Kolumbiak

Kolumbiak
	Chilomys
	O. Thomas, 1897
	; C. carapazi na ilustracji z 2022 roku
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ssaki
Podgromada	żyworodne
Rząd	gryzonie
Podrząd	Supramyomorpha
Infrarząd	myszokształtne
Nadrodzina	myszowe
Rodzina	chomikowate
Podrodzina	bawełniaki
Plemię	Thomasomyini
Rodzaj	kolumbiak
	Typ nomenklatoryczny
	Oryzomys instans O. Thomas, 1895
Gatunki
	7 gatunków – zobacz opis w tekście
	7 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies

Kolumbiak (Chilomys) – rodzaj ssaków z podrodziny bawełniaków (Sigmodontinae) w obrębie rodziny chomikowatych (Cricetidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Andach w Kolumbii, Ekwadorze, Wenezueli i Peru.

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 86–100 mm, długość ogona 95–140 mm, długość ucha 14–18 mm, długość tylnej stopy 22–25 mm; masa ciała 15–26 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1897 roku angielski zoolog Oldfield Thomas w artykule zatytułowanym Osobliwy rodzaj dla „Oryzomys” instans, opublikowanym w czasopiśmie „The Annals and magazine of natural history”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) kolumbiak leśny (C. instans).

Etymologia

Chilomys: gr. χειλος kheilos, χειλεος kheileos ‘warga, usta’; μυς mus, μυος muos ‘mysz’.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Gatunek	Autor i rok opisu	Nazwa zwyczajowa	Podgatunki	Rozmieszczenie geograficzne	Podstawowe wymiary	Status IUCN
Chilomys fumeus	Osgood, 1912		gatunek monotypowy	Andy w północnej Kolumbii i zachodniej Wenezueli; zakres wysokości: 1830–2700 m n.p.m.	DC: 8,8–9,9 cm DO: 12–13 cm MC: 15–22 g	NE
Chilomys instans	(O. Thomas, 1895)	kolumbiak leśny	gatunek monotypowy	3 andyjskie pasma od zachodnio-środkowej Kolumbii do północno-zachodniego Peru; zakres wysokości: 1100–4000 m n.p.m.	DC: 8,6–9,9 cm DO: 10,5–13 cm MC: 15–26 g	LC
Chilomys carapazi	J. Brito & Pardiñas, 2022		gatunek monotypowy	endemit Ekwadoru: znany tylko z miejsca typowego w rezerwacie Drácula (Carchi); zakres wysokości: około 2350 m n.p.m.	DC: około 9,5 cm DO: około 9,5 cm MC: brak danych	NE
Chilomys georgeledecii	J. Brito, Tinoco, R. García, C. Koch & Pardiñas, 2022		gatunek monotypowy	endemit Ekwadoru: znany z kilku miejsc w rezerwacie Drácula (Carchi); zakres wysokości: 1502–2350 m n.p.m.	DC: 8,3–9 cm DO: 12–14 cm MC: brak danych	NE
Chilomys neisi	J. Brito, Tinoco, R. García, C. Koch & Pardiñas, 2022		gatunek monotypowy	endemit Ekwadoru: dwa miejsca w Zamora-Chinchipe i El Oro; zakres wysokości: 2500–2900 m n.p.m.	DC: 9,5–10 cm DO: 12,8–13,6 cm MC: brak danych	NE
Chilomys percequilloi	J. Brito, Tinoco, R. García & Pardiñas, 2022		gatunek monotypowy	endemit Ekwadoru: znany z kilku miejsc na wschodnim zboczu Andów od Napo do Morona Santiago; zakres wysokości: 1600–4050 m n.p.m.	DC: 7,6–9 cm DO: 11,8–13,3 cm MC: brak danych	NE
Chilomys weksleri	J. Brito, R. García, C.M. Pinto & Pardiñas 2022		gatunek monotypowy	endemit Ekwadoru: Kordyliera Zachodnia między Pichincha i Cotopaxi; zakres wysokości: 1600–3200 m n.p.m.	DC: 7,4–8,5 cm DO: 10,3–12,1 cm MC: brak danych	NE

Kategorie IUCN: LC – gatunek najmniejszej troski; NE – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

Przypisy

1 2 O. Thomas. A peculiar Genus for „Oryzomys” instans. „The Annals and Magazine of Natural History”. Sixth series. 19 (113), s. 501, 1897. (ang.).
1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 247. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 418. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).
1 2 3 4 5 J. Brito M., N. Tinoco, C.M. Pinto, R. García, C. Koch, V. Fernandez, S. Burneo & U.F.J. Pardiñas. Unlocking Andean sigmodontine diversity: five new species of Chilomys (Rodentia: Cricetidae) from the montane forests of Ecuador. „PeerJ”. 10, s. e13211, 2022. DOI: 10.7717/peerj.13211. (ang.).
1 2 3 4 5 U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 483. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).
↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Chilomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-02].
↑ T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 181, 1904. (ang.).
↑ C.J. Burgin, J.S. Zijlstra, M.A. Becker, H. Handika, J.M. Alston, J. Widness, S. Liphardt, D.G. Huckaby & N.S. Upham: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.1) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-05-25]. (ang.).
1 2 3 4 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 267–268. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
↑ Taxonomy: Chilomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-05-25]. (ang.).

[10] DC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała

[Thomas-1] 1 2 O. Thomas. A peculiar Genus for „Oryzomys” instans. „The Annals and Magazine of Natural History”. Sixth series. 19 (113), s. 501, 1897. (ang.).

[Cichocki&inni-2] 1 2 3 Nazwy polskie za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 247. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).

[Burgin&inni-3] 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 1: Monotremata to Rodentia. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 418. ISBN 978-84-16728-34-3. (ang.).

[bri&inni-4] 1 2 3 4 5 J. Brito M., N. Tinoco, C.M. Pinto, R. García, C. Koch, V. Fernandez, S. Burneo & U.F.J. Pardiñas. Unlocking Andean sigmodontine diversity: five new species of Chilomys (Rodentia: Cricetidae) from the montane forests of Ecuador. „PeerJ”. 10, s. e13211, 2022. DOI: 10.7717/peerj.13211. (ang.).

[Pardiñas&inni-5] 1 2 3 4 5 U. Pardiñas, P. Myers, L. León-Paniagua, N.O. Garza, J. Cook, B. Kryštufek, R. Haslauer, R. Bradley, G. Shenbrot & J. Patton. Opisy gatunków Cricetidae: U. Pardiñas, D. Ruelas, J. Brito, L. Bradley, R. Bradley, N.O. Garza, B. Kryštufek, J. Cook, E.C. Soto, J. Salazar-Bravo, G. Shenbrot, E. Chiquito, A. Percequillo, J. Prado, R. Haslauer, J. Patton & L. León-Paniagua: Family Cricetidae (True Hamsters, Voles, Lemmings and New World Rats and Mice). W: D.E. Wilson, R.A. Mittermeier & T.E. Lacher (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 7: Rodents II. Barcelona: Lynx Edicions, 2017, s. 483. ISBN 978-84-16728-04-6. (ang.).

[Wilson&Reeder-6] D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Chilomys. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2020-12-02].

[Palmer-7] T.S. Palmer. Index Generum Mammalium: a List of the Genera and Families of Mammals. „North American Fauna”. 23, s. 181, 1904. (ang.).

[mdd-8] C.J. Burgin, J.S. Zijlstra, M.A. Becker, H. Handika, J.M. Alston, J. Widness, S. Liphardt, D.G. Huckaby & N.S. Upham: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.1) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-05-25]. (ang.).

[amw-9] 1 2 3 4 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 267–268. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).

[11] Taxonomy: Chilomys – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-05-25]. (ang.).