Lnica

Lnica
	; Lnica alpejska
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	astropodobne
Rząd	jasnotowce
Rodzina	babkowate
Rodzaj	lnica
	Nazwa systematyczna
	Linaria Mill.; Gard. Dict. Abr. ed. 4. 28 Jan 1754
	Typ nomenklatoryczny
	Linaria vulgaris Mill.
Synonimy
	Elatine Hill; Peloria Adans.; Saccularia Kellogg; Trimerocalyx (Murb.) Murb.;
	Elatine Hill; Peloria Adans.; Saccularia Kellogg; Trimerocalyx (Murb.) Murb.;
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Lnica (Linaria L.) – rodzaj roślin należący do rodziny babkowatych, dawniej umieszczany zwykle w trędownikowatych (Scrophulariaceae). Obejmuje ok. 150 gatunków do blisko 190 gatunków. Występują one głównie w strefie klimatu umiarkowanego Starego Świata, jeden przedstawiciel rodzaju występuje także w Ameryce Północnej. W Polsce dziko rośnie 12 gatunków (łącznie z przejściowo dziczejącymi efemerofitami).

Niektóre gatunki są uprawiane jako ozdobne. Niektóre też wykorzystywane są jako lecznicze.

Rozmieszczenie geograficzne

Zasięg rodzaju obejmuje niemal całą Europę (bez Islandii), znaczną część Azji (bez południowych krańców kontynentu) i północną Afrykę. Jeden gatunek – L. canadensis – rośnie w Ameryce Północnej. Centrum zróżnicowania jest basen Morza Śródziemnego, a zwłaszcza Półwysep Iberyjski, gdzie rosną 54 gatunki (w sumie w Europie – 77). W Polsce dziko rośnie 12 gatunków (łącznie z efemerofitami), z czego dwa są rodzime.

Rośliny z tego rodzaju introdukowane zostały także do strefy umiarkowanej półkuli południowej – do Nowej Zelandii, południowej części Ameryki Południowej i Afryki.

Gatunki flory Polski

Pierwsza nazwa naukowa według listy krajowej, druga – obowiązująca według bazy taksonomicznej Plants of the World online (jeśli jest inna)

lnica alepska, lnica aleppska, l. chalepska Linaria chalepensis (L.) Mill. – efemerofit
lnica dalmacka Linaria dalmatica (L.) Mill. – efemerofit
lnica dwudzielna Linaria incarnata (Vent.) Spreng. – efemerofit
lnica polna Linaria arvensis (L.) Desf. – antropofit zadomowiony
lnica janowcowata Linaria genistifolia (L.) Mill.
lnica kreskowana Linaria repens (L.) Mill. – antropofit zadomowiony
lnica pospolita Linaria vulgaris Mill.
lnica purpurowa Linaria purpurea (L.) Mill. – efemerofit
lnica skalna Linaria saxatilis (L.) Chaz. – efemerofit
lnica wonna Linaria odora (M. Bieb) Fisch. ≡ Linaria loeselii Schweigg.
lnica pojedyncza Linaria simplex (L.) DC. – efemerofit
lnica miotlasta, lnica sznurowata Linaria spartea (L.) Chaz. – antropofit zadomowiony

Morfologia

Pokrój: Rośliny zielne, zarówno roczne, jak i wieloletnie, czasem o pędach wspinających się, osiągających do 1,5 m wysokości.
Liście: Skrętoległe, naprzeciwległe lub okółkowe (zwykle tylko w dolnej części pędu), pojedyncze, często siedzące.
Kwiaty: Zebrane w szczytowe grona, kłosy, rzadko główki. Działek kielicha jest 5, często są nierówne i zrośnięte tylko u nasady. Korona kwiatu zrośnięta w krótką rurkę, na końcu dwuwargowa, a u nasady z ostrogą. Gardziel korony jest całkowicie lub prawie całkowicie zamknięta owłosionym wybrzuszeniem dolnej wargi. Dolna warga jest okazała, podzielona na trzy łatki. Górna warga jest mniejsza, dwułatkowa i prosto wzniesiona. Pręciki cztery, w dwóch parach po dwa (jedna para dłuższa). Zalążnia górna, dwukomorowa, z licznymi zalążkami i pojedynczą szyjką słupka.
Owoce: Torebki otwierające się na szczycie kilkoma nieregularnymi porami lub klapami. Nasiona często spłaszczone i oskrzydlone, ale też nerkowate lub trójkanciaste.

Systematyka

Jeden z rodzajów plemienia Antirrhineae w obrębie babkowatych (Plantaginaceae).

Zobacz też: kiksja, cymbalaria i lniczka.

Wykaz gatunków

Linaria accitensis L.Sáez, Juan, M.B.Crespo, F.B.Navarro, J.Peñas & Roquet
Linaria acutiloba Fisch.
Linaria aeruginea (Gouan) Cav.
Linaria afghanica Podlech & Iranshahr
Linaria alaica Junussov
Linaria albifrons (Sm.) Spreng.
Linaria algarviana Chav.
Linaria alpina (L.) Mill. – lnica alpejska
Linaria altaica Fisch.
Linaria amethystea (Vent.) Hoffmanns. & Link
Linaria amoi Campo ex Amo
Linaria angustissima (Loisel.) Borbás
Linaria antilibanotica Rech.f.
Linaria arcusangeli Atzei & Camarda
Linaria arenaria DC.
Linaria arenicola Pau & Font Quer
Linaria argillicola Juan, Blanca, Cueto, J.Fuentes & L.Sáez
Linaria armeniaca Chav.
Linaria arvensis (L.) Desf. – lnica polna
Linaria atlantica Boiss. & Reut.
Linaria azerbaijanensis Hamdi & Assadi
Linaria badachschanica Junussov
Linaria badalii Willk.
Linaria bamianica Patzak
Linaria becerrae Blanca, Cueto & J.Fuentes
Linaria bessarabica Kotov
Linaria biebersteinii Besser
Linaria bipartita (Vent.) Willd.
Linaria bipunctata (L.) Dum.Cours.
Linaria bordiana Santa & Simonn.
Linaria boushehrensis Hamdi & Assadi
Linaria brachyphylla Delip.
Linaria bubanii Font Quer
Linaria bungei Kuprian.
Linaria buriatica Turcz. ex Ledeb.
Linaria caesia (Lag. ex Pers.) F.Dietr.
Linaria capraria Moris & De Not.
Linaria cavanillesii Chav.
Linaria chalepensis (L.) Mill. – lnica alepska
Linaria clementei Haens. ex Boiss.
Linaria confertiflora Benth.
Linaria corifolia Desf.
Linaria × cornubiensis Druce
Linaria cossoniana Braun-Blanq. & Maire
Linaria cossonii Bonnet & Barratte
Linaria cretacea Fisch. ex Spreng.
Linaria dalmatica (L.) Mill. – lnica dalmacka
Linaria damascena Boiss. & Gaill.
Linaria decipiens Batt.
Linaria depauperata Leresche ex Lange
Linaria diffusa Hoffmanns. & Link
Linaria dissita Pomel
Linaria × dominii Druce
Linaria dumanii A.Duran & Menemen
Linaria elegans Cav.
Linaria elymaitica (Boiss.) Kuprian.
Linaria fallax Coss. ex Batt.
Linaria farsensis Hamdi & Assadi
Linaria fastigiata Chav.
Linaria faucicola Leresche & Levier
Linaria fedorovii Kamelin
Linaria ficalhoana Rouy
Linaria flava (Poir.) Desf.
Linaria genistifolia (L.) Mill. – lnica janowcowata
Linaria gharbensis Batt. & Pit.
Linaria glacialis Boiss.
Linaria glauca (L.) Cav.
Linaria golestanensis Hamdi & Assadi
Linaria grandiflora Desf.
Linaria griffithii Benth.
Linaria grjunerae Knjaz.
Linaria guilanensis Hamdi & Assadi
Linaria haelava (Forssk.) Delile
Linaria hepatica Bunge
Linaria heratensis Podlech & Iranshahr
Linaria hirta (L.) Moench
Linaria hohenackeri Tzvelev
Linaria huteri Lange
Linaria × hybrida Schur
Linaria iconia Boiss. & Heldr.
Linaria ikonnikovii Stasiak
Linaria imzica Gómiz
Linaria incarnata (Vent.) Spreng. – lnica czerwona, lnica dwudzielna
Linaria incompleta Kuprian.
Linaria intricata Coincy
Linaria iranica Hamdi & Assadi
Linaria × jalancina Gómez Nav., R.Roselló, A.Guillén, P.P.Ferrer, E.Laguna & Per
Linaria japonica Miq.
Linaria jaxartica Levichev
Linaria joppensis Bornm.
Linaria kavirensis Hamdi & Assadi
Linaria khalkhalensis Hamdi & Assadi
Linaria khorasanensis Hamdi & Assadi
Linaria × kocianovichii Asch.
Linaria kokanica Regel
Linaria kulabensis B.Fedtsch.
Linaria kurdica Boiss. & Hohen.
Linaria latifolia Desf.
Linaria laxiflora Desf.
Linaria leptoceras Kuprian.
Linaria lineolata Boiss.
Linaria loeselii Schweigg. – lnica wonna
Linaria longicalcarata D.Y.Hong
Linaria macrophylla Kuprian.
Linaria macroura (M.Bieb.) M.Bieb.
Linaria maroccana Hook.f. – lnica marokańska
Linaria maymanica Wendelbo
Linaria mazandaranensis Hamdi & Assadi
Linaria melampyroides Kuprian.
Linaria melanogramma Rech.f., Aellen & Esfand.
Linaria meyeri Kuprian.
Linaria michauxii Chav.
Linaria micrantha (Cav.) Hoffmanns. & Link
Linaria microsepala A.Kern.
Linaria multicaulis (L.) Mill.
Linaria munbyana Boiss. & Reut.
Linaria musilii Velen.
Linaria nachitschevanica Tzvelev
Linaria nigricans Lange
Linaria nivea Boiss. & Reut.
Linaria nurensis Boiss. & Hausskn.
Linaria nuristanica Patzak
Linaria oblongifolia (Boiss.) Boiss. & Reut.
Linaria odora (M.Bieb.) Fisch.
Linaria oligantha Lange
Linaria × oligotricha Borbás
Linaria onubensis Pau
Linaria orbensis Carretero & Boira
Linaria ordubadica Tzvelev
Linaria pamirica (Junussov) Stasiak
Linaria paradoxa Murb.
Linaria parviracemosa D.A.Sutton
Linaria pedicellata Kuprian.
Linaria pedunculata (L.) Chaz.
Linaria pelisseriana (L.) Mill.
Linaria peloponnesiaca Boiss. & Heldr.
Linaria peltieri Batt.
Linaria pinifolia (Poir.) Thell.
Linaria platycalyx Boiss.
Linaria polygalifolia Hoffmanns. & Link
Linaria popovii Kuprian.
Linaria propinqua Boiss. & Reut.
Linaria pseudolaxiflora Lojac.
Linaria pseudoviscosa Murb.
Linaria purpurea (L.) Mill. – lnica purpurowa
Linaria pyramidalis (Vent.) F.Dietr.
Linaria qartobensis Blanca, Cueto, J.Fuentes, L.Sáez & Tarifa
Linaria quasisessilis Levichev
Linaria reflexa (L.) Desf.
Linaria remotiflora Patzak
Linaria repens (L.) Mill. – lnica kreskowana
Linaria ricardoi Cout.
Linaria riffea Pau
Linaria × rocheri P.Fourn.
Linaria rubioides Vis. & Pančić
Linaria sabulosa Czern. ex Klokov
Linaria salangensis Podlech & Iranshahr
Linaria salzmannii Boiss.
Linaria saposhnikovii Nikitina
Linaria saturejoides Boiss.
Linaria saxatilis (L.) Chaz. – lnica skalna
Linaria schelkownikowii Schischk.
Linaria schirvanica Fomin
Linaria semialata D.López, Sánchez-Gómez, J.F.Jiménez, J.B.Vera & Güemes
Linaria × sepium G.J.Allman
Linaria sessilis Kuprian.
Linaria simplex Desf. – lnica pojedyncza
Linaria spartea (L.) Chaz. – lnica miotlasta, lnica sznurowata
Linaria striatella Kuprian.
Linaria supina (L.) Chaz. – lnica rozesłana
Linaria tarhunensis Pamp.
Linaria tenuis (Viv.) Spreng.
Linaria thibetica Franch.
Linaria thymifolia (Vahl) DC.
Linaria tingitana Boiss. & Reut.
Linaria tonzigii Lona
Linaria triornithophora (L.) Cav.
Linaria triphylla (L.) Mill.
Linaria tristis (L.) Mill.
Linaria tursica Valdés & Cabezudo
Linaria unaiensis Patzak
Linaria × valdesiana Socorro & Aroza
Linaria venosa Lindl.
Linaria ventricosa Coss. & Balansa
Linaria veratrifolia Patzak
Linaria verticillata Boiss.
Linaria vettonica Luceño, Mazuecos & P.Vargas
Linaria virgata (Poir.) Desf.
Linaria viscosa (L.) Dum.Cours.
Linaria volgensis Rakov & Tzvelev
Linaria vulgaris Mill. – lnica pospolita
Linaria warionis Pomel
Linaria weilleri Emb. & Maire
Linaria yunnanensis W.W.Sm.
Linaria yusufeliensis A.Galán, Makbul & Hamzaoğlu
Linaria × zaborskiana Emb.
Linaria zaissanica Semiotr.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-10] (ang.).
↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-16].
1 2 3 4 5 6 7 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 254. ISBN 0-333-74890-5.
1 2 3 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 530, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .
1 2 3 4 Linaria Mill.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-10-12].
1 2 3 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 109-110, ISBN 978-83-62975-45-7 .
↑ Nazwa polska według L. Rutkowskiego Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej
1 2 Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina Botanica, 2008. ISBN 978-83-925110-5-2.
1 2 3 4 Linaria Miller. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-01-20].

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] 1 2 Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-10] (ang.).

[3] Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-16].

[philips-4] 1 2 3 4 5 6 7 Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 254. ISBN 0-333-74890-5.

[mabb-5] 1 2 3 David J.D.J. Mabberley David J.D.J., Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 530, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200 .

[powo-6] 1 2 3 4 Linaria Mill.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2022-10-12].

[checklist-7] 1 2 3 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 109-110, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[A-8] Nazwa polska według L. Rutkowskiego Klucz do oznaczania roślin naczyniowych Polski niżowej

[gawrys-9] 1 2 Wiesław Gawryś: Słownik roślin zielnych. Kraków: Officina Botanica, 2008. ISBN 978-83-925110-5-2.

[china-10] 1 2 3 4 Linaria Miller. [w:] Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2019-01-20].