Listy Ignacego

Listy Ignacego – listy do gmin chrześcijańskich napisane przez św. Ignacego, biskupa Antiochii Syryjskiej. Zostały napisane ze Smyrny i Troady w czasie odbywanej pod eskortą rzymskich legionistów podróży Ignacego do Rzymu ok. 110 r. n.e., gdzie zginął śmiercią męczeńską. W pierwszej części podróży zatrzymywał się w Filadelfii, Lidii oraz w Smyrnie, do którego to miasta przybyli przedstawiciele gmin chrześcijańskich Azji Mniejszej: Efezu, Magnezji i Tralles. Następnie zatrzymał się w Troadzie, po czym, drogą morską przedostał się do Neapolu, portu w Macedonii niedaleko Filippi, skąd udał się Via Egnatia do Dyrrachium. Nie zachowały się wiarygodne świadectwa odnoście jego późniejszej drogi.

Zachowały się trzy recenzje tekstów Ignacego, nazywane krótka, średnia i długa, spośród których za autentyczną uznaje się recenzję średnią, zawierającą siedem listów: sześć do Kościołów w poszczególnych miastach, oraz list skierowany osobiście do Polikarpa.

Ogólna charakterystyka i cechy wspólne listów

Listy mogą być uznane za odpowiedź na bieżące problemy gmin, których przedstawiciele przybywają do Smyrny na spotkanie z Ignacym (wyjątek stanowi tu list do Rzymian);
Pozdrowienie: wszystkie omawiane listy rozpoczynają się od zwrotu „Ignacy, zwany też Teoforem...”; każdemu Kościołowi, do którego biskup kieruje swój list, przesyła on najpierw pozdrowienia i błogosławieństwo, co pozwala dostrzec podobieństwo do listów Nowego Testamentu (zwłaszcza Pawłowych);
Ignacy napomina gminy, które są adresatami jego listów (z wyjątkiem gminy rzymskiej), aby wytrwały w wierności swojemu biskupowi i kolegium kapłanów, ponieważ jest to podstawą jedności Kościoła; nakaz ten uzasadnia w następujący sposób: jak Chrystus jest złączony z Ojcem, tak Kościół jest złączony z Chrystusem, tak samo wierni są złączeni z biskupem. Ignacy wymienia także diakonów – przedstawienie ukształtowanej już hierarchii kościelnej było jedną z przyczyn zarzutów co do autentyczności listów;^{[potrzebny przypis]} biskup podkreśla także potrzebę łączności wspólnoty z biskupem – tak jak Chrystus nie czynił niczego bez Ojca, tak chrześcijanie nic nie mają czynić bez swych biskupów i kapłanów;
Ignacy pisze swe listy w perspektywie śmierci męczeńskiej, mają więc one charakter ostatnich rad i pouczeń; nie charakteryzują się przy tym systematycznym ujęciem tematów, myśli często urywają się lub nie zostają wyczerpane;
Cechą nauki o Chrystusie Ignacego jest podkreślanie prawdziwości Wcielenia i człowieczeństwa Jezusa, które w tamtym czasie było negowane przez doketystów (podobną tematykę porusza 1. List Jana): Tylko wierząc w prawdziwą śmierć Chrystusa wierzący może uniknąć śmierci; inną charakterystyczną cechą jest uznanie boskości Jezusa który przyjmuje człowieczeństwo, nazwanie go Logosem pochodzącym z milczenia, jego funkcji pośredniczącej jako Najwyższego kapłana;
Listy te rzucają nieco światła na pierwotne nabożeństwa chrześcijańskie;
Biskup kieruje do wszystkich gmin prośbę o modlitwę w jego intencji (ten aspekt szczególnie podkreślony został w liście do Rzymian) oraz w intencji Kościoła syryjskiego, któremu przewodzi, a który po stracie swego biskupa pozostaje bez pasterza; obiecuje także modlitwę Kościołom, do których kieruje swoje listy.

List do Kościoła w Efezie

Rozdziały: VII – X są niejako antycypacją w sporze, który na dobre rozgorzał 100 lat później (arianizm); przecząc bowiem stanowisku „przybyszów głoszących fałszywą naukę” Ignacy pisze, że Chrystus jest prawdziwym Bogiem i prawdziwym człowiekiem. Prosi też, by nie ulegać naukom tych ludzi, ale polecać ich Bogu w modlitwie;
Ignacy zaleca częstsze wspólne zgromadzenia „dla dziękczynienia” – podkreśla tym samym rolę Eucharystii;
Ignacy daje praktyczne wskazania: nie tylko mówić, ale i działać, być świadomym, że mieszka w nas Chrystus, powstrzymać się od cudzołóstwa; „wiara i miłość do Jezusa Chrystusa są początkiem i pełnią życia”.

List do Kościoła w Magnezji

W rozdziałach: VIII – XI Ignacy, zgodnie z duchem tzw. soboru jerozolimskiego, zwraca się przeciw przyjmowaniu praktyk żydowskich przez chrześcijan – chrześcijaństwo gromadzi wszystkich ludzi wierzących w Boga i nie potrzebuje przyjmować judaizmu, gdyż żyje według nauki Jezusa Chrystusa;
Ignacy apeluje o życie w jedności „w Ojcu, Synu i Duchu”, w łączności z biskupem i kapłanami.

List do Kościoła w Tralles

Ignacy zaleca pokorę, „aby nie zginąć przez zbytnią chełpliwość”, wyraża swoją tęsknotę do spotkania z Panem;
Biskup przeciwstawia chrześcijaństwo herezji; jako „antidotum” na błędne nauki zaleca pokorę i trwanie przy Chrystusie, biskupie i nauce Apostołów;
Ignacy potwierdza prawdę o tym, że Chrystus – Bóg prawdziwie przyjął ludzkie ciało, był Synem Maryi, umarł i zmartwychwstał; przeczy tym, którzy twierdzą, że Jezus cierpiał tylko pozornie.

List do Kościoła w Rzymie

List ten zawiera wstęp obszerniejszy niż poprzednie; zawiera on sformułowania, które mogą (ale nie muszą) wskazywać na uznanie jakiegoś prymatu tego Kościoła wśród innych: „przewodzący w miłości”, „pouczenia, które nauczając innym dajecie”;
Pierwszą prośbą Ignacego jest, by chrześcijanie rzymscy nie próbowali go ocalić od męczeńskiej śmierci, której się spodziewa;
Ignacy pragnie ponieść śmierć męczeńską za wiarę – to myśl przewodnia tego listu: „Bylebym tylko posiadł Chrystusa”, a ponieważ szatan może mu w tym przeszkodzić, prosi o modlitwę; zdania są tutaj poplątane i czasem brak między nimi logicznego wynikania.
W liście tym jako jedynym nie ma wzmianek o biskupie, prezbiterach i diakonach - czyli hierarchii.

List do Kościoła w Filadelfii

List do Kościoła w Smyrnie

List do Polikarpa

Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Podsumowanie charakterystyki listów

Podobieństwo do niektórych listów NT (głównie listów Pawłowych);
Podobna struktura (z wyjątkiem listu do Rzymian): pozdrowienie i błogosławieństwo, pochwała dla biskupów gmin i prośba o jedność z nimi, wezwanie do nieulegania naukom różniącym się od nauki Apostołów, których strażnikami są biskupi, osobiste świadectwo wiary, prośba i obietnica modlitwy;
List do Rzymian różni się od pozostałych tym, że jest chyba najbardziej intymny – Ignacy pisze list bardzo osobisty, udziela wiele informacji na temat swych rozważań, pokus, które go nękają, mówi o swojej walce i przeżyciach wewnętrznych.

Wydania

Przekład polski listów w: Listy. W. Kania (tłum. z greckiego). Tarnów: 1987, s. 23, seria: Głos Tradycji 16.
Do Polikarpa w: Pierwsi świadkowie. Pisma Ojców Apostolskich. Anna Świderkówna (przekł.), Marek Starowieyski (oprac.). Kraków: Wydawnictwo „M”, 1998, s. 140-142, seria: Biblioteka Ojców Kościoła 10. ISBN 83-87243-21-3.
Do Kościoła w Rzymie w: Pierwsi świadkowie, s. 128-131.

Przypisy

↑ John Dominic Crossan, The Historical Jesus: The Life of a Mediterranean Jewish Peasant, 1991, ISBN 0-06-061629-6 (wyd. polskie: Historyczny Jezus: Kim był i czego nauczał?, 1997, ISBN 83-05-12835-0, s. 452)
1 2 Seguendo Gesu. Testi Cristiani Delle Origini, ed. E. Prinzivalli, M. Simonetti, Fondazione Lorenzo Valla, 2010, Roma, s. 280.
↑ Syryjskie tłumaczenie trzech, skróconych, listów: Do Rzymian, Do Efezjan i do Polikarpa; manuskrypty znajdują się w posiadaniu British Museum.
↑ Większa część tekstu, oprócz listu do Rzymian, pochodzi z XI wiecznego kodeksu Mediceo Laurenziano 57,7; część listu do Smyrneńczyków pochodzi z V wiecznego papirusu Berlińskiego 10581; list do Rzymian, jako część Męczeństwa św. Ignacego, pochodzi z greckiego kodeksu Paryskiego z 1451 r.
↑ Recenzja ta, oprócz listów z recenzji średniej, przypisuje Ignacemu siedem innych listów.
↑ Eph. III-VI.
↑ Eph. V, 1.
↑ Eph. II, 1.
↑ Magn. I-VII.
↑ Magn. VII, 1.
↑ Trall. II, 1.
↑ Eph. VII, 2; Magn. I, 2.
↑ Magn. VIII, 2; cf. Seguendo Gesu. Testi Cristiani Delle Origini, ed. E. Prinzivalli, M. Simonetti, Fondazione Lorenzo Valla, 2010, Roma, s. 369.
↑ Philad. IX, 1.
↑ por. Eph. IX, 1.
↑ Eph. VII, 2.
↑ Eph. XIII, 1.
↑ Eph. XIV – XVII.
↑ Eph. XIV, 1.
↑ Magn. XIII, 1.
↑ Trall. IV, 2.
↑ Trall. VI – VII.
↑ por. Trall. VII, 1.
↑ por. Trall. IX, 1-2.
↑ Rom. III, 1.
↑ Rom. I – III.
↑ Rom. V, 3.

[1] John Dominic Crossan, The Historical Jesus: The Life of a Mediterranean Jewish Peasant, 1991, ISBN 0-06-061629-6 (wyd. polskie: Historyczny Jezus: Kim był i czego nauczał?, 1997, ISBN 83-05-12835-0, s. 452)

[:0-2] 1 2 Seguendo Gesu. Testi Cristiani Delle Origini, ed. E. Prinzivalli, M. Simonetti, Fondazione Lorenzo Valla, 2010, Roma, s. 280.

[3] Syryjskie tłumaczenie trzech, skróconych, listów: Do Rzymian, Do Efezjan i do Polikarpa; manuskrypty znajdują się w posiadaniu British Museum.

[4] Większa część tekstu, oprócz listu do Rzymian, pochodzi z XI wiecznego kodeksu Mediceo Laurenziano 57,7; część listu do Smyrneńczyków pochodzi z V wiecznego papirusu Berlińskiego 10581; list do Rzymian, jako część Męczeństwa św. Ignacego, pochodzi z greckiego kodeksu Paryskiego z 1451 r.

[5] Recenzja ta, oprócz listów z recenzji średniej, przypisuje Ignacemu siedem innych listów.

[6] Eph. III-VI.

[7] Eph. V, 1.

[8] Eph. II, 1.

[9] Magn. I-VII.

[10] Magn. VII, 1.

[11] Trall. II, 1.

[12] Eph. VII, 2; Magn. I, 2.

[13] Magn. VIII, 2; cf. Seguendo Gesu. Testi Cristiani Delle Origini, ed. E. Prinzivalli, M. Simonetti, Fondazione Lorenzo Valla, 2010, Roma, s. 369.

[14] Philad. IX, 1.

[15] r. Eph. IX, 1.

[16] Eph. VII, 2.

[17] Eph. XIII, 1.

[18] Eph. XIV – XVII.

[19] Eph. XIV, 1.

[20] Magn. XIII, 1.

[21] Trall. IV, 2.

[22] Trall. VI – VII.

[23] r. Trall. VII, 1.

[24] r. Trall. IX, 1-2.

[25] Rom. III, 1.

[26] Rom. I – III.

[27] Rom. V, 3.