Joanna Chmielewska

Joanna Chmielewska
Ilustracja
Imię i nazwisko

Irena Barbara Kuhn

Data i miejsce urodzenia

2 kwietnia 1932
Warszawa

Data i miejsce śmierci

7 października 2013
Warszawa

Narodowość

polska

Język

polski

Dziedzina sztuki

literatura popularna
literatura dla dzieci i młodzieży

Ważne dzieła
Faksymile
Odznaczenia
Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Strona internetowa

Joanna Chmielewska, właśc. Irena Barbara Kuhn z domu Becker (ur. 2 kwietnia 1932 w Warszawie, zm. 7 października 2013 tamże) – polska architektka i pisarka, autorka popularnych powieści sensacyjnych, kryminalnych, komedii obyczajowych, a także książek dla dzieci i młodzieży.

Jej książki zostały przetłumaczone na co najmniej jedenaście języków (rosyjski, bułgarski, litewski, łotewski, estoński, czeski, słowacki, gruziński, szwedzki, niemiecki i hiszpański).

Życiorys

Najwcześniejsze dzieciństwo pisarka spędziła w Grójcu i Warszawie. Jako dziecko wiele czytała i w bardzo młodym wieku marzyła o napisaniu powieści. Najpierw uczyła się w szkole powszechnej. W 1943 została oddana do internatu u Sióstr Zmartwychwstanek na warszawskim Żoliborzu. Następnie uczęszczała do gimnazjum, a później wraz rodzicami wyprowadziła się na jakiś czas do Bytomia, skąd powróciła do Grójca. Okazało się, że jest w jednej klasie ze swoją dawną koleżanką, Janką (późniejszą absolwentką historii na Uniwersytecie Warszawskim), z którą teraz mogła się zaprzyjaźnić. Osoba ta stała się pierwowzorem postaci w kilku powieściach Chmielewskiej, podobnie jak członkowie rodziny pisarki. Również jedna z nauczycielek została opisana w jednym z utworów – Zwyczajnym życiu.

Rodzina Chmielewskiej pragnęła, żeby została lekarką, jednak w liceum młodą Joannę zaczęła interesować architektura i ten kierunek studiów wybrała. W czasach szkoły średniej poznała swojego przyszłego męża, Stanisława. Wcześnie zaszła w ciążę i wzięła ślub. Studia zaczęła jako mężatka, a wkrótce (w 1951) urodziła pierwszego syna.

Ukończyła studia na Wydziale Architektury Politechniki Warszawskiej, uzyskując tytuł inżyniera architekta. Pracowała m.in. w Samodzielnej Pracowni Architektoniczno-Budowlanej „Blok”, w Energoprojekcie, w Biurze Projektów „Stolica”. Brała udział w budowie Domu Chłopa. Tematyka związana z pracą z tego okresu pojawiała się później w jej powieściach.

Debiutowała w 1958 na łamach czasopisma „Kultura i Życie” jako prozaik. Przez pewien czas pisała w „Kulturze i Sztuce” na tematy związane z architekturą wnętrz. W 1964 miał miejsce debiut książkowy – wydała sensacyjną powieść Klin. Od 1970 zajmowała się wyłącznie twórczością literacką. Łączny nakład jej powieści w Polsce przekroczył 6 mln egzemplarzy, a w Rosji – gdzie uważana była za najpoczytniejszą pisarkę zagraniczną – 8 mln. Jej książki tłumaczono na języki obce 107 razy.

3 maja 2004 została odznaczona Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski.

Życie prywatne

Była żoną Stanisława Jana Kuhna (ur. 1929), syna Stanisława. Miała dwóch synów: Jerzego (ur. 1951) i Stanisława Roberta (ur. 1956, używa głównie imienia Robert).

Zmarła 7 października 2013 w Warszawie, pochowana 14 października 2013 na cmentarzu Powązkowskim (kwatera H-5-20).

Genealogia

Prapradziadkowie

Józef Becker
(1808-?)
∞ 08.09.1844
Marianna Maur (1817-?)

Ignacy Borkowski
(01.10.1820-?)
∞ 06.08.1843
Julianna Michalak (1821-?)

Wojciech Koch
(1817-12.04.1877)
∞?
Rozalia Wasilewska (?-?)

Józef Walenty Szwartz (03.02.1826-?)
∞ 22.01.1854
Joanna Luzińska
(10.05.1829-?)

Wawrzyniec Knopocki
(06.08.1832-8.10.1904)
∞ 26.02.1854
Józefa Dziędziela
(17.03.1836-13.04.1869)

Antoni Dąbrowski (12.05.1833-?)
∞ 02.02.1852
Małgorzata Kuza (31.05.1829-01.05.1880)

Franciszek Wojtyra (1822-29.07.1877)
∞ 26.02.1843
Urszula Gnaś (1821-6.11.1892)

Szpitalewski
∞?
NN

Pradziadkowie

Karol Bogumił Becker (1850-?)
∞ 07.10.1876
Julianna Borkowska (1851-10.04.1927)

Antoni Koch(?-?)
∞ 1882
Paulina Magdalena Szwartz (21.06.1862-?)

Ludwik Knopocki (23.08.1862-?)
∞ 24.09.1885
Józefa Dąbrowska (20.10.1862-?)

Bartłomiej Wojtyra (12.08.1854-?)
∞?
Katarzyna Szpitalewska (ok. 1864-?)

Dziadkowie

Paweł Becker (14.01.1883-19.06.1927)
∞ 11.10.1903
Helena Koch (16.05.1883-15.11.1959)

Franciszek Knopacki (13.11.1889-21.06.1946)
∞ 4.10.1908
Paulina Wojtyra (6.02.1886-?)

Rodzice

Jan Becker (1906-11.03.1983)
∞ przed 1932
Janina Knopacka (1909-1993)

Joanna Chmielewska (02.04.1932-07.10.2013)

Twórczość

 Z tym tematem związana jest kategoria: Powieści Joanny Chmielewskiej.

Literatura piękna (dla dorosłych)

Literatura piękna (cykle dla młodzieży i dzieci)

  • 1994: Pafnucy dla dzieci
  • 2003: Las Pafnucego dla dzieci

Poradniki

  • 1996: Jak wytrzymać z mężczyzną
  • 1996: Jak wytrzymać ze współczesną kobietą
  • 2001: Jak wytrzymać ze sobą nawzajem
  • 2005: Przeciwko babom!
  • 2007: Traktat o odchudzaniu

Autobiografie

  • 1993: Autobiografia, tom 1 – Dzieciństwo
  • 1994: Autobiografia, tom 2 – Pierwsza młodość
  • 1994: Autobiografia, tom 3 – Druga młodość
  • 1994: Autobiografia, tom 4 – Trzecia młodość
  • 1994: Autobiografia, Wieczna młodość – aneks do wszystkich pozostałych
  • 2000: Autobiografia, tom 5 – Wtórna młodość
  • 2006: Autobiografia, tom 6 – Stare próchno
  • 2008: Autobiografia, tom 7 – Okropności
  • 2013: Życie (nie)całkiem spokojne

Słuchowiska

  1. Lesio
  2. Całe zdanie nieboszczyka
  3. Krokodyl z kraju Karoliny
  4. Wszystko czerwone
  5. Klin
  6. Dzikie białko
  7. Wielki Diament cz. 1
  8. Wielki Diament cz. 2
  9. Wielki Diament cz. 3
  10. Romans wszech czasów
  11. Boczne drogi
  12. Kocie worki
  13. Pech
  14. Najstarsza prawnuczka cz. 1
  15. Najstarsza prawnuczka cz. 2
  16. Przeklęta bariera cz. 1
  17. Przeklęta bariera cz. 2
  18. (Nie)Boszczyk mąż cz. 1
  19. (Nie)Boszczyk mąż cz. 2
  20. Złota mucha
  21. Zapalniczka
  22. Studnie przodków
  23. Wszyscy jesteśmy podejrzani
  24. Krowa niebiańska
  25. Depozyt cz. 1
  26. Depozyt cz. 2

Ekranizacje

Grób Joanny Chmielewskiej na Powązkach (2019)
 Z tym tematem związana jest kategoria: Filmowe adaptacje utworów Joanny Chmielewskiej.

Powstało kilka ekranizacji filmowych, opartych na jej książkach. Były to:

Nagrody

Uwagi

  1. 1 2 Obecnie „wszech czasów” pisze się rozłącznie, jednak w czasie wydawania książki poprawna była także pisownia „wszechczasów”. Wznowienie książki, wydane w 2006, miało poprawiony tytuł – „wszech czasów”.

Przypisy

  1. ↑ Index Translationum.
  2. Joanna Chmielewska: Autobiografia. Dzieciństwo. Warszawa: Vers, 1993. ISBN 83-7127-001-1.
    1. ↑ S. 139.
    2. ↑ S. 248.
    3. ↑ S. 307.
  3. ↑ Agnieszka Dajbor: Hanka Bielicka współczesnej literatury. Gazeta Wyborcza, 1995/10/18. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-22)].
  4. ↑ (asz): Joanna Chmielewska kończy 75 lat. [w:] Gazeta Wyborcza [on-line]. 2 kwietnia 2007. [dostęp 2007-06-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (19 sierpnia 2012)]. (pol.).
  5. ↑ Joanna Chmielewska, [w:] Twórcy [online], Culture.pl [dostęp 2008-06-16].
  6. ↑ BiBik – pismo MBP w Łodzi. [dostęp 2008-06-15].
  7. ↑ Przyznano odznaczenia. [dostęp 2013-10-16].
  8. ↑ Joanna Chmielewska: Autobiografia. Pierwsza młodość. Warszawa: Vers, 1994, s. 154. ISBN 83-7127-002-X.
  9. ↑ Zmarła pisarka Joanna Chmielewska. PolskieRadiopl, 7 października 2013.
  10. ↑ Joanna Chmielewska nie żyje. Jej kryminały bawiły pokolenia. wyborcza.pl. [dostęp 2013-10-07]. (pol.).
  11. ↑ Pogrzeb Joanny Chmielewskiej. Autorka kryminałów spoczęła na Powązkach. warszawa.naszemiasto.p. [dostęp 2013-10-14]. (pol.).
  12. ↑ [dostęp 2016-01-03].
  13. ↑ W akcie chrztu nr 62/1832 z parafii Bolimów jego ojciec Wojciech jest pisany jako Knopocki.
  14. ↑ Akt zgonu nr 41/1877 z aktów parafii Starawieś (Archiwum Państwowe w Siedlcach. Zespół 62/229/0/1/64, k. 59v, s. 118).
  15. ↑ Akt ślubu nr 14/1843 z aktów parafii Starawieś (Archiwum Państwowe w Siedlcach. Zespół 62/229/0/1/17, s. 82). Tutaj też informacja, że rodzicami Franciszka byli Wojciech Wojtyra i Marta z Kozików, a Urszuli – Mateusz Gnaś i Teresa z Wyszogrodzkich.
  16. ↑ Akt zgonu nr 116/1892 z aktów parafii Starawieś (Archiwum Państwowe w Siedlcach. Zespół 62/229/0/1/79, k. 131v).
  17. ↑ Pisany też Kunopocki jak np. w akcie chrztu syna Franciszka.
  18. ↑ Akt chrztu nr 64/1854 z aktów parafii Starawieś (Archiwum Państwowe w Siedlcach. Zespół 62/229/0/1/28 s. 22).
  19. ↑ Pisana też Szpitalska i Szpytalewska w aktach chrztów dzieci.
  20. ↑ Genealodzy PL Genealogia, Metryki - Skanoteka - Baza skanów akt metrykalnych, metryki.genealodzy.pl, 1903 [dostęp 2026-04-13].
  21. ↑ W akcie chrztu z parafii Bolimów nr 209/1889 ojciec był zapisany jako Kunopocki. Zmarł w Grójcu.
  22. ↑ Akt ślubu nr 494/1908 z aktów parafii Wszystkich Świętych w Warszawie (Archiwum Państwowe w Warszawie. Zespół 72/1219/0/142 k. 247v). Tu pisany jako Knopacki i takie nazwisko się ustaliło w rodzinie.
  23. ↑ Akt chrztu nr 80/1886 z aktów parafii Starawieś (Archiwum Państwowe w Siedlcach. Zespół 62/229/0/1/73 k. 21v). Miała jedenaścioro rodzeństwa.
  24. ↑ DSP, Studnie przodków, Warszawa: Czytelnik, 1979, ISBN 83-07-00020-3, OCLC 7576435 [dostęp 2021-01-22].
  25. ↑ Joanna Chmielewska, Szajka bez końca, Warszawa: Polski Dom Wydawniczy, 1990, ISBN 83-7043-160-7, OCLC 749314637 [dostęp 2021-01-22].
  26. ↑ Joanna Chmielewska, Dzikie białko, Wyd. 2. w tej serii, Warszawa: Agencja Praw Autorskich i Wyd. „INTERART”, 1990, ISBN 83-85103-34-1, OCLC 41311339 [dostęp 2021-01-22].
  27. ↑ Joanna Chmielewska, Dzikie białko. Powieść historyczna z okresu mie̜dzykartkowego, Warszawa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, 1990, ISBN 83-203-3308-3, OCLC 24801173 [dostęp 2021-01-22].
  28. ↑ Joanna Chmielewska, Wyścigi, Wyd. 2, Warszawa: Polski Dom Wydawniczy, 1992, ISBN 83-7043-122-4, OCLC 38703249 [dostęp 2021-01-22].
  29. ↑ Joanna Chmielewska, Tajemnica, Wyd. 2, Warszawa: Agencja Praw Autorskich i Wyd. Interart, 1992, ISBN 83-7060-108-1, OCLC 27004439 [dostęp 2021-01-22].
  30. ↑ Joanna Chmielewska, Tajemnica, Wyd. 3, Warszawa: Agencja Praw Autorskich i Wyd. Interart, 1992, ISBN 83-7060-161-8, OCLC 223250996 [dostęp 2021-01-22].
  31. ↑ Joanna Chmielewska, Drugi wątek, Wyd. 1, Warszawa: Vers, 1993, ISBN 83-7127-000-3, OCLC 32328410 [dostęp 2021-01-22].
  32. ↑ Joanna Chmielewska, Florencja córka diabła, Wyd. 1, Warszawa: Polski Dom Wydawniczy, 1993, ISBN 83-7043-178-X, OCLC 30995422 [dostęp 2021-01-22].
  33. ↑ Ewa Wierzchowska, Zbieg okoliczności, Warszawa: Agencja Praw Autorskich i Wydawnictwo „Interart”, 1993, ISBN 83-7060-146-4, OCLC 297855138 [dostęp 2021-01-22].
  34. ↑ Joanna Chmielewska, Zbieg okoliczności, Wyd. 1, Gdańsk: Phantom Press International, 1993, ISBN 83-7075-458-9, OCLC 31242613 [dostęp 2021-01-22].
  35. ↑ Joanna Chmielewska, Jeden kierunek ruchu, Wyd. 1, Warszawa: Polski Dom Wydawniczy, 1994, ISBN 83-7043-131-3, OCLC 41511289 [dostęp 2021-01-22].
  36. ↑ Joanna Chmielewska, Lądowanie w Garwolinie, Warszawa: Vers, 1995, ISBN 83-7127-008-9, OCLC 33807197 [dostęp 2021-01-22].
  37. ↑ Joanna Chmielewska, Duża pó́łka, Wyd. 1, Warszawa: Vers, 1995, ISBN 83-7127-012-7, OCLC 34207794 [dostęp 2021-01-22].
  38. ↑ Joanna Chmielewska, Dwie głowy i jedna noga, Wyd. 1, Warszawa: Vers, 1996, ISBN 83-7127-017-8, OCLC 35323347 [dostęp 2021-01-22].
  39. 1 2 Joanna Chmielewska, Wielki diament, Wyd. 1, Warszawa: Vers, 1996, ISBN 83-7127-025-9, OCLC 36826215 [dostęp 2021-01-22].
  40. ↑ Joanna Chmielewska, Hazard, Wyd. 1, Warszawa: Vers, 1997, ISBN 83-7127-035-6, OCLC 38175912 [dostęp 2021-01-22].
  41. ↑ Joanna Chmielewska, Krowa niebiańska, Wydanie 1, Warszawa, ISBN 83-7127-031-3, OCLC 39627737 [dostęp 2021-01-22].
  42. ↑ Joanna Chmielewska, Harpie, Wyd. 1, Warszawa: Wyd. „Vers”, 1998, ISBN 83-7127-036-4, OCLC 39487947 [dostęp 2021-01-22].
  43. ↑ Joanna Chmielewska, Złota mucha, Wyd. 1, Warszawa: Wyd. VERS, 1998, ISBN 83-7127-037-2, OCLC 40756707 [dostęp 2021-01-22].
  44. ↑ Joanna Chmielewska, Depozyt, Wyd. 1, Warszawa: Vers, 1999, ISBN 83-7127-042-9, OCLC 43245912 [dostęp 2021-01-22].
  45. ↑ Joanna Chmielewska, Najstarsza prawnuczka, Wyd. 1, Warszawa: Wyd. „Vers”, 1999, ISBN 83-7127-041-0, OCLC 41618072 [dostęp 2021-01-22].
  46. ↑ Joanna Chmielewska, Przeklęta bariera, Wyd. 1, Warszawa: Vers, 2000, ISBN 83-7127-043-7, OCLC 45463413 [dostęp 2021-01-22].
  47. ↑ Joanna Chmielewska, Książka ponieka̧d kucharska, Wyd. 1, Warszawa: Wyd. Vers, 2000, ISBN 83-88601-04-0, OCLC 46960928 [dostęp 2021-01-22].
  48. ↑ Joanna Chmielewska, Trudny trup, Warszawa: Kobra, 2001, ISBN 83-88791-07-9, OCLC 47922026 [dostęp 2021-01-22].
  49. ↑ Joanna Chmielewska, Nieboszczyk mąż, Warszawa: Kobra, 2002, ISBN 83-88791-21-4, OCLC 50239645 [dostęp 2021-01-22].
  50. ↑ Joanna Chmielewska, Pech, Warszawa: Kobra, 2002, ISBN 83-88791-28-1, OCLC 51303331 [dostęp 2021-01-22].
  51. ↑ Joanna Chmielewska, Babski motyw, Warszawa 2003, ISBN 83-88791-35-4, OCLC 52716667 [dostęp 2021-01-22].
  52. ↑ Joanna Chmielewska, Bułgarski bloczek, Warszawa, ISBN 83-88791-45-1, OCLC 54807627 [dostęp 2021-01-22].
  53. ↑ Joanna Chmielewska, Kocie worki, Warszawa: Kobra, 2004, ISBN 83-88791-50-8, OCLC 56126556 [dostęp 2021-01-22].
  54. ↑ Joanna Chmielewska, Mnie zabić, Warszawa: Kobra, 2005, ISBN 83-88791-61-3, OCLC 57814373 [dostęp 2021-01-22].
  55. ↑ Joanna Chmielewska, Krętka blada, Warszawa: Kobra, 2006, ISBN 83-88791-68-0, OCLC 65532658 [dostęp 2021-01-22].
  56. ↑ Joanna Chmielewska, Zapalniczka, Warszawa: Kobra, 2007, ISBN 978-83-88791-83-3, OCLC 124504989 [dostęp 2021-01-22].
  57. ↑ Rrozwinięcie opowiadania Zapalniczka, wydanego w 2005 w zbiorze opowiadań Trupy polskie
  58. ↑ Joanna Chmielewska, Rzeź bezkręgowców, Warszawa: Kobra, 2007, ISBN 978-83-88791-88-8, OCLC 184964197 [dostęp 2021-01-22].
  59. ↑ Joanna Chmielewska, Porwanie, Wyd. 1, Warszawa: Klin, 2009, ISBN 978-83-62136-00-1, OCLC 469142049 [dostęp 2021-01-22].
  60. ↑ Joanna Chmielewska, Byczki w pomidorach, Wyd. 1, Warszawa: Klin, 2010, ISBN 978-83-62136-03-2, OCLC 635646818 [dostęp 2021-01-22].
  61. ↑ Joanna Chmielewska, Gwałt, Wyd. 1, Warszawa: Klin, 2011, ISBN 978-83-62136-54-4, OCLC 748380608 [dostęp 2021-01-22].
  62. ↑ Joanna Chmielewska, Krwawa zemsta, Wyd. 1, Warszawa: Klin, 2012, ISBN 978-83-62136-69-8, OCLC 812289780 [dostęp 2021-01-22].
  63. ↑ Joanna Chmielewska, Zbrodnia w efekcie, Wydanie I, Warszawa, ISBN 978-83-62136-70-4, OCLC 863238236 [dostęp 2021-01-22].
  64. ↑ Joanna Chmielewska, Nawiedzony dom, Wyd. 1, Warszawa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, 1979, ISBN 83-203-0009-6, OCLC 17190207 [dostęp 2021-01-22].
  65. ↑ Joanna Chmielewska, Wielkie zasługi, Warszawa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, 1981, ISBN 83-203-1202-7, OCLC 749599732 [dostęp 2021-01-22].
  66. ↑ Joanna Chmielewska, Duch, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983, ISBN 83-03-00287-2, OCLC 316611409 [dostęp 2021-01-22].
  67. ↑ Wydany później, po lekkiej zmianie, wraz z kilkoma innymi opowieściami jako Ślepe szczęście
  68. ↑ Joanna Chmielewska, Skarby., Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1988, ISBN 83-203-1879-3, OCLC 499854415 [dostęp 2021-01-22].
  69. ↑ Joanna Chmielewska, Ślepe szczęście, Wyd. 1, Warszawa: Wyd. Alfa, 1990, ISBN 83-7001-368-6, OCLC 26199970 [dostęp 2021-01-22].
  70. ↑ Joanna Chmielewska, 2/3 sukcesu, Warszawa: Wyd. ALFA, 1991, ISBN 83-7001-618-9, OCLC 38722890 [dostęp 2021-01-22].
  71. ↑ Joanna Chmielewska, Wszelki wypadek, Warszawa: Alkazar, 1993, ISBN 83-85784-05-5, OCLC 29694690 [dostęp 2021-01-22].
  72. ↑ Joanna Chmielewska, Wszelki wypadek, Warszawa: Agencja Praw Autorskich i Wydawnictw Interart, 1993, ISBN 83-7060-146-4, OCLC 749796001 [dostęp 2021-01-22].
  73. ↑ Joanna Chmielewska, Pafnucy, Wyd. 1, Warszawa: Polski Dom Wydawniczy, 1994, ISBN 83-7043-020-1, OCLC 52272663 [dostęp 2021-01-22].
  74. ↑ Włodzimierz Kukliński, Las Pafnucego, Warszawa: Kobra Media, 2003, ISBN 83-88791-42-7, OCLC 69560830 [dostęp 2021-01-22].
  75. ↑ Joanna Chmielewska, Jak wytrzymać z mężczyzną?, Warszawa: Wyd. Wiedza i Życie, 1996, ISBN 83-86805-61-7, OCLC 36821681 [dostęp 2021-01-22].
  76. ↑ Joanna Chmielewska, Jak wytrzymać ze współczesną kobietą?, Warszawa: Wyd. Wiedza i Życie, 1996, ISBN 83-86805-47-1, OCLC 36515756 [dostęp 2021-01-22].
  77. ↑ Joanna Chmielewska, Jak wytrzymać ze sobą nawzajem, Warszawa: Kobra, 2001, ISBN 83-88791-12-5, OCLC 49190398 [dostęp 2021-01-22].
  78. ↑ Joanna Chmielewska, Przeciwko babom!, Warszawa: Kobra, 2005, ISBN 83-88791-62-1, OCLC 61195427 [dostęp 2021-01-22].
  79. ↑ Joanna Chmielewska, Traktat o odchudzaniu, Warszawa: Kobra, 2007, ISBN 978-83-88791-85-7, OCLC 271206270 [dostęp 2021-01-22].
  80. ↑ W 2000 ukazał się jako tom 5 – Wtórna młodość
  81. ↑ Lekarstwo na miłość w bazie filmpolski.pl
  82. ↑ Skradziona kolekcja w bazie filmpolski.pl
  83. ↑ Kim jesteś kochanie w bazie filmpolski.pl
  84. ↑ Randka z diabłem w bazie filmpolski.pl
  85. ↑ Całe zdanie nieboszczyka w bazie filmpolski.pl
  86. ↑ Pan ili propal w bazie IMDb (ang.).

Linki zewnętrzne