Krupscy
(pol. „Krupski”, ros. „Крупский”, ukr. „Крупський”, lit. „Krupskis”) – polski ród szlachecki (szlachta odwieczna herbu Korczak), pieczętujący się herbem Korczak.
Pochodzenie nazwiska
Nazwisko powstało w XIV wieku; pochodzi od dodania przyrostka do imion dostojników, którzy dziedziczyli rodowe gniazdo, co było powszechną praktyką dla całej szlachty w Europie. Dwór Krupe, siedziba założycieli rodu Krupskich, według dokumentalnych tekstów łacińskich i polskich notowany był też „de Krupe” albo „de Crupe” (np. do XV wieku „Johannis de Crupe”). W XV wieku pod wpływem kulturysłowiańskiej w tekstach polskich dominuje nowoczesna forma nazwiska „Krupski”. Po polsku, Iwan Krupski – „Jan Krupski” (Krupskij). Tekst łaciński z 1534 r. zawiera – „generosus Hieronimus Crupsky” (akt ziemski dla Hieronima Krupskiego), w 1550 r. – „Crupski” (akt ukończenia Akademii Krakowskiej dla Krupskiego Walerego). W starych tekstach białoruskich i rosyjskich do XIX wieku – znajdujemy „Крупскій (Крупскі)” albo „Крупский”.
Historia rodu
W rękopisie Jana Długosza (1415–1480) znajduje się opis herbu Korczak: przodków Krupskich herbu Korczak – Korczak (łac. Corczakowye), pochodzenia rusińskiego (łac. Genus Ruthenicum). Pierwszym znanym przodkiem herbu Korczak – Jerzy Krupski (1472–1548) był Rusin, dyplomata, i przywódca, właściciel nieruchomości Krupe w Czerwonej Rusi na Chełmszczyźnie (obecnie wieś Krupe, gmina Krasnystaw), gdzie założył zamek w 1492 r.
Herby rodowe
Ten artykuł należy dopracować:
sekcja dotyczy innych rodów szlacheckich o innych herbach a tym samym nazwisku. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się w dyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tego artykułu.
Posługiwanie się herbem stanowi metryczną więź potomka z tym przodkiem (przedstawicielem rodu), który w przeszłości miał udokumentowane uznanie (zgodnie z ogólnie przyjętymi regułami w genealogii i heraldyce). Wszyscy potomkowie rodu Krupskich, o których mowa tworzą „Dom Krupski”.
Kawierliany województwa mińskiego Wielkiego Księstwa Litewskiego (do 1742 r.);
Krupe, Orchowo, Strzelce, Dubna (obecnie Dubienka), Gać (Gaci), Białobożnica, Jastrabli, Kisielina, Osówki, Łychanowki, Uściług, Ludzin, Ometyniec, Uświacie, Uzbłocia, Krupie Krupienina, Czaszyc, Krup Szylowicz, Pilonek, Białynicz, Babnina, Chizy i inne.
Kościoły założone przez ród
Krupski Jerzy i Krystyna – w roku 1507 założyli barokowy katolicki parafialny kościół „Św. Jana Jałmużnika” (Sanktuarium „Matki Bożej Pocieszenia”) w Orchówku (koło Włodawy), również fundatorem klasztoru była Zofia z Krupskich h. Korczak Iwicka h. Kuszaba i jej mąż, Mikołaj Iwicki, o czym informuje tablica w kościele, w 1610 roku. Obecnie należy ona do zakonu braci mniejszych kapucynów. Był to pierwotnie kościół augustianów.
Krupski Stanisław – w 1727 roku: katolicki klasztor z kościołem zakonu dominikanów w Grodnie (finansowany w kwocie 1283 złotych i 10 groszy według aktu 6986) itd.
Ród w czasach Wielkiego Księstwa Litewskiego i Rzeczypospolitej
765 osób o nazwisku „Krupski” i 7 osób o nazwisku „Krupska” zginęło na służbie wojskowej w czasie II wojny światowej (1939–1945);
70 osób o nazwisku „Krupski” i 20 osób o nazwisku „Krupska” było represjonowanych przez reżim komunistyczny, i zrehabilitowanych (pośmiertnie), i rehabilitacji (pośmiertnie);
Roman Krupski – polski oficer, represjonowany przez NKWD w Katyniu (marzec-maj 1940).
Formy nazwiska
W formie męskiej w języku białoruskim – „Крупскі”, w języku polskim – „Krupski”, w języku rosyjskim – „Крупский”, w języku ukraińskim – „Крупський”. W formie żeńskiej – na końcu nazwiska jest „-a” (na przykład „Krupska”). Podczas gdy w krajach anglojęzycznych (na emigracji) nazwisko nie jest odmieniane w żeńskiej formie i pisze się je tak samo dla kobiet i mężczyzn – „Krupski”.
Geografia
Aktualnie żyjący przedstawiciele rodu (ponad 2000 potomków)
najliczniej występują na Białorusi, Ukrainie, Rosji, Polsce, Litwie; w mniejszości na uchodźstwie – na Łotwie, Estonii, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemczech, Szwecji, Szwajcarii, Francji, Włoszech, USA (pierwszy imigrant Krupski z Europy w 1880 r.), Kanadzie, Australii, Mołdawii, Tadżykistanie, Uzbekistanie, Kazachstanie, Gruzji, Izraelu, RPA.
Krupski Bernard – mnichfranciszkański, ksiądz katolicki, teolog, autor książki (w języku polskim) „Objawienie Niebieskich Tajemnic świętej Brigitty” wydanej 1698 r. w Zamościu;
Krupski Kirył Kiryłowicz – kapelan wojskowy, kapłanRosyjskiego Kościoła Prawosławnego 24 Lutego 1842 r., jednej z najstarszych pisarzy Departamentu Wojskowego Imperium Rosyjskiego, ukończył 1837 r. Petersburską Akademię Teologiczną i stał się pierwszym mistrzem nauki filozofii na tej samej uczelni 1 września 1837 r., od ponad pięćdziesięciu lat na stanowisku nauczyciela prawa Bożego dla kadetów kawalerii Nicholas Akademię Sztabu Generalnego (później – Nikołajew Szkoły Kawalerii) i Szkoła Straży chorągwi (8 maja 1896 g.sm.);
Krupski N.J. – Diecezjalny Obserwant parafii i szkół ratyfikacii Dońskich Kozaków, Konsystorzii w Rosyjskim Prawosławnym Kościołie w m. Nowoczerkask, sekretarz kolegialny (1901–1903);
Kawalery Orderu St. George w wojnie rosyjsko-japońskiej w latach 1904–1905. (Dla chrześcijan): Krupski Alexander (№ 3669 2 st., № 16976 3 st., № 115932 4 st.); Krupski Benedykt (№ 107435 4 st.); Krupski Vaclav (№ 133465 4 st.); Krupski Max (№ 159066 4 st.); Krupski Thomas (№ 100881 4 st.);
Karol Józef Teofil Estreicher (ur. 22.10.1827 w Krakowie, zm. 30.09.1908 r. tamże), historyk, krytyk literacki i teatralny, bibliograf, wieloletni dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej, nazywany „ojcem literatury polskiej” posługiwał się pseudonimem J. Krupski.