Jukka

Jukka
Ilustracja
Jukka aloesolistna
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

szparagowce

Rodzina

szparagowate

Podrodzina

agawowe

Rodzaj

jukka

Nazwa systematyczna
Yucca L.
Sp. Pl. 319 (1753)
Typ nomenklatoryczny

Yucca aloifolia L.

Synonimy
  • Clistoyucca (Engelm.) Trel.
  • Codonocrinum Willd. ex Schult. & Schult.f.
  • Samuela Trel.
  • Sarcoyucca (Trel.) Linding.
Jukka słoniostopa
Jukka włóknista
Jukka zwisła

Jukka, juka, krępla, szpilecznica (Yucca L.) – rodzaj roślin z rodziny szparagowatych. Liczy około 50 gatunków bylin, krzewów i drzew. Występują naturalnie w Ameryce Północnej i Środkowej.

Jukki introdukowano na wszystkie kontynenty, poza Antarktydą. Gatunek jukka zwisłolistna (Yucca flaccida) został introdukowany do Polski. Jest antropofitem zadomowionym na terenie nieczynnych hydroosadników Elektrowni Siersza w Trzebini.

Morfologia

Pokrój
Wieloletnie krzewy lub drzewa, bezłodygowe lub łodygowe, zwykle silnie rozgałęzione, wyrastające z podziemnego lub nadziemnego kaudeksu.
Liście
Siedzące, zebrane w rozety, wyrastające z kaudeksu lub na końcach rozgałęzionych pędów. Blaszki liściowe równowąsko-lancetowate, rozszerzone u nasady, zwykle sztywne, niekiedy mięsiste, całobrzegie lub o brzegach ząbkowanych, czasami nitkowate i rozdzielające się na pojedyncze włókna, rogowate, zwykle o ostro zakończonym wierzchołku.
Kwiaty
Zebrane w wiechowaty lub groniasty kwiatostan, niekiedy wiechowaty dystalnie i groniasty proksymalnie, zwykle wzniesiony, niekiedy zwisły. Okwiat dzwonkowaty lub kulistawy, sześciolistkowy. Listki okwiatu mięsiste, białawe do kremowych lub lekko zabarwione na zielono lub fioletowo, niekiedy owłosione. Sześć pręcików o nitkach spłaszczonych, szerokości główek, gładkich, brodawkowatych lub ziarnistych, mięsistych. Słupek odwrotnie jajowaty do podługowato-cylindrycznego. Zalążnia górna, zwykle zielona, trójkomorowa lub sześciokomorowa z fałszywymi przegrodami, sześcioklapowana. Szyjka słupka biała do ciemnozielonej, często gruba, zakończona potrójnym znamieniem (niekiedy pojedynczym i główkowatym), białym do jasnozielonego.
Owoce
Wzniesione lub zwisłe jagody lub torebki, zawierające liczne, zwykle czarne (rzadko szare), spłaszczone, zaokrąglone nasiona.

Biologia

Rozwój
Kwiaty jukki zapylane są wyłącznie przez ćmy z rodzajów Tegeticula, Parategeticula i Prodoxus z rodziny Prodoxidae.
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 50, 60.

Systematyka

Pozycja rodzaju
Rodzaj z podrodziny agawowych (Agavoideae) w rodzinie szparagowatych (Asparagaceae).
Lista gatunków

Uprawa

Są dość łatwe w uprawie doniczkowej jako rośliny pokojowe, pod warunkiem zapewnienia im dobrego oświetlenia. Przy niedoborze światła liście jaśnieją i zwieszają się. Latem optymalna dla wzrostu jest temperatura pokojowa 18–20°C. Zimą znoszą temperaturę 15–18°C, ale lepiej przenieść je do chłodniejszego pomieszczenia z temperaturą około 10°C. Przy podlewaniu nie moczyć zdrewniałego pnia. Podlewać należy umiarkowanie, można przesuszać zimą. Umiarkowanie nawozić, wiosną i latem co 3 tygodnie nawozami mineralnymi. Młode rośliny przesadza się co roku do większych doniczek, u starszych, które już są w dużych doniczkach wymienia się tylko górną warstwę ziemi. Można stosować uniwersalną mieszankę ziemi ogrodniczej. Zakurzone liście czyści się wilgotną szmatką. Można je rozmnażać przez podział, ukorzenianie odrostów korzeniowych lub ukorzenianie kawałków pnia.