Magierka

Magierka wełniana

Magierka – znana również jako batorówka[potrzebny przypis], czapka węgierska, krakowianka, krymka[potrzebny przypis], pończocha, ślachmyca, żarna – męskie nakrycie głowy wykonane z wełny.

Nazwa magierka pochodzi od węgierskiego słowa „Magyar” – czapka węgierska. W polskich źródłach pojawiła się około 1600 roku.

Magierki wykonywano na drutach, a następnie filcowano, choć spotykano również wersje szyte z sukna. Różniły się nie tylko techniką wykonania, ale także wyglądem i kolorystyką, stając się charakterystycznym elementem polskich strojów ludowych w różnych regionach kraju[potrzebny przypis].

Czapki te często zdobiono kitą z futra, piórkiem, barwnymi sznurkami lub pomponami[potrzebny przypis].

Historia

W XVI i XVII wieku upowszechniła się w Polsce za czasów panowania Stefana Batorego, stając się tradycyjnym ogólnopolskim nakryciem głowy na zimę noszonym do stroju ludowego.

O wileńskich magiernikach z XVII w., czyli rzemieślnikach wytwarzających magierki wspomina w 1841 roku Józef Ignacy Kraszewski.

Sławne magierki wytwarzano w Tyńcu pod Krakowem. Produkowano je także w manufakturach śląskich.

Przypisy

  1. ↑ Wirtualne Muzeum Polskiego Dziewiarstwa - Magierka
  2. 1 2 3 4 W muzeach - Rzemiosło ludowe Lubelszczyzny - Magierka
  3. ↑ Irena Tunau, „Ubiór narodowy w dawnej Rzeczypospolitej”
  4. ↑ Witold Doroszewski: magierka. [w:] Słownik języka polskiego [on-line]. [dostęp 2018-07-30].
  5. ↑ Józef Ignacy Kraszewski, „Wilno od początków jego do roku 1750”, tom III, 1841, str. 276
  6. ↑ Seweryn Udziela, „Wełniane wyroby drutowe w Tyńcu pod Krakowem”, Rzeczy Piękne, 1922
  7. ↑ Lucjan Tatomir, "Podręcznik Geografii Galicyi na podstawie prac monograficznych i urzędowych źródeł", 1876, str. 62