Ludwik Janiszewski
Życiorys
Ludwik Janiszewski urodził się w Otorowie w powiecie szamotulskim. W roku 1933 wraz z całą rodziną przeprowadził się do Karolewa (gm. Wyrzysk). W latach 1934–1939 uczęszczał do szkoły powszechnej w Wyrzysku. Od maja 1941 do stycznia 1945 r. był więziony w obozie hitlerowskim w Potulicach. W trybie przyśpieszonym ukończył w Wyrzysku jesienią 1945 roku dwie ostatnie klasy szkoły powszechnej. Jako eksternista zdał w roku 1947 w Gimnazjum Ogólnokształcącym w Bydgoszczy tzw. „małą maturę”, a dwa lata później „dużą maturę”. W latach 1949–1952 studiował na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu filologię polską, a od 1952 do 1954 filozofię na Uniwersytecie Warszawskim, uzyskując stopień magistra. Po studiach do 1968 roku pracował jako wykładowca w Studium Nauczycielskim w Szczecinie. 1965–1966 pracował na morzu w charakterze rybaka i marynarza. W lutym 1967 na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu obronił pracę doktorską pt. „Postawy rybaków dalekomorskich wobec wykonywanego zawodu” (promotor: Władysław Markiewicz).
Od 1968 do 1973 był zatrudniony w Wyższej Szkole Nauczycielskiej (WSN) w Szczecinie, filii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza (UAM) w Poznaniu. W UAM zdał w roku 1976 kolokwium habilitacyjne. W latach 1973–1985 pracował w Wyższej Szkole Pedagogicznej (dotychczasowej WSN) w Szczecinie, do roku 1981 jako dziekan Wydziału Humanistycznego. W 1980 roku otrzymał tytuł profesora.
Od 1985 roku pracował na Uniwersytecie Szczecińskim (US). W 1989 został na US profesorem zwyczajnym, w latach 1985–1995 pełnił tam funkcję dyrektora Instytutu Socjologii. Od 1979 do 1990 zatrudniony był również jako kierownik Zakładu Socjologii Morskiej w szczecińskim oddziale Polskiej Akademii Nauk.
Odegrał znaczącą rolę w tworzeniu środowiska socjologicznego, powołując szereg towarzystw i kół naukowych, jak: Koło Socjologów przy Poznańskim Oddziale Polskiego Towarzystwa Socjologicznego (PTS) w 1968 roku, Szczecińsko-Koszaliński Oddział PTS w 1971 czy Szczeciński Oddział PTS w 1973, pełniąc równocześnie do 1981 r. funkcję przewodniczącego Oddziału. W roku 1977 zorganizował przy Zarządzie Głównym PTS specjalistyczną Sekcję Socjologii Morskiej jako wyraz usankcjonowania nowej subdyscypliny.
Powołał w 1979 roku w Szczecinie Zakład Socjologii Morskiej PAN oraz – w ramach tego Zakładu – Pracownię Socjologii Morskiej w Gdańsku, którą kierował do roku 1990. Od 1985 roku redagował serię „Roczniki Socjologii Morskiej”. W latach 1982–1992 był członkiem Komitetu Nauk Socjologicznych Polskiej Akademii Nauk. Był inicjatorem założenia Stowarzyszenia Europa Regionum oraz pierwszym redaktorem naczelnym czasopisma o tym samym tytule.
7 maja 2012 roku na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Szczecińskiego w sali im. prof. Ludwika Janiszewskiego odbyła się uroczystość z okazji nadania imienia Profesora ulicy prowadzącej do Ronda Uniwersyteckiego w Szczecinie.
Publikacje (wybór)
1958 Słownik terminów filozoficznych (skrypt), Szczecin
1963 Początki rybołówstwa dalekomorskiego w Polsce (1931–1939), w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 3, s. 5–21
1967 Rybacy dalekomorscy. Studium socjologiczne, Poznań
1969
- Dalekomorski statek rybacki jako system społeczny, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 1, s. 25–51
- Motywy wyboru zawodu rybaka dalekomorskiego, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 4, s. 83–105
1970
- Kultura na statku morskim (red.), Szczecin
- Teoretyczne i metodologiczne problemy badań czasu wolnego ludzi morza, w: Kultura na statku morskim, s. 15–28
1971
- O pojęciu rodziny. Próba uporządkowania kategorii socjologicznych, w: "Zeszyty Naukowe WSN", Szczecin, nr 4, s. 202–222
- Trudności w nauce szkolnej u dzieci marynarzy i rybaków, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 3, s. 157–170
- Socjologiczne badania nad ludźmi morza, w: "Studia Socjologiczne" nr 4, s. 123–147
1972
- Stosunek dzieci marynarzy i rybaków do zawodu wykonywanego przez ojca, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 1, s. 194–213
- Zastosowanie socjologii w procesie projektowania budowy i eksploatacji statku morskiego, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 2, s. 75–90.
- Kształtowanie kadr pracowniczych w okresie rewolucji naukowo-technicznej, w: "Zeszyty Naukowe WSN", Szczecin, nr 6, s. 315–340
1973
- Czas wolny ludzi morza na lądzie (red.), Szczecin
- Stan i perspektywy socjologii morskiej w Polsce, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 4, s. 135–156
1974
- Rodzina marynarzy i rybaków, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 3, s. 133–142
- Przeobrażenia społeczeństwa Pomorza Zachodniego, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 3-4, s. 99–120
- Zmiany technologiczne we flocie handlowej i rybackiej i ich wpływ na kształtowanie się nowego modelu kulturowego załóg, w: "Zeszyty Naukowe WSP", Szczecin, nr 15, s. 229–245
1976
- Rodzina marynarzy i rybaków morskich. Studium socjologiczne, Warszawa-Poznań
- Norweski program badań naukowych nad statkiem morskim, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 3, s. 73–86
1977
- Socjologia morska. Wstęp informacyjny i bibliograficzny, Szczecin
- O potrzebie badań socjologicznych nad szczecińskim środowiskiem literackim, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 2, s. 147–165
1978
- Skutki zmian technicznych i technologicznych na statku morskim, w: "Humanizacja Pracy" nr 1, s. 23–34
1979
- Rozwój kolejnictwa na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1975, Szczecin (współred.)
1980
- Problemy i kierunki rozwoju socjologii morskiej (red.), Szczecin
- Różnorodne podejście metodologiczne do badań nad sukcesem małżeńskim w rodzinie współczesnej, w: Metodologiczne problemy badań nad rodziną, praca zbiorowa pod redakcją Z. Tyszki, Poznań, s. 139–146
- Modele sukcesu małżeńskiego w rodzinach marynarzy, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 2-3, s. 39–50
1981
- Kierunki badań socjologicznych na Pomorzu Zachodnim, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 3-4, s. 21– 39
- Teoretyczne i metodologiczne propozycje badania strajku robotniczego, w: "Studia Socjologiczne" nr 4, s. 177–196 (współaut. A. Sosnowski)
1982
- Rodziny szczecińskie w świetle badań empirycznych (red.), Szczecin
- Socjologia morska nową gałęzią nauki, w: "Nautologia" nr 1– 4, s. 6–11
1983
- Socjologia morska – jej przedmiot i funkcje, w: "Studia Socjologiczne" nr 3, s. 35–60 (współaut. A. Sosnowski)
- Powstanie i rozwój socjologii morskiej w Polsce, w: "Rocznik Koszaliński" nr 19, s. 25–40
1984
- Socjologia morska. Wybór zagadnień, Wrocław-Warszawa (współaut. A. Sosnowski)
- Strajk jako "przejaw" czy jako "tożsamość" konfliktu społecznego, w: "Studia Socjologiczne" nr 1, s. 336–336 (współaut. A. Sosnowski).
- Socjologia morska – przedmiot i funkcje, w: "Biuletyn Instytutu Bałtyckiego", s. 5–31
- Zawód i rodzina – dwa istotne elementy struktury społecznej, w: Rodzina a struktura społeczna, praca zbiorowa pod redakcją Z. Tyszki. Bydgoszcz, s. 59–71.
1985
- Socjologia morska jako nauka, w: "Socjologia Morska", t. I, s. 77–90
- Uciążliwości w pracy zawodowej marynarzy i rybaków dalekomorskich w perspektywie socjologii, psychologii i medycyny, Szczecin (współaut. A. Sosnowski)
1986
- Sukces małżeński w rodzinach marynarzy. Studium socjologiczne, Warszawa – Poznań
- Społeczno-kulturowe determinanty sukcesu małżeńskiego w rodzinach marynarzy, w: "Szczecińskie Roczniki Naukowe", t. 1, s. 77– 90
- Rozwój i dorobek socjologii w Szczecinie, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 4, s. 93–119
- Procesy przemian w społeczności rybaków szwedzkich, w: "Przegląd Zachodniopomorski" nr 2, s. 71–83
1987
- Obozy hitlerowskie na Pomorzu Zachodnim i Gdańskim w latach drugiej wojny światowej (red.), Szczecin
- Rola "czynnika morskiego" w procesie zmian społecznych na Pomorzu Zachodnim, w: Społeczeństwo i gospodarka Pomorza Zachodniego, pod redakcją S. Szały, Szczecin – Koszalin, s. 36–60
- Refleksje na temat nieklasycznych metod pozyskiwania materiałów autobiograficznych, w: Metodologiczne problemy zastosowania metody biograficznej do badań nad współczesnością, praca zbiorowa pod redakcją M. Latoszka, Gdańsk, s. 15–29
- Badania socjologiczne nad ludźmi morza w literaturze obcej. Przegląd zagadnień, w: "Socjologia Morska", t. II, s. 7–27
1988
- Zawód a życie rodzinne ludzi morza (red.), Szczecin
- Zawód a wewnętrzne sfery życia rodzinnego, w: Zawód a życie rodzinne ludzi morza, s. 29–52
1989
- Rodziny ludzi morza w procesie przemian, w: "Roczniki Socjologii Rodziny" t. 1, s. 63–76
- Związek badań teoretycznych z powstaniem socjologii morskiej, w: "Studia Socjologiczne" nr 2, s. 31–42
1990
- Wprowadzenie do psychosocjologicznych badań nad statkiem i załogą marynarzy w Szwecji, w: "Studia Sociologica" nr 1, s. 5–26
- Socjologiczny model statku jako instytucji zamkniętej, w: "Szczecińskie Roczniki Naukowe" t. 5, z. 3, s. 81–94
1991
- Ludzie morza i ich rodziny w procesie przemian (red.), Szczecin
- Kategorie zawodowe ludzi morza a rodzina, Szczecin
- Pomorze jako przedmiot zainteresowań badawczych socjologii morskiej, w: "Roczniki Socjologii Morskiej", t. VI, s. 47–58
1992
- Statek jako instytucja totalna. Przegląd krytyczny głównych stanowisk badawczych, Szczecin
- Polacy i Niemcy. Sondaż opinii i postaw, Szczecin (współaut. R. Woźniak)
1993
- Mniejszość niemiecka a Polacy na Pomorzu Szczecińskim. Szkic socjologiczny, Szczecin
- Stosunki polsko-niemieckie w opinii mieszkańców strefy pogranicza, w: "Studia Sociologica" nr 5, s. 5–18
1994
- Wprowadzenie do metodologii socjologii morskiej (Projekt konspektu do dyskusji), w: "Roczniki Socjologii Morskiej" t. VII, s. 5–14 (współaut. A. Sosnowski i J. Walkowiak)
- Die polnische Gesellschaft im Grenzgebiet an Oder und Neiβe, w: "Transoder" nr 10–11, s. 40–46
1995
- Niemcy w świadomości Polaków. Rys socjologiczny, Szczecin
- Sytuacja społeczno-polityczna jako czynnik zniekształcenia biografii, w: Zastosowanie metody biograficznej w socjologii i psychologii, praca zbiorowa pod redakcją J. Leońskiego i T. Rzepy, Szczecin, s. 43–48
1996
- Psychospołeczne aspekty stosunków polsko-niemieckich. Obawy i nadzieje, Szczecin (współred. W. Durka)
- Socjologiczne aspekty rozłąki w rodzinach ludzi morza, w: "Roczniki Socjologii Morskiej", Oddział PAN w Gdańsku, t. XI, s. 29–38
1997
- Morze i jego wpływ na świadomość i zachowania społeczne, w: "Zeszyty Morskie" nr 3, Szczecin, s. 47–60
- "Delfin" – Państwowe Przedsiębiorstwo Połowów Dalekomorskich w Świnoujściu (1949–1951). Zarys monograficzny, Szczecin (współaut. M. Kalczyńska).
Identyfikatory zewnętrzne: