Książka blokowa

Strona tytułowa Sutry Diamentowej, najstarszej znanej książki drukowanej, datowanej na 868 rok
Strona z Bibliae Pauperum z XV wieku. Książka powielona techniką ksylograficzną.
Pierwsza europejska książka blokowa Ars Moriendi, Holandia 1460 rok
Strona z Apokalipsy wydanej w okresie 1450-1500

Książka blokowa (lub książka ksylograficzna z greckiego ksylon + grapho, drewno + piszę) – forma książki, która powstaje w wyniku odbijania jednostronnie stron (tekstu oraz rysunków) z klocków drzeworytowych.

Historia powstania książki

W Europie książka blokowa pojawiła się w XV wieku. Była to pośrednia forma pomiędzy rękopisem a książką drukowaną ruchomymi czcionkami. Dzieli się ją na kilka grup w zależności od stosunku obrazu do tekstu:

Treść książek blokowych dotykała najczęściej tematyki religijnej i miała charakter moralizatorski, kaznodziejski, rzadziej poświęcone były obyczajom ludowym lub służyły rozrywce. Większość tego typu druków nie była opatrzona ani datą, ani nazwiskiem. Szacuje się, iż pierwsze europejskie książki blokowe powstały w latach 1420–1430 w Holandii, a następnie powstawały w południowych Niemczech, w Norymbergi, Ulm, Augsburgu i w Szwabii. Szczyt ich rozwoju przypada na lata 1455–1460. Ostatnie tego typu druki datuje się na początek lat XVI wieku. Według niemieckiego XIX-wiecznego uczonego, Wilhelma Ludwika Schreibera, z okresu od lat 30. XV wieku do pierwszych lat XVI wieku zachowały się 33 dzieła w 100 wydaniach, przy czym najwcześniejsze mają niektóre fragmenty zapisane ręcznie.

Wydania książki blokowej

Do tytułów wytworzonych w ten sposób należały, m.in.:

Książki blokowe w zbiorach bibliotecznych

Uniwersytet w Heidelbergu

Biblioteka Państwowa w Bambergu

Münchner Digitalisierungszentrum

Strona z Biblii Pauperum z 1455 roku
Strona z dzieła pt. Taniec ze śmiercią z 1455-1458
Dzieło Speculum Humanae Salvationis z 1470 roku

Oxfordzka Biblioteka Bodleiana

Biblioteka Uniwersytecka Princeton

Biblioteka Kongresowa w Waszyngtonie

Biblioteka księżnej Anny Amalii w Weimarze

Herzog August Bibliothek Wolfenbüttel

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Do dziś odnajduje się fragmenty książek blokowych w toku badań makulaturowych.
  2. ↑ Na podstawie niemieckojęzycznych Wikiźródeł.
  3. ↑ Cod. Pal. germ. 226a Apokalypse, lat. (Blockbuch) (Süddeutschland (?), vor 1469) [online], digi.ub.uni-heidelberg.de [dostęp 2017-11-24] (niem.).
  4. ↑ BVB Multimediaserver – Sitemap [online], bvbm1.bib-bvb.de [dostęp 2017-11-24].
  5. ↑ DFG-Viewer [online], dfg-viewer.de [dostęp 2017-12-21] (niem.).
  6. ↑ Search Results: All Fields similar to 'Arch. g d.56' – ODL [online], bodley30.bodley.ox.ac.uk:8180 [dostęp 2017-11-24] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-07].
  7. ↑ Princeton University Library.
  8. ↑ Library of Congress.
  9. ↑ Library of Congress.
  10. ↑ Library of Congress.
  11. ↑ Library of Congress.
  12. ↑ Library of Congress.
  13. ↑ Library of Congress.
  14. ↑ Library of Congress.
  15. 1 2 Ars memorandi notabilis per figuras evangelistarum – Herzogin Anna Amalia Bibliothek – Digitale Sammlungen [online], ora-web.swkk.de [dostęp 2017-11-24] [zarchiwizowane z adresu 2015-04-04].
  16. ↑ HAB.
  17. ↑ HAB.
  18. ↑ HAB.
  19. ↑ HAB.
  20. ↑ HAB.
  21. ↑ HAB.
  22. ↑ HAB.
  23. ↑ HAB.
  24. ↑ HAB.
  25. ↑ HAB.
  26. ↑ HAB.
  27. ↑ HAB.
  28. ↑ HAB.

Bibliografia