Kwadratnik

Kwadratnik
Tetragnatha
Latreille, 1804
Ilustracja
Samica kwadratnika trzcinowego, Belgia
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

stawonogi

Podtyp

szczękoczułkowce

Gromada

pajęczaki

Rząd

pająki

Infrarząd

Araneomorphae

Rodzina

kwadratnikowate

Podrodzina

czaikowate

Rodzaj

Tetragnatha

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons

Kwadratnik (Tetragnatha) – rodzaj pająków z rodziny kwadratnikowatych, obejmujący co najmniej 324 opisane gatunki.

Systematyka

Rodzina kwadratnikowatych dawniej była dzielona na dwie podrodziny: czaikowate (Metinae lub Metainae) oraz Tetragnathinae(inne języki). Trzy analizy filogenetyczne z początku XXI wykazały, że Tetragnathinae jest taksonem monofiletycznym, składającym się z 7 rodzajów. Rodzaj Tetragnatha opisał Pierre-André Latreille w 1804 roku, gatunek typowy to kwadratnik trzcinowy. Naukowa nazwa taksonu pochodzi z języka greckiego i oznacza „cztery szczęki” (kły), nawiązuje to do podobnej długości szczękoczułek i maxilli nogogłaszczek, co może sprawiać wrażenie, że pająk dysponuje czterema kłami. Jedną z pierwszych prób rewizji rodzaju była praca Ralpha M. Seeley'a(inne języki) z 1928 roku dotycząca kwadratników Ameryki Północnej. Rewizją rodzaju pod kątem gatunków europejskich zajmowali się m.in. Adolf Lendl(inne języki) i Hermann Wiehle(inne języki). Rodzaj Tetragnatha liczy 324 opisane gatunki (według innego źródła jest to 349 gatunków), co stanowi blisko ⅓ wszystkich gatunków z rodziny kwadratnikowatych (liczącej 987 gatunków). Wiele gatunków pozostaje słabo rozpoznanych na poziomie taksonomicznym. Taksonomia tego rodzaju opiera się głównie na morfologii szczękoczułek (terminologię ich dotyczącą opracował Hermann Wiehle w pracy z 1939 roku) i, w mniejszym stopniu, na morfologii genitaliów.

Morfologia

Długość ciała wynosi od 3,8 do 13,3 mm. Wszystkie gatunki z rodzaju kwadratnik cechują dobrze wykształcone i wydłużone szczękoczułki u samców (wykorzystywane m.in. do przytrzymywania samic podczas kopulacji), wydłużone i wąskie ciało, owalny, wydłużony i spłaszczony grzbietowo karapaks, prosoma dłuższa niż szersza z wyraźną jamką środkową (ang. fovea), opistosoma również wąska i długa z gruczołami przędnymi na końcu, równoległe rzędy małych oczu (każde oko otacza czarna obwódka) z zazwyczaj oddzielonymi od reszty oczami bocznymi oraz otwór płciowy samicy ulokowany przy zakrzywionym końcu bruzdy epigastrycznej (ang. epigastric furrow).

Występowanie

Takson kosmopolityczny, rozpowszechniony w Europie (w Polsce występuje 9 gatunków), Afryce, Azji i Amerykach. 67 gatunków występuje w krainie neotropikalnej (z czego 15 gatunków stwierdzono w Ameryce Północnej), a 56 – w Australazji. Zasięgi geograficzne poszczególnych gatunków nie są jednak w pełni poznane.

Kwadratniki zamieszkują m.in. drzewa i krzewy, wysokie trawy na łąkach bądź zarośla na brzegach jezior i potoków.

Zachowanie

Część gatunków buduje sieci łowne nad płynącą wodą. Sieć jest zazwyczaj odchylona od pionu, może być także pozioma, a jej średnica może przekraczać 30 cm. Centrum sieci zazwyczaj pozostaje puste. Niektórzy przedstawiciele rodzaju czatują w centrum sieci w dzień i w nocy, natomiast inne gatunki polują nocą. Charakterystycznym sposobem na kamuflaż jest ścisłe przyleganie do źdźbeł trawy blisko sieci, polegające na wyciągnięciu odnóży I i II pary w przód oraz III i IV pary w tył. Przedstawiciele rodzaju potrafią szybko i z łatwością poruszać się po powierzchni wody. Możliwe również, że są w stanie oddychać pod wodą z wykorzystaniem pęcherzyka powietrza.

Galeria

Przypisy

  1. ↑ Tetragnatha, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ↑ kwadratnik, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-10-30].
  3. 1 2 3 4 5 6 Pedro de Souza Castanheira, Renner Luiz Cerqueira Baptista, Francisca Sâmia Martins Oliveira, Five new species of the long-jawed orb-weaving spider genus Tetragnatha (Araneae, Tetragnathidae) in South America, with a key to the species from Argentina and Brazil, „Evolutionary Systematics”, 6 (2), 2022, s. 175, DOI: 10.3897/evolsyst.6.91418, ISSN 2535-0730 [dostęp 2022-10-30].
  4. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Pedro de Souza Castanheira, Renner Luiz Cerqueira Baptista, Daniela Dos Passos Pizzetti, Renato Augusto Teixeira, Contributions to the taxonomy of the long-jawed orb-weaving spider genus Tetragnatha (Araneae, Tetragnathidae) in the Neotropical region, with comments on the morphology of the chelicerae, „Zoosystematics and Evolution”, 95 (2), 2019, s. 465, DOI: 10.3897/zse.95.36762, ISSN 1860-0743 [dostęp 2022-10-28] (ang.).
  5. ↑ Song-lin Li, Ping Liu, Xian-jin Peng, Three new species of the genus Tetragnatha Latreille, 1804 (Araneae, Tetragnathidae) from China, „ZooKeys”, 1125, 2022, s. 89, DOI: 10.3897/zookeys.1125.86905, ISSN 1313-2970 [dostęp 2022-10-30].
  6. ↑ Long-Jawed Orbweavers (Family Tetragnathidae) [online], University of Wisconsin-Milwaukee, 24 września 2013 [dostęp 2022-10-30] (ang.).
  7. ↑ Ray Wilson, Spiders : Tetragnathidae [online], raywilsonbirdphotography.co.uk [dostęp 2022-10-30].
  8. ↑ Species list for Tetragnatha, [w:] NMBE - World Spider Catalog [online], wsc.nmbe.ch [dostęp 2022-10-28].
  9. ↑ Currently valid spider genera and species (2022-10-28), [w:] NMBE - World Spider Catalog [online], wsc.nmbe.ch [dostęp 2022-10-28].
  10. 1 2 Chiyoko Okuma, A revision of the Australasian species of the genus Tetragnatha (Araneae, Tetragnathidae), „Esakia”, 25, 1987, s. 38, DOI: 10.5109/2493, ISSN 0071-1268 [dostęp 2022-10-30] (ang.).
  11. Charles D. Dondale, James H. Redner, National Research Council Canada, Canada. Agriculture and Agri-Food Canada. Research Branch, The orb-weaving spiders of Canada and Alaska : Araneae:Uloboridae, Tetragnathidae, Araneidae, Theridiosomatidae, Ottawa: NRC Research Press, 2003, ISBN 0-660-19260-8, OCLC 54829142 [dostęp 2022-10-30].
    1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 S. 53.
    2. 1 2 3 S. 54.
  12. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Sunil Nautiyal, Katari Bhaskar, Y.D. Imran Khan, Biodiversity of Semiarid Landscape, Environmental Science and Engineering, Cham: Springer International Publishing, 2015, s. 302, DOI: 10.1007/978-3-319-15464-0, ISBN 978-3-319-15463-3 [dostęp 2022-10-30].
  13. ↑ R.J. Adams, Field guide to the spiders of California and the Pacific Coast states, Berkeley 2014, s. 127, ISBN 978-0-520-95704-6, OCLC 868975350 [dostęp 2022-10-30].
  14. ↑ araneae - Biodiversity [online], araneae.nmbe.ch [dostęp 2022-10-30] (ang.).
  15. 1 2 Stanislav Gorb, Functional surfaces in biology. Vol. 1, Little structures with big effects, Dordrecht: Springer, 2009, s. 87, ISBN 978-1-4020-6697-9, OCLC 495477447 [dostęp 2022-10-30].