Kalpana Chawla

Kalpana Chawla
Data i miejsce urodzenia	17 marca 1962 ; Karnal (Indie)
Data i miejsce śmierci	1 lutego 2003 ; zginęła nad Teksasem; w katastrofie promu Columbia
Narodowość	hinduska
Funkcja	specjalista misji
Łączny czas misji kosmicznych	31 dni 14 godzin; 54 minuty i 26 sekund
Misje	STS-87, STS-107
Wyuczony zawód	inżynier lotniczy
	Odznaczenia
	Multimedia w Wikimedia Commons

Kalpana Chawla (ur. 17 marca 1962 w Karnalu, zginęła 1 lutego 2003 podczas powrotu na Ziemię wahadłowca Columbia) – amerykańska astronautka i inżynier pochodzenia hinduskiego.

Była pierwszą Hinduską, a drugą osobą tej narodowości (po Rakeshu Sharmie), która znalazła się w kosmosie. Jej pasją było latanie. Miała uprawnienia (również instruktorskie) pilota szybowcowego, samolotów jedno- i wielosilnikowych oraz hydroplanów. Zajmowała się także krótkofalarstwem, posiadała znak KD5ESI.

Wykształcenie i praca

Aby kwalifikowała się wiekiem do egzaminu maturalnego, zmieniono w dokumentach jej datę urodzin na 1 lipca 1961 roku.

1976 – ukończyła Tagore School w indyjskim mieście Karnal.
1982 – uzyskała licencjat z inżynierii lotniczej w Punjab Engineering College w Czandigarh, a następnie wyjechała do Stanów Zjednoczonych.
1984 – w tej samej dziedzinie uzyskała magisterium na University of Texas(inne języki) w Arlington.
1986 – na Uniwersytecie Kolorado w Boulder uzyskała drugie magisterium w dziedzinie inżynierii lotniczej.
1988 – na tej samej uczelni i w tej samej dziedzinie uzyskała doktorat. Następnie podjęła pracę w NASA w kalifornijskim Centrum Badawczym im. Josepha Amesa. Zajmowała się tam zagadnieniami z zakresu obliczeniowej mechaniki płynów. Prowadziła badania symulacyjne aerodynamiki samolotu AV-8B Harrier w trakcie lądowania pionowego.
1993 – przeniosła się do prywatnej firmy Overset Methods Inc., mającej siedzibę w Los Altos, w której pracowała do czasu powrotu do NASA w grudniu 1994.

Praca w NASA i kariera astronautki

12 grudnia 1994 – zakwalifikowała się do piętnastej grupy astronautów NASA jako kandydatka na specjalistę misji.
1995–1996 – po ukończeniu rocznego szkolenia w Centrum Lotów Kosmicznych im. Lyndona B. Johnsona (JSC) uzyskała kwalifikacje specjalisty misji. Następnie została skierowana do Biura Astronautów – pracowała w wydziałach EVA oraz robotyki i informatyki. W listopadzie 1996 została powołana do załogi STS-87 w charakterze specjalisty misji i głównego operatora manipulatora RMS.
19 listopada – 5 grudnia 1997 – uczestniczyła w blisko szesnastodniowej misji kosmicznej STS-87 realizowanej przez załogę promu Columbia. Podczas lotu miała umieścić na orbicie satelitę Spartan-201. Przedsięwzięcie to jednak nie powiodło się, satelita zaczął koziołkować. W rezultacie astronauci Winston Scott i Takao Doi musieli wykonać pozaplanowe wyjście w otwartą przestrzeń kosmiczną w celu podjęcia satelity. Problemy ze Spartanem spowodowały także niezamierzoną zmianę planu całej wyprawy.
- Za nieprawidłowe wykonanie zadania początkowo obwiniono Chawlę. Jednakże późniejsze, pięciomiesięczne dochodzenie NASA uwolniło ją od wszelkich zarzutów, ujawniając błędy w interfejsach oprogramowania oraz szeregu procedur stosowanych przez załogę i kontrolę naziemną.
1998 – pracowała w Biurze Astronautów, zajmując się zagadnieniami dotyczącymi wyposażenia dla załóg wahadłowców i Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
28 września 2000 – została wyznaczona specjalistą misji w załodze STS-107.
2003 – 16 stycznia po raz drugi poleciała w kosmos, ponownie na pokładzie wahadłowca Columbia. Dowódcą załogi był Rick Husband. Prom pilotował William McCool. Obok Chawli grupę specjalistów misji tworzyli: David Brown, Michael P. Anderson, Laurel Clark i astronauta izraelski Ilan Ramon. Wyprawa STS-107 miała charakter naukowy. Astronauci przeprowadzili 82 eksperymenty biologiczne, geofizyczne, technologiczne i fizyczne. 1 lutego podczas powrotu Columbii na Ziemię wahadłowiec rozpadł się w powietrzu na niespełna szesnaście minut przed planowanym lądowaniem. Śmierć poniosła cała załoga. Szczątki Kalpany Chawli zostały przewiezione do jej rodzinnych Indii.

Odznaczenia

Congressional Space Medal of Honor – pośmiertnie
NASA Distinguished Service Medal – pośmiertnie
Medal za Lot Kosmiczny – pośmiertnie
Order Za Zasługi III stopnia – 1998, Ukraina
Universal Astronaut Insignia za lot orbitalny (nr 366, pośmiertnie) – Stowarzyszenie Uczestników Lotów Kosmicznych (Association of Space Explorers(inne języki))

Wykaz lotów

Loty kosmiczne, w których uczestniczyła Kalpana Chawla
Nr	Data startu	Data lądowania	Statek kosmiczny	Funkcja	Czas trwania
1	19 listopada 1997	5 grudnia 1997	STS-87 Columbia F-24	Specjalista misji (MS-1)	15 dni 16 godzin 34 minuty i 4 sekundy
2	16 stycznia 2003	1 lutego 2003 Podczas powrotu na Ziemię wahadłowiec wskutek katastrofy uległ zniszczeniu	STS-107 Columbia F-28	Specjalista misji (MS-2)	15 dni 22 godziny 20 minut i 22 sekundy
Łączny czas spędzony w kosmosie – 31 dni 14 godzin 54 minuty i 26 sekund

Zobacz też

Przypisy

1 2 3 Kalpana Chawla Birth Anniversary: Here are lesser-known facts about the first woman of Indian origin to fly to space. Hindustan Times, 2020-03-17. [dostęp 2021-01-25]. (ang.).
↑ Registry of Space Travelers. ase-astronauts.paperturn-view.com. [dostęp 2025-07-03]. (ang.).
↑ NASA: Podsumowanie misji STS-87. [dostęp 2011-02-07]. (ang.).
↑ NASA: Podsumowanie misji STS-107. [dostęp 2011-02-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-16)]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Biografia na stronie NASA (ang.)
Biogram na stronie Spacefacts (ang.)

[hindu-1] 1 2 3 Kalpana Chawla Birth Anniversary: Here are lesser-known facts about the first woman of Indian origin to fly to space. Hindustan Times, 2020-03-17. [dostęp 2021-01-25]. (ang.).

[2] Registry of Space Travelers. ase-astronauts.paperturn-view.com. [dostęp 2025-07-03]. (ang.).

[Podsumowanie_misji_STS-87-3] NASA: Podsumowanie misji STS-87. [dostęp 2011-02-07]. (ang.).

[Podsumowanie_misji_STS-107-4] NASA: Podsumowanie misji STS-107. [dostęp 2011-02-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2012-05-16)]. (ang.).