| Tinamus solitarius | |||
| (Vieillot, 1819) | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Nadrząd | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
kusacz samotny | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ) | |||
| Zasięg występowania | |||
Kusacz samotny (Tinamus solitarius) – gatunek dużego ptaka z rodziny kusaczy (Tinamidae). Występuje we wschodniej części Ameryki Południowej. Jest bliski zagrożenia wyginięciem.
Jest to gatunek monotypowy. W 1946 opisano podgatunek pernambucensis z gminy Igarassu w stanie Pernambuco we wschodnio-środkowej Brazylii, ale badania morfologiczne, których wyniki opublikowano w 2004 roku, dowiodły, że cechy diagnostyczne przypisywane temu podgatunkowi występują także u niektórych osobników podgatunku nominatywnego, stanowią zatem zwykłą zmienność osobniczą. Tym samym takson pernambucensis został zsynonimizowany z Tinamus solitarius.

Długość ciała 42,5–48 cm; masa ciała samców 1014–1500 g, samic 1710–1900 g. Wierzch ciała brązowy, ciemię ciemniejsze. Skrzydła, grzbiet i kuper gęsto czarno prążkowane. Głowa i szyja ochrowe, z plamkami na bokach głowy, bielszym gardłem i płową smugą na bokach szyi. Przód szyi i pierś szare, brzuch białawy, boki delikatnie prążkowane. Zwykle żyje samotnie, jest bardzo ostrożny.
Wschodnia Ameryka Południowa – wschodnia Brazylia, południowo-wschodni Paragwaj, skrajnie północno-wschodnia Argentyna (prowincja Misiones). Lasy atlantyckie, głównie nizinne, ale też położone wyżej – do około 1200 m n.p.m.
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje kusacza samotnego za gatunek bliski zagrożenia (NT – Near Threatened). Liczebność populacji szacowana jest na 50–200 tysięcy dorosłych osobników, a ptak ten opisywany jest jako dość rzadki. Trend liczebności wykazuje trend spadkowy, do czego przyczyniają się utrata siedlisk i polowania.