Lamus

Lamusy
Lamus w Kalinówce Kościelnej z II połowy XVIII wieku
Lamus plebański w Knyszynie z początku XIX wieku
Tablica informacyjna lamusa w Knyszynie
Lamus dworski w Pisarach
Lamus w Latoszynie z końca XVI wieku
Lamus z Płonki z II poł. XIX wieku
Niezachowany lamus z XVII wieku w Pietkowie
Lamus w Muzeum Marii Konopnickiej w Żarnowcu
Lamus w Lusławicach
Lamus w Zespole dworskim w Czernichowie

Lamus (niem. Lehmhaus) – dawny budynek gospodarczy, drewniany lub murowany, spełniający funkcję spichlerza, spiżarni, magazynu narzędzi rolniczych itp.

Historia

Budynek był budowany na rzucie czworoboku, jedno- lub dwukondygnacyjny, z jedną izbą na każdej kondygnacji, czasami z podcieniem lub gankiem, występującym na jednym lub obu poziomach, często o ozdobnych formach architektonicznych. Kryty był najczęściej dwu- lub czterospadowym dachem namiotowym lub łamanym.

Lamus w Polsce wchodził początkowo w skład zabudowań dworskich i przeznaczony był oprócz zapasów żywności do przechowywania cennych (np. dokumentów czy zbroi) lub nieużywanych przedmiotów. Z czasem stawiano go też w gospodarstwach chłopskich, niedaleko chaty, gdzie służył do przechowywania sprzętu gospodarczego, narzędzi, zboża, żywności.

Na Litwie lamus określano nazwą świreń, świroń lub świernia.

W dzisiejszych czasach termin używany jest także w stosunku do pomieszczenia lub budynku służącego do przechowywania starych rzeczy (rupieciarnia). W przenośni – w stosunku do przestarzałych, niemodnych („nadających się do lamusa”) przedmiotów, określeń, zwyczajów itp. Określenie „odejść do lamusa” oznacza „wyjść z użytku”. Jest również w języku potocznym obraźliwym określeniem osoby, do której odczuwa się niechęć lub pogardę.