Kryptotenia

Kryptotenia
	; Kryptotenia kanadyjska
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	selerowce
Rodzina	selerowate
Rodzaj	kryptotenia
	Nazwa systematyczna
	Cryptotaenia de Candolle; Coll. Mém. 5: 42 (1829)
	Typ nomenklatoryczny
	C. canadensis (Linnaeus) A. P. de Candolle
Synonimy
	Alacospermum Neck.; Deringa Adans.; Mesodiscus Raf.; Myrrha Mitch.;
	Alacospermum Neck.; Deringa Adans.; Mesodiscus Raf.; Myrrha Mitch.;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Kryptotenia (Cryptotaenia DC) – rodzaj roślin z rodziny selerowatych (Apiaceae). Należy do niego 6 gatunków. Zasięg rodzaju jest rozległy, ale nieciągły. Najwięcej – trzy gatunki – rosną w równikowej Afryce na obszarach górskich, pojedyncze gatunki występują we wschodniej Azji, w rejonie Kaukazu oraz we wschodniej Ameryce Północnej.

Kryptotenia kanadyjska C. canadensis jest rośliną jadalną, jej liście spożywane są w sałatkach, a korzeń spożywany jest po upieczeniu.

Morfologia

Pokrój: Rośliny zielne, nagie byliny, bulwiaste, z obłą, rozgałęziającą się i często purpurowo nabiegłą łodygą.
Liście: Ogonkowe, z błoniastą, rozdętą pochwą liściową. Blaszki trójdzielne, z listkami rombowato jajowatymi z nasadą zbiegającą lub mniej lub bardziej sercowatą, z brzegiem piłkowanym.
Kwiaty: Zebrane w baldachy złożone tworzące czasem złożone, wiechowate kwiatostany szczytowe. W obrębie baldachów kilkukwiatowe baldaszki wyrastają na wiotkich i nierównych promieniach, sztywniejących w czasie owocowania. Kielich z drobnymi, trójkątnymi ząbkami. Płatki korony białe, jajowate, na wierzchołku zagięte. Stylopodium podługowato stożkowate, przechodzące w krótkie, wyprostowane szyjki słupka.
Owoce: Rozłupnie rozpadające się na dwie podługowate, lekko bocznie spłaszczone rozłupki, z zaostrzonym wierzchołkiem i zaokrągloną dolną częścią, nagie, z 5 tęgimi żebrami.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj z plemienia Oenantheae, podrodziny Apioideae, rodziny selerowatych Apiaceae.

Wykaz gatunków

Cryptotaenia africana (Hook.f.) Drude
Cryptotaenia calycina C.C.Towns.
Cryptotaenia canadensis (L.) DC. – kryptotenia kanadyjska
Cryptotaenia flahaultii (Woronow) Koso-Pol.
Cryptotaenia japonica Hassk.
Cryptotaenia polygama C.C.Towns.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2024-12-12] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2024-12-12] (ang.).
1 2 3 4 5 6 Cryptotaenia DC, [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-12-12] .
↑ Cryptotaenia de Candolle. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2024-12-12].
1 2 Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973, s. 31.
1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 253, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 5 Pan Zehui, Mark F. Watson: Cryptotaenia de Candolle. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2024-12-12].
↑ Genus Cryptotaenia DC.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2024-12-12].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2024-12-12] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2024-12-12] (ang.).

[powo-3] 1 2 3 4 5 6 Cryptotaenia DC, [w:] Plants of the World Online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2024-12-12] .

[ing-4] Cryptotaenia de Candolle. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2024-12-12].

[karpowiczowa-5] 1 2 Ludmiła Karpowiczowa (red.): Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973, s. 31.

[Mabberley2017-6] 1 2 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 253, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[china-7] 1 2 3 4 5 Pan Zehui, Mark F. Watson: Cryptotaenia de Candolle. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2024-12-12].

[grin-8] Genus Cryptotaenia DC.. [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2024-12-12].