Lasonogi, szczeponogi (Mysidacea) – rząd wodnych skorupiaków z gromady pancerzowców, podobnych do krewetek, lecz mniejszych, długości ciała 0,5–3 cm. Obejmuje około 1000 gatunków, u których niemal cały tułów, z wyjątkiem 1–2 ostatnich segmentów, jest okryty dużym karapaksem, oczy są położone na ruchomych słupkach, a uropodia tworzą z telsonem wachlarz ogonowy. Żywią się detrytusem filtrowanym z wody lub chwytanymi fragmentami roślin. Nieliczne są drapieżne. W zapisie kopalnym są znane z karbonu i permu.
Występowanie
Są to głównie gatunki morskie. Zasiedlają wszystkie morza. Nieliczne występują w wodach słonawych, słodkich i podziemnych. W polskich wodach Bałtyku występuje 7 gatunków, w tym 5 stale, a 2 napływają z wlewami wody z Morza Północnego. 3 gatunki zaliczono do fauny Polski (nie uwzględniono gatunków morskich). Jeden – lasonóg jeziorny (Mysis relicta) – występuje w polodowcowych jeziorach Lubie, Drawsko, Żerdno i Mamry, a dwa (Hemimysis anomala i Neomysis integer) w wodach estuaryjnych.
Lasonogi mają wydłużone i przezroczyste ciało o długości w przedziale od kilku do 30 mm. Głowa jest zrośnięta z tułowiem w głowotułów, w znacznej części okryty schitynizowanym, krótkim karapaksem. Karapaks przyrasta jedynie do głowy i 2–3 przednich segmentów tułowiowych. Silnie rozwinięty, cylindryczny odwłok jest zwykle dłuższy od reszty ciała. Pierwsze odnóża tułowiowe (1–2 pary) tworzą szczękonóża. Kilka dalszych par to narządy ruchu z biczykowatymi, wieloczłonowymi egzopoditami pływnymi. Napędzają też pokarm w stronę otworu gębowego. Wydłużone i spłaszczone odnóża ogonowe (uropodia) tworzą wraz z listkowatym telsonem szeroki wachlarz ogonowy.
Systematyka
Do lasonogów zaliczane są dwa taksony, obejmujące współcześnie żyjące gatunki:
oraz wymarłe Pygocephalomorpha.
Współczesne badania wykazują jednak, że ich pokrewieństwo jest dość dalekie i Mysidacea nie jest już powszechnie akceptowane jako takson. W niektórych opracowaniach pod nazwą lasonogi opisywany jest Mysida.
Wybrane gatunki
Gatunki występujące w Polsce (w tym w polskich wodach Bałtyku):
lasonóg wielki (Mysis mixta) – największy gatunek Polski
lasonóg jeziorny (Mysis relicta) – relikt polodowcowy, występuje nie tylko w morzu, ale również w jeziorach północnej Europy (dawniej szerzej ujmowany taksonomicznie podawany był z obszaru okołobiegunowego, także z Ameryki Północnej) – w Polsce w jeziorach Lubie, Drawsko, Żerdno i Mamry
Wśród lasonogów występujących w Polsce lub w polskich wodach Bałtyku są zarówno gatunki głębinowe (3 pierwsze), jak i płytkowodne (3 następne). W głębszych wodach żyją gatunki wymagające niższej temperatury lub wyższego zasolenia.
1234Fauna Polski - charakterystyka i wykaz gatunków.Bogdanowicz W., Chudzicka E., Pilipiuk I. i Skibińska E. (red.).T.III.Warszawa:Muzeum i Instytut Zoologii PAN,2008. ISBN978-83-88147-09-8.
12Kruczek G. 2001. Relikty polodowcowe jeziora Lubie. „Chrońmy Przyrodę Ojczystą”. 2 (57), s. 118
↑Asta Audzijonyte & Risto Väinölä.Diversity and distributions of circumpolar fresh- and brackish-water Mysis (Crustacea: Mysida): descriptions of M. relicta Lovén, 1862, M. salemaai n. sp., M. segerstralei n. sp. and M. diluviana n. sp., based on molecular and morphological characters.„Hydrobiologia”.544,s.89–141,2005. DOI: 10.1007/s10750-004-8337-7.
.jpg)
