Jukka

Jukka

Jukka aloesolistna
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	liliopodobne (≡ jednoliścienne)
Rząd	szparagowce
Rodzina	szparagowate
Podrodzina	agawowe
Rodzaj	jukka
Nazwa systematyczna
Yucca L. Sp. Pl. 319 (1753)
Typ nomenklatoryczny
Yucca aloifolia L.
Synonimy
Clistoyucca (Engelm.) Trel. Codonocrinum Willd. ex Schult. & Schult.f. Samuela Trel. Sarcoyucca (Trel.) Linding.
Multimedia w Wikimedia Commons

Jukka, juka, krępla, szpilecznica (Yucca L.) – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych. Liczy około 50 gatunków bylin, krzewów i drzew. Występują naturalnie w Ameryce Północnej i Środkowej.

Jukki introdukowano na wszystkie kontynenty, poza Antarktydą. Gatunek jukka zwisłolistna (Yucca flaccida) został introdukowany do Polski. Jest antropofitem zadomowionym na terenie nieczynnych hydroosadników Elektrowni Siersza w Trzebini.

Morfologia

Pokrój

Wieloletnie krzewy lub drzewa, bezłodygowe lub łodygowe, zwykle silnie rozgałęzione, wyrastające z podziemnego lub nadziemnego kaudeksu.

Liście

Siedzące, zebrane w rozety, wyrastające z kaudeksu lub na końcach rozgałęzionych pędów. Blaszki liściowe równowąsko-lancetowate, rozszerzone u nasady, zwykle sztywne, niekiedy mięsiste, całobrzegie lub o brzegach ząbkowanych, czasami nitkowate i rozdzielające się na pojedyncze włókna, rogowate, zwykle o ostro zakończonym wierzchołku.

Kwiaty

Zebrane w wiechowaty lub groniasty kwiatostan, niekiedy wiechowaty dystalnie i groniasty proksymalnie, zwykle wzniesiony, niekiedy zwisły. Okwiat dzwonkowaty lub kulistawy, sześciolistkowy. Listki okwiatu mięsiste, białawe do kremowych lub lekko zabarwione na zielono lub fioletowo, niekiedy owłosione. Sześć pręcików o nitkach spłaszczonych, szerokości główek, gładkich, brodawkowatych lub ziarnistych, mięsistych. Słupek odwrotnie jajowaty do podługowato-cylindrycznego. Zalążnia górna, zwykle zielona, trójkomorowa lub sześciokomorowa z fałszywymi przegrodami, sześcioklapowana. Szyjka słupka biała do ciemnozielonej, często gruba, zakończona potrójnym znamieniem (niekiedy pojedynczym i główkowatym), białym do jasnozielonego.

Owoce

Wzniesione lub zwisłe jagody lub torebki, zawierające liczne, zwykle czarne (rzadko szare), spłaszczone, zaokrąglone nasiona.

Biologia

Rozwój

Kwiaty jukki zapylane są wyłącznie przez ćmy z rodzajów Tegeticula, Parategeticula i Prodoxus z rodziny Prodoxidae.

Genetyka

Liczba chromosomów 2n = 50, 60.

Systematyka

Pozycja rodzaju

Rodzaj z podrodziny agawowych (Agavoideae) w rodzinie szparagowatych (Asparagaceae).

Lista gatunków

Uprawa

Są dość łatwe w uprawie doniczkowej jako rośliny pokojowe, pod warunkiem zapewnienia im dobrego oświetlenia. Przy niedoborze światła liście jaśnieją i zwieszają się. Latem optymalna dla wzrostu jest temperatura pokojowa 18–20°C. Zimą znoszą temperaturę 15–18°C, ale lepiej przenieść je do chłodniejszego pomieszczenia z temperaturą około 10°C. Przy podlewaniu nie moczyć zdrewniałego pnia. Podlewać należy umiarkowanie, można przesuszać zimą. Umiarkowanie nawozić, wiosną i latem co 3 tygodnie nawozami mineralnymi. Młode rośliny przesadza się co roku do większych doniczek, u starszych, które już są w dużych doniczkach wymienia się tylko górną warstwę ziemi. Można stosować uniwersalną mieszankę ziemi ogrodniczej. Zakurzone liście czyści się wilgotną szmatką. Można je rozmnażać przez podział, ukorzenianie odrostów korzeniowych lub ukorzenianie kawałków pnia.

Przypisy