Krupscy herbu Korczak

Herb Korczak

Krupscy (pol. „Krupski”, ros. „Крупский”, ukr. „Крупський”, lit. „Krupskis”) – polski ród szlachecki (szlachta odwieczna herbu Korczak), pieczętujący się herbem Korczak.

Pochodzenie nazwiska

Nazwisko powstało w XIV wieku; pochodzi od dodania przyrostka do imion dostojników, którzy dziedziczyli rodowe gniazdo, co było powszechną praktyką dla całej szlachty w Europie. Dwór Krupe, siedziba założycieli rodu Krupskich, według dokumentalnych tekstów łacińskich i polskich notowany był też „de Krupe” albo „de Crupe” (np. do XV wieku „Johannis de Crupe”). W XV wieku pod wpływem kultury słowiańskiej w tekstach polskich dominuje nowoczesna forma nazwiska „Krupski”. Po polsku, Iwan Krupski – „Jan Krupski” (Krupskij). Tekst łaciński z 1534 r. zawiera – „generosus Hieronimus Crupsky” (akt ziemski dla Hieronima Krupskiego), w 1550 r. – „Crupski” (akt ukończenia Akademii Krakowskiej dla Krupskiego Walerego). W starych tekstach białoruskich i rosyjskich do XIX wieku – znajdujemy „Крупскій (Крупскі)” albo „Крупский”.

Historia rodu

W rękopisie Jana Długosza (1415–1480) znajduje się opis herbu Korczak: przodków Krupskich herbu Korczak – Korczak (łac. Corczakowye), pochodzenia rusińskiego (łac. Genus Ruthenicum). Pierwszym znanym przodkiem herbu Korczak – Jerzy Krupski (1472–1548) był Rusin, dyplomata, i przywódca, właściciel nieruchomości Krupe w Czerwonej Rusi na Chełmszczyźnie (obecnie wieś Krupe, gmina Krasnystaw), gdzie założył zamek w 1492 r.

Herby rodowe

Identyfikacja

Posługiwanie się herbem stanowi metryczną więź potomka z tym przodkiem (przedstawicielem rodu), który w przeszłości miał udokumentowane uznanie (zgodnie z ogólnie przyjętymi regułami w genealogii i heraldyce). Wszyscy potomkowie rodu Krupskich, o których mowa tworzą „Dom Krupski”.

Rodowe nieruchomości

Kościoły założone przez ród

  • Krupski Jerzy i Krystyna – w roku 1507 założyli barokowy katolicki parafialny kościół „Św. Jana Jałmużnika” (Sanktuarium „Matki Bożej Pocieszenia”) w Orchówku (koło Włodawy), również fundatorem klasztoru była Zofia z Krupskich h. Korczak Iwicka h. Kuszaba i jej mąż, Mikołaj Iwicki, o czym informuje tablica w kościele, w 1610 roku. Obecnie należy ona do zakonu braci mniejszych kapucynów. Był to pierwotnie kościół augustianów.
  • Krupski Stanisław – w 1727 roku: katolicki klasztor z kościołem zakonu dominikanów w Grodnie (finansowany w kwocie 1283 złotych i 10 groszy według aktu 6986) itd.

Ród w czasach Wielkiego Księstwa Litewskiego i Rzeczypospolitej

Оdbitka pieczątki pana wołyńskiego Hieronima Krupskiego 1576 r.

Ród Krupskich został dodany do Herbarza Rzeczypospolitej po Unii Wielkiego Księstwa Litewskiego z Polską w 1413 r.

W Rejestrze Wojska Zaporoskiego 16 października 1649 za króla Jana II Kazimierza i szlacheckiego hetmana Bohdana Chmielnickiego do szlachty kozackiej zapisano następujących członków rodu:

Ród w czasach Imperium Rosyjskiego

Krupscy na liście szlachty guberni witebskiej XVIII wieku
Krupscy na liście szlachty guberni mińskiej 1903 r.
Krupscy na liście szlachty guberni wołyńskiej 1906 r.

Wprowadzeni w rosyjskie dworiaństwo w guberni mohylewskiej 16 marca 1799 r. i 12 listopada 1811 r. jako „szlachetny, starożytny ród”, z wprowadzeniem w 6 część Dworzańskiej Rodowodowej Księgi. Inne gałęzie drzewa genealogicznego zostały wprowadzone do Dworiańskiej Księgi Rodowodowej w guberniach mińskiej, witebskiej, wileńskiej, kowieńskiej, wołyńskiej, podolskiej, kijowskiej. Ród istniał także w Imperium Austro-Węgier.

Wyznanie

Ród Krupskich był greckokatolicki (Unici), rzymskokatolicki i prawosławny. W Imperium Rosyjskim po represjach wiary unickiej, niektórzy przeszli na prawosławie (Christifideles laici). Niektórzy jednak potomkowie rodu do dziś pozostali katolikami, choć pod wpływem protestantyzmu i ateizmu w ostatnim czasie niektórzy przeszli na protestantyzm lub nie praktykują chrześcijaństwa.

Ród w czasach ZSRR

Formy nazwiska

W formie męskiej w języku białoruskim – „Крупскі”, w języku polskim – „Krupski”, w języku rosyjskim – „Крупский”, w języku ukraińskim – „Крупський”. W formie żeńskiej – na końcu nazwiska jest „-a” (na przykład „Krupska”). Podczas gdy w krajach anglojęzycznych (na emigracji) nazwisko nie jest odmieniane w żeńskiej formie i pisze się je tak samo dla kobiet i mężczyzn – „Krupski”.

Geografia

Aktualnie żyjący przedstawiciele rodu (ponad 2000 potomków)

najliczniej występują na Białorusi, Ukrainie, Rosji, Polsce, Litwie; w mniejszości na uchodźstwie – na Łotwie, Estonii, Wielkiej Brytanii, Irlandii, Niemczech, Szwecji, Szwajcarii, Francji, Włoszech, USA (pierwszy imigrant Krupski z Europy w 1880 r.), Kanadzie, Australii, Mołdawii, Tadżykistanie, Uzbekistanie, Kazachstanie, Gruzji, Izraelu, RPA.

Toponimy związane z nazwiskiem Krupski

  • Krupski – rejon, obwód Miński Białoruś.
  • Ostrów Krupski – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie krasnostawskim, w gminie Krasnystaw.
  • Krupski Młyn – wieś w Polsce w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim, w gminie Krupski Młyn, siedziba gminy Krupski Młyn.
  • Gmina Krupski Młyn – gmina wiejska w Polsce w województwie śląskim, w powiecie tarnogórskim.
  • Wyspa Krupskiej – wyspa archipelagu Ziemi Północnej na Oceanie Arktycznym.
  • Krupska< – kozacka wieś w Krasnodarskim Kraju w Rosji.
  • Krupski– chutor Rejonu Gulkiewiczeskiego (osada wiejska „Wency-Zaria”) w Krasnodarskim Kraju w Rosji.
  • Krupski – chutor Rejonu Salskiego (osada wiejska „Sandatowskie) w Obwodzie Rostowskim w Rosji.
  • Krupskie – wieś Rejonu Nagajbakskiego, Obwód Czelabiński w Rosji (kod pocztowy 457660).
  • Krupskie – wieś Rejonu Nowomirgorodskiego, Obwód Kirowogradski na Ukrainie.
  • Krupskie – wioska Rejonu Kirowogradskiego, Obód Kirowogradski na Ukrainie.
  • Krupskie – wieś Rejonu Malinskiego, Obwód Żytomierski na Ukrainie.
  • Krupskie – wieś Rejonu Konotopskiego, Obwód Sumski na Ukrainie.
  • Krupskie – wieś Rejonu Głobińskiego, Obwód Połtawski na Ukrainie (zniesiony w 1990).
  • Krupskie – wieś Rejonu Nikołajewskiego, Obwód Lwowski na Ukrainie (kod pocztowy 81636).
  • Krupskie – wieś Rejonu Zołotonoszskiego, Obwód Czerkaski na Ukrainie (kod pocztowy 19760).
  • Krupska – dworzec kolejowy Kolei Krasnojarskiej w Rejonie Minusińskim, Krasnojarski Kraj, Rosja i t.d.

Znani przedstawiciele rodu

Karol Józef Teofil Estreicher (ur. 22.10.1827 w Krakowie, zm. 30.09.1908 r. tamże), historyk, krytyk literacki i teatralny, bibliograf, wieloletni dyrektor Biblioteki Jagiellońskiej, nazywany „ojcem literatury polskiej” posługiwał się pseudonimem J. Krupski.