Kitajbela

Kitajbela
	; Kitajbela winoroślowata
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	różopodobne
Rząd	ślazowce
Rodzina	ślazowate
Rodzaj	kitajbela
	Nazwa systematyczna
	Kitaibela Willdenow; Naturf. Freurde Berlin Neue Schriften 2: 107. 1799
	Typ nomenklatoryczny
	K. vitifolia Willdenow
	Multimedia w Wikimedia Commons

Kitajbela (Kitaibela) – rodzaj roślin z rodziny ślazowatych. Obejmuje dwa gatunki. Kitajbela winoroślowata Kitaibela vitifolia występuje w stanie dzikim w krajach byłej Jugosławii – od południowo-wschodniej Chorwacji po Kosowo i Macedonię, a K. balansae w zachodniej Turcji. Rośliny rosną w miejscach słonecznych, na glebach żyznych, przepuszczalnych i lekko wilgotnych. Uprawiane są jako rośliny ozdobne.

Morfologia

Pokrój: Byliny o grubych, owłosionych łodygach, osiągające do 3 m wysokości.
Liście: Skrętoległe. Blaszka liściowa w zaokrąglona do trójkątnej, klapowana (do 5-7 klap) lub nie. Liście zwykle szorstko, kłująco owłosione.
Kwiaty: Wyrastają pojedynczo lub w zebrane po 2–4 w wierzchotki w kątach liści i na szczycie pędu. Pod kwiatem obecny jest kieliszek z 6–9 listków zrośniętych u nasady. Działek kielicha jest 5 i są one także zrośnięte u nasady. Pięć płatków korony ma barwę białą, bladoróżową lub czerwoną. Płatki na szczycie zwykle wcięte. Pręciki są liczne, z nitkami zrośniętymi w kolumnę otaczającą słupkowie. Zalążnia górna, utworzona z wielu owocolistków z licznymi szyjkami słupków zrośniętych w kolumnę w dolnej części.
Owoce: Rozłupnie złożona z pięciu okółków jednonasiennych i pękających rozłupek, ciemnobrązowych i owłosionych.

Systematyka

Pozycja systematyczna według APG IV (2016)

Rodzaj z rodziny ślazowatych z rzędu ślazowców, należących do kladu różowych w obrębie okrytonasiennych. W obrębie rodziny należy do podrodziny Malvoideae, plemienia Malveae i podplemienia Malvinae

Wykaz gatunków

Kitaibela vitifolia Willd. – kitajbela winoroślowata
Kitaibela balansae Boiss.

Zastosowanie

Rośliny ozdobne zalecane do ogrodów naturalistycznych i na rabaty bylinowe. Rozmnażane są z nasion wiosną lub jesienią lub przez podział jesienią.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-10-10] (ang.).
1 2 Kitaibela. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-10-10].
1 2 3 4 5 6 7 8 9 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 177. ISBN 0-333-74890-5.
1 2 3 4 5 6 7 8 Beata Grabowska, Tomasz Kubala: Encyklopedia bylin tom II, K-Z. Poznań: Zysk i S-ka, 2012, s. 517. ISBN 978-83-7506-846-7.
↑ Stewart R. Hinsley: The Kitaibelia Page. [w:] Malvaceae Info [on-line]. [dostęp 2016-10-10].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2016-10-10] (ang.).

[ing-3] 1 2 Kitaibela. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2016-10-10].

[philips-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 177. ISBN 0-333-74890-5.

[grabowska-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 Beata Grabowska, Tomasz Kubala: Encyklopedia bylin tom II, K-Z. Poznań: Zysk i S-ka, 2012, s. 517. ISBN 978-83-7506-846-7.

[hinsley-6] Stewart R. Hinsley: The Kitaibelia Page. [w:] Malvaceae Info [on-line]. [dostęp 2016-10-10].