Rozwój lokalny kierowany przez społeczność (ang. Community-led local development, CLLD) – instrument terytorialny wprowadzony przez Komisję Europejską do realizacji w ramach europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych. Instrument ten bazuje na stosowanym uprzednio wyłącznie w ramach polityki rozwoju obszarów wiejskich wspólnej polityki rolnej podejściu LEADER i zachowuje jego podstawowe założenia.
W rozporządzeniu Parlamentu Europejskim i Rady UE z 2013 r. przyjęto działanie pod nazwą Rozwój lokalny kierowany przez społeczność. Rozwój wcześniej wspierany był początkowo włącznie ze środków EFRROW i określany był wówczas nazwą LEADER. Obecnie finansowany jest ze środków wszystkich europejskich funduszy strukturalnych i inwestycyjnych oprócz Funduszu Spójności. Rozwój lokalny kierowany przez społeczność jest:
Strategia rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność zawiera następujące elementy:
Lokalne grupy działania opracowują i realizują strategie Rozwoju lokalnego kierowane przez społeczność. Zadania lokalnych grup działania obejmują:
Wsparcie rozwoju lokalnego kierowanego przez społeczność obejmuje:
Inicjatywa LEADER, protoplasta CLLD, była prowadzona w 3 edycjach:
LEADER II to inicjatywa wspólnotowa realizowana w latach 1994–1999. Wspierała rozwój lokalny na obszarach wiejskich. Realizacja inicjatywy Leader rozpoczęła się w 1991 roku. Wcześniej funkcjonowała jako tzw. Inicjatywa wspólnotowa, co oznaczało, że była odrębnym programem, a państwa członkowskie posiadały swoje niezależne programy Leader z osobnymi finansami na wydzielonym szczeblu Unii.
Program Leader II obejmował przede wszystkim:
Beneficjentami pomocy są lokalne grupy działania, związki partnerów publicznych i prywatnych wspólnie podejmujących działania innowacyjne związane z rozwojem obszaru wiejskiego.
Cele programu Leader II to:
LEADER+ – inicjatywa Unii Europejskiej, która zastąpiła inicjatywę LEADER II, a funkcjonowała w latach 2000–2006. Kierowana była do władz lokalnych, organizacji pozarządowych i przedsiębiorców, zgłaszających projekty dotyczące rozwoju obszarów wiejskich. Pomoc oferowana przez Leader+ była bezzwrotna.
Inicjatywa finansowana była z Sekcji Orientacji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej i dysponowała budżetem w wysokości 2,02 mld euro.