 | |
| Data i miejsce urodzenia |
30 listopada 1976 |
|---|---|
| Narodowość |
polska |
| Język |
polski |
| Dziedzina sztuki | |
| Ważne dzieła | |
|
„Dom tysiąca nocy”, „Czarne liście”, „Księgobójca”, „Powrót z Północy”, „Jasność”, „Pociąg do Tybetu” | |
| Strona internetowa | |
Maja Wolny (ur. 1976 w Kielcach) – polska pisarka, autorka powieści, reportaży, sztuk teatralnych, kuratorka wystaw.
Doktor nauk humanistycznych, filolog polska. Pracę doktorską Język sukcesu we współczesnej polskiej komunikacji publicznej pod kierunkiem Jerzego Bralczyka obroniła na Wydziale Dziennikarstwa i Nauk Politycznych Uniwersytetu Warszawskiego w 2003. Była stypendystką Stowarzyszenia Naukowego Collegium Invisibile. W latach 1998–2002 dziennikarka Polityki. W dziale kultury tego tygodnika stworzyła wraz ze Zdzisławem Pietrasikiem rubrykę recenzencką “Wieczne pióra”, współpracując m.in. z Jerzym Pilchem i Ryszardem Kapuścińskim. Z dziennikarzem “Polityki”, Piotrem Sarzyńskim, napisała książkę Kronika śmierci przedwczesnych (Iskry, 2000), będącą zbiorem esejów o polskich artystach XX wieku, którzy zmarli, zanim osiągnęli dojrzałość. Podczas Targów Książki we Frankfurcie w 2000, kiedy Polska była gościem honorowym imprezy, pomogła belgijskiej gazecie “De Morgen” w przeprowadzeniu wywiadu z Ryszardem Kapuścińskim. W ten sposób poznała swojego przyszłego męża, belgijskiego dziennikarza, Marca Peirsa.
Przez wiele lat mieszkała w Belgii, gdzie prowadziła Centrum Wschodnioeuropejskie Post Viadrina. W latach 2010–2015 była dyrektorem belgijskiego muzeum NAVIGO, gdzie zrealizowała liczne wystawy poświęcone związkom kultury, literatury i morza. Rozgłos przyniosła jej szczególnie kontrowersyjna „Zeerotica” („Erotyka morza”) z 2011 roku. Wydarzenie zostało dostrzeżone przez brytyjskiego reżysera Petera Greenawaya, który wspólnie z żoną Saskią Boddeke, stworzył w 2013 roku nawiązującą do pomysłu Wolny wystawę: „Sex &The Sea” w Muzeum Morskim w Rotterdamie. W latach 2015–2016 pisywała felietony dla najważniejszego flamandzkiego serwisu internetowego VRT. Od 2023 wykłada na wydziale Media i dziennikarstwo w WSPiA w Lublinie.
Dla prozatorskiej twórczości Wolny przełomowa okazała się powieść Czarne liście, w której przedstawione są losy polsko-żydowskiej fotografki Julii Pirotte oraz problematyka pogromu kieleckiego. Powieść została uznana przez belgijską gazetę De Standaard za jedną z najlepszych książek 2017 roku.
Po wydaniu Czarnych liści Maja Wolny zamieszkała na stałe w Polsce, w Kazimierzu Dolnym, gdzie angażuje się w życie kulturalne i społeczne, m.in. w pamięć o żydowskiej przeszłości miasta oraz działania ekologiczne. Jest pomysłodawczynią i kuratorką kazimierskiego festiwalu literackiego „Dwa księżyce – słowa mają moc”. W Kazimierzu Dolnym rozgrywa się akcja powieści Wolny Klątwa (2022), która opowiada o mającym miejsce w 1644 roku zalaniu miasta, a także procesie o czary Reginy Zaleskiej. Współpracuje z miejscowym teatrem studyjnym Klepisko, z którym wspólnie zrealizowała trzy przedstawienia: Syn Mistrza (2017), wystawioną na Zamku w Janowcu Rzecz o Poli (2018) oraz plenerową adaptację Zamku F. Kafki. Jest współautorką międzynarodowej wystawy „Pancerne skrzydła” (2018), poświęconej żołnierzom generała Stanisława Maczka, wystawianej m.in. w Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Żołnierzem I Dywizji Pancernej był jeden z głównych bohaterów debiutanckiej powieści Wolny Kara. W 2016 i 2017 podróżowała samotnie na Syberię, zbierając materiały do powieści Powrót z Północy. W następnych latach kontynuowała wyprawy do Azji. Ich owocem jest wydany w 2020 roku dziennik z elementami reportażu Pociąg do Tybetu, w którym opisuje podróż koleją z Warszawy aż do Lhasy, w tym przejazd koleją tybetańską. Książka została nominowana do Nagrody im. Beaty Pawlak 2020 oraz otrzymała nagrodę w konkursie Książka Górska Roku 2021 w kategorii literatura podróżnicza i reportaż, przyznawaną podczas Festiwalu Górskiego im. Andrzeja Zawady.
W 2018 Wolny otrzymała belgijską nagrodę literacką Hercule Poirotprijs w kategorii „debiuty” za powieść Księgobójca (De Boekenmoordenaar).
W 2019 ukazała się kolejna powieść Wolny, „Jasność”, w której pisarka, opowiadając o skutkach zmian klimatycznych, nawiązuje do Brexitu. Jest to pierwsza w języku polskim powieść z gatunku climate fiction.
Po inwazji Rosji na Ukrainę i ogłoszeniu przez Władimira Putina tzw. częściowej mobilizacji jako jedna z nielicznych na świecie autorek udała się do Rosji, a korespondencje z tego kraju publikowała w Onecie, w Polityce i belgijskiej gazecie De Standaard. Była też gościem podcastu Dariusza Rosiaka Raport o stanie świata. Wywiad z Wolny znalazł się wśród najciekawszych audycji 2022 wg słuchaczy. W styczniu 2023 została zatrzymana na granicy polsko-białoruskiej i otrzymała 20-letni zakaz wjazdu na teren Białorusi, który został wydany przez władze Rosji. W październiku 2023 ukazał się reportaż „Pociąg do Imperium. Podróże po współczesnej Rosji” dokumentujący te wyprawy . Książka została nominowana do Nagrody Literackiej im. J. Mackiewicza.
W styczniu 2026 ukazała się książka Ciała niebieskie. Powieść o Mikołaju Koperniku i Annie Schilling, nad którą pracowała od 2021, a pisanie przerwała po inwazji Rosji na Ukrainę.
