Kmieć

Kmieć (łac. cmetos, cmetones, kmetho) – w czasach nowożytnych pojęcie to oznaczało zamożnego gospodarza – używane potocznie jako synonim chłopa.

Dawne znaczenia

W XI-XII wieku słowo to oznaczało dostojników książęcych, możnych.

W XIV i XV wieku słowo to oznaczało zamożnych chłopów, którzy mieli własne indywidualne gospodarstwa o powierzchni przynajmniej 1 łana ziemi; w zamian za co musieli płacić panu feudalnemu czynsz lub wykonywać prace rolne na jego ziemi. Początkowo 1 dzień, a w końcu nawet 10 dni w miesiącu. W 1767 r. na wsi śląskiej kmiecie stanowili 36%, zagrodnicy 49% i chałupnicy 15%.

Etymologia

Pochodzenie słowa nie jest ustalone, spotyka się następujące hipotezy:

Zdaniem Jana Karola Kochanowskiego słowo „kmieć” pochodzi od greckiego wieś, mieszkaniec wsi (w: „Szkice i drobiazgi historyczne”).
Zdaniem Franciszka Sławskiego słowo „kmieć” pochodzi od łacińskiego comes, w dopełniaczu comitis, oznaczające towarzysza, zwłaszcza panującego albo wodza; osobę należącą do orszaku panującego.
Zdaniem Andrzeja Bańkowskiego słowo „kmieć” ma pochodzenie irańskie.

Zobacz też

Przypisy

↑ MarcinM. Kromer MarcinM., Polska, czyli o położeniu, obyczajach, urzędach Rzeczypospolitej Królestwa Polskiego, s. 64., 1853 .
↑ „Słownik Języka Polskiego”, Tom 2., PWN, Warszawa, 1978-1993, nadzór: prof. dr Mieczysław Szymczak.
1 2 3 Encyklopedia popularna, PWN & Świat Książki, Warszawa 1998.
↑ Antoni Mączak. Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku. Warszawa 1981, T. 2, s. 34.
↑ Krzysztof Groniowski. Uwłaszczenie chłopów w Polsce. Warszawa 1976, s. 37.
↑ „Szkice i drobiazgi historyczne”, Jan Karol Kochanowski, Warszawa, 1908.
↑ A. Bańkowski „Słownik etymologiczny języka polskiego”, t. 1 A–K.

Linki zewnętrzne

Folwark szlachecki i chłopi w Polsce XVI wieku. cpx.republika.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-03-03)].

[1] MarcinM. Kromer MarcinM., Polska, czyli o położeniu, obyczajach, urzędach Rzeczypospolitej Królestwa Polskiego, s. 64., 1853 .

[sjp-2] „Słownik Języka Polskiego”, Tom 2., PWN, Warszawa, 1978-1993, nadzór: prof. dr Mieczysław Szymczak.

[EPPWN-3] 1 2 3 Encyklopedia popularna, PWN & Świat Książki, Warszawa 1998.

[4] Antoni Mączak. Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945 roku. Warszawa 1981, T. 2, s. 34.

[5] Krzysztof Groniowski. Uwłaszczenie chłopów w Polsce. Warszawa 1976, s. 37.

[6] „Szkice i drobiazgi historyczne”, Jan Karol Kochanowski, Warszawa, 1908.

[7] A. Bańkowski „Słownik etymologiczny języka polskiego”, t. 1 A–K.