.
Po wybuchu powstania warszawskiego, od sierpnia do października 1944 pełnił obowiązki cywilnego komendanta Obrony Przeciwlotniczej Kraju (OPL), w gmachu Prudential przy placu Napoleona 8 (obecnie Plac Powstańców Warszawy). Po upadku powstania, wraz z ludnością cywilną Warszawy został wywieziony do niemieckiego nazistowskiego obozu przejściowego w Pruszkowie, a następnie do obozu rozdzielczego w Wesel w Niemczech. Po przekupieniu strażników wraz z kilkoma kolegami – jeńcami, zbiegł z obozu i w ogniu bombardowań przedostał się do Sosnowca. Został skierowany przez urząd pracy do kopalni rudy „Johanna” w Żychcicach nad Brynicą, w powiecie będzińskim, jako robotnik. Z chwilą zbliżania się frontu uciekł z kopalni i ukrywał się aż do wyzwolenia Sosnowca, w styczniu 1945.
1 lutego 1945 podjął pracę jako nauczyciel – polonista i przez 36 lat pracował zawodowo w placówkach szkolnych i akademickich na terenie Zagłębia i Śląska oraz w Warszawie. W latach 1951–1953 był założycielem i dyrektorem Wojewódzkiego Ośrodka Doskonalenia Kadr Oświatowych w Katowicach oraz kierownikiem sekcji polonistycznej Centralnego Ośrodka Doskonalenia Kadr Oświatowych przy Ministerstwie Oświaty w Warszawie. Od 1953 do 1959 był dyrektorem Liceum Pedagogicznego w Katowicach. W latach 1960–1970 był wicedyrektorem Okręgowego Ośrodka Metodycznego w Katowicach. Od 1971 kierował Zakładem Humanistycznym w Instytucie Kształcenia Nauczycieli w Katowicach.
1 czerwca 1981 przeszedł na emeryturę. W latach 1981–1992 pracował jako nauczyciel kontraktowy w IV Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Staszica w Sosnowcu, jako nauczyciel języka polskiego.
W grudniu 1984 roku został członkiem sosnowieckiego koła Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, przekształconego w 1990 w Związek Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych.
Mieszkał w dzielnicy Pogoń, w kamienicy przy ulicy Bema 4.
Został pochowany na cmentarzu ewangelickim wchodzącym w skład Cmentarza Wielowyznaniowego w Sosnowcu, w dzielnicy Pogoń, przy ulicy Smutnej 6 (sektor A, miejsce 6).
Źródło:.