Kwarcyt

Kwarcyt – zwięzła skała, której dominującym składnikiem ziarnistym jest kwarc frakcji piaskowej, a spoiwem rekrystalizowana krzemionka. Kwarcyty charakteryzują się bardzo dużą twardością, spoistością i tym, że ziarna kwarcu nie są dostrzegalne makroskopowo (gołym okiem). Kwarcyty mogą być osadowe (ortokwarcyty) lub metamorficzne (metakwarcyty).

Kwarcyty o genezie metamorficznej powstają na drodze metamorfizmu piaskowców kwarcowych (zbudowanych niemal wyłączne z ziaren kwarcu). Kwarcyty powstają już przy słabym metamorfizmie i przy silniejszym metamorfizmie (w mezozonie i katazonie) nie przechodzą w inny rodzaj skały. W Polsce metakwarcyty występują głównie w masywach metamorficznych Sudetów.

Kwarcyty o genezie osadowej (ortokwarcyty) powstają na drodze silnej rekrystalizacji pierwotnego spoiwa krzemionkowego piasków lub piaskowców kwarcowych w trakcie diagenezy. Gdy rekrystalizacja spoiwa zaszła tylko częściowo, takie mniej twarde skały nazywa się piaskowcem kwarcytowym.

Do kwarcytów osadowych należą górnokambryjskie kwarcyty Gór Świętokrzyskich (formacja piaskowców z Wiśniówki), tworzące główne partie Łysogór i tamtejsze gołoborza.

Kwarcyty mają szeroką gamę barw – od beżowej i brązowej, przez szarą, jasnoniebieską i grafitową, po żółtą, kremową, czerwoną i zieloną, a także białą i czarną; w skale barwy te często występują obok siebie.

Kwarcyty mają bardzo wysoką twardość i wytrzymałość oraz małą nasiąkliwość, są też odporne na obróbkę mechaniczną.

Mają zastosowanie w przemyśle materiałów ogniotrwałych oraz jako tłuczeń w budownictwie drogowym.

Przypisy

1 2 3 4 Niemczynow i Burchart 1966 ↓, s. 109.
1 2 3 Roniewicz 1986 ↓, s. 91, 92.
↑ Roniewicz 1986 ↓, s. 91, 92, 124, 125.
↑ Roniewicz 1986 ↓, s. 124–125.
↑ Roniewicz 1986 ↓, s. 125.
1 2 Roniewicz 1986 ↓, s. 92.
1 2 AnnaA. Kazimierowicz AnnaA., Kwarcyt: atrakcyjny kamień na okładziny, blaty, posadzki… [online], Murator, 21 lipca 2021 [dostęp 2026-11-12] .

Bibliografia

P.P. Roniewicz P.P., Skały okruchowe, [w:] W.W. Jaroszewski (red.), Przewodnik do ćwiczeń z geologii dynamicznej, Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1986, ISBN 83-220-0180-0 .
G.G. Niemczynow G.G., J.J. Burchart J.J., Mały słownik geologiczny, Warszawa: Wiedza Powszechna, 1966 .

[CITEREFNiemczynowBurchart1966109-1] 1 2 3 4 Niemczynow i Burchart 1966 ↓, s. 109.

[CITEREFRoniewicz198691,_92-2] 1 2 3 Roniewicz 1986 ↓, s. 91, 92.

[CITEREFRoniewicz198691,_92,_124,_125-3] Roniewicz 1986 ↓, s. 91, 92, 124, 125.

[CITEREFRoniewicz1986124–125-4] Roniewicz 1986 ↓, s. 124–125.

[CITEREFRoniewicz1986125-5] Roniewicz 1986 ↓, s. 125.

[CITEREFRoniewicz198692-6] 1 2 Roniewicz 1986 ↓, s. 92.

[Kazimierowicz-7] 1 2 AnnaA. Kazimierowicz AnnaA., Kwarcyt: atrakcyjny kamień na okładziny, blaty, posadzki… [online], Murator, 21 lipca 2021 [dostęp 2026-11-12] .