Knipawa

Knipawa
Kneiphof
część miasta Królewca
Ilustracja
Ratusz i ul. Chlebnicka na Knipawie ok. 1900 r.
Herb
Herb
Państwo

 Rosja

Miasto

Królewiec

Data założenia

XIV w.

Prawa miejskie

1327

W granicach Królewca

1724

Położenie na mapie Królewca
Mapa konturowa Królewca, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Knipawa”
Położenie na mapie Rosji
Mapa konturowa Rosji, blisko lewej krawiędzi u góry znajduje się punkt z opisem „Knipawa”
Położenie na mapie obwodu królewieckiego
Mapa konturowa obwodu królewieckiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Knipawa”
Ziemia54°42′23″N 20°30′39″E/54,706389 20,510833
Multimedia w Wikimedia Commons

Knipawa (niem. Kneiphof) – jedno z trzech miast wchodzących w skład Królewca.

Historia

Herb Knipawy w sali plenarnej staromiejskiego ratusza w Gdańsku
Współczesny widok Knipawy

W 1322 mistrz krajowy zakonu krzyżackiego Friedrich von Wildenberg zawarł umowę z biskupem sambijskim Johannesem. Zakon przekazał kapitule wschodnią część wyspy Knipawa oraz zezwolił na wybudowanie mostu dla pieszych na Pregole łączącego stare i nowe (znajdujące się na wyspie) budynki kapitulne. Biskup zobowiązał się do wybudowania drogi przez pozostałą część wyspy. Na wyspie biskup sambijski rozpoczął budowę nowej katedry. W sąsiedztwie kapituły szybko powstała osada handlowa. W 1327 wielki mistrz Werner von Orseln nadał Knipawie przywileje miejskie. Miasto miało się nazywać Vogtswerder (wyspa wójta); pisano też Pregelmünde (Pregołoujście), ale zwyciężyła nazwa pierwotna – Knipawa (Kneiphof). Przywilej z 1327 przewidywał osadnictwo Polaków.

Stare Miasto Królewiec i Knipawa należały do Hanzy, a od 1440 do Związku Pruskiego. Podczas wojny trzynastoletniej w 1454 Knipawa opowiedziała się po stronie króla Kazimierza Jagiellończyka, oblężona przez wojska krzyżackie nie doczekała się jednak odsieczy i poddała się 14 lipca 1455. W 1457 Królewiec stał się siedzibą wielkiego mistrza krzyżackiego.

 Osobny artykuł: Bitwa o Knipawę.

Od 1618 do 1817 w tutejszej katedrze odprawiano polskie nabożeństwa. Jako samodzielny organizm Knipawa istniała do zjednoczenia miasta Królewca w 1724. Za Pregołą, na południu znajdowały się Przednie i Tylne Przedmieście (niem. Vordere Vorstadt, Hintere Vorstadt) ze szpitalem św. Jerzego (zał. 1329, obecne gmachy neogotyckie z 1894-1897 służą jako Szkoła Rybołówstwa Morskiego). Do Knipawy należała m.in. dawna wieś Haberberg.

Podczas II wojny światowej zabudowa Knipawy uległa niemal całkowitemu zniszczeniu. Z czasem odbudowano katedrę, na pozostałej powierzchni rozciągają się zieleńce. Niemiecki architekt Baldur Köster w 2000 r. opublikował plany rekonstrukcji historycznej zabudowy.

Przypisy

  1. ↑ Marian Biskup. Królewiec a Polska i Litwa jagiellońska w czasach średniowiecza (do roku 1525). „Komunikaty Mazursko-Warmińskie”, s. 229, 1992.
  2. ↑ Richard Armstedt, Richard Fischer: Heimatkunde von Königsberg i. Pr.. Königsberg i. Pr.: Kommissionsverlag von Wilhelm Koch, 1895, s. 20. (niem.).

Bibliografia