Malajka

Malajka
	Asarcornis scutulata
	(S. Müller, 1842)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	blaszkodziobe
Rodzina	kaczkowate
Podrodzina	kaczki
Plemię	Aythyini
Rodzaj	Asarcornis; Salvadori, 1895
Gatunek	malajka
Synonimy
	Anas scutulata S. Müller, 1842; Cairina scutulata (S. Müller, 1842); Asacornis scutulata (S. Müller, 1842);
	Anas scutulata S. Müller, 1842; Cairina scutulata (S. Müller, 1842); Asacornis scutulata (S. Müller, 1842);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; krytycznie zagrożony
	Zasięg występowania
	; Zasięg występowania oszacowany w 2001 roku
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Malajka, piżmówka malajska (Asarcornis scutulata) – gatunek dużego ptaka wodnego z rodziny kaczkowatych (Anatidae), występujący w północno-wschodnich Indiach i w południowo-wschodniej Azji, obecnie skrajnie nieliczny i krytycznie zagrożony wyginięciem. Jedyny przedstawiciel rodzaju Asarcornis. Nie wyróżnia się podgatunków.

Morfologia

Cechy gatunku: Większość upierzenia ciemnobrązowa, głowa i górna część szyi biało nakrapiana (wyraźniejsze u samic niż u samców), białe linie widoczne wzdłuż krawędzi skrzydeł. Białe upierzenie skrzydeł widoczne dopiero w locie.
Wymiary średnie: długość ciała: 66–81 cm
masa ciała: samce 2200–4300 g, samice 1700–3600 g

Zasięg występowania

Malajka była niegdyś szeroko rozprzestrzeniona we wschodniej części Azji Południowej i niemal całej Azji Południowo-Wschodniej, wliczając zachodnią część Indonezji. W ogromnej części pierwotnego zasięgu gatunek wyginął i obecnie niewielkie reliktowe populacje występują jedynie: w północno-wschodnich Indiach (Asam i Arunachal Pradesh), Mjanmie, zachodniej Tajlandii, północnej Kambodży (Preăh Vĭhéar) oraz na Sumatrze. Prawie na pewno malajka wyginęła w Bangladeszu, Laosie, Wietnamie i półwyspowej części Malezji; wyginęła na Jawie. Status w Bhutanie nie jest pewny, choć prawdopodobnie tylko tam sporadycznie zalatywała.

Ekologia i zachowanie

Biotop: Rzeki i strumyki oraz bagna na terenach leśnych. Żyją w parach lub samotnie, aktywne głównie o świcie i zmierzchu.
Gniazdo: W dziupli lub w dole wydrążonym w ziemi.
Jaja: W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając przed rozpoczęciem pory deszczowej do 16 jaj.
Wysiadywanie: Młode wykluwają się z jaj po około 33 dniach.
Pożywienie: Pokarm roślinny (nasiona) i drobne zwierzęta (ryby, ślimaki, pająki, owady) zbierane z powierzchni wody.

Status zagrożenia

W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych IUCN malajka od 2024 roku jest klasyfikowana jako gatunek krytycznie zagrożony (CR, Critically Endangered); wcześniej uznawano ja za gatunek zagrożony (EN, Endangered). Liczebność populacji szacowana jest na 150–450 dorosłych osobników, a jej trend oceniany jest jako spadkowy.

Gwałtowny spadek liczebności w dużej mierze został spowodowany zniszczeniem, degradacją i zaburzeniem siedlisk rzecznych (np. poprzez osuszanie terenów podmokłych) i leśnych (np. wypalanie lasów w porze suchej). Gatunek może być szczególnie podatny na utratę dużych drzew z dziuplami lęgowymi. Inne poważne zagrożenia to polowania i plądrowanie gniazd.

Przypisy

↑ Asarcornis scutulata, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ Asarcornis, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2013-07-12] (ang.).
1 2 White-winged Wood Duck (Cairina scutulata). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)]. (ang.).
↑ Cairina scutulata, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2013-07-12] (ang.).
↑ Asacornis scutulata, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2013-07-12] (ang.).
1 2 3 4 BirdLife International, Asarcornis scutulata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2024-2 [dostęp 2024-02-04] (ang.).
1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Aythyini Delacour & Mayr, 1945 (1831) (wersja: 2020-01-10). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-07-26].
↑ Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 36, 1999. ISSN 0550-0842.
1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Screamers, ducks, geese, swans. IOC World Bird List: Version 10.1. [dostęp 2020-07-26]. (ang.).
1 2 C. Carboneras, G.M. Kirwan: White-winged Duck (Asarcornis scutulata), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2025-02-04]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i materiały multimedialne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Asarcornis scutulata, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[itis2-2] Asarcornis, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2013-07-12] (ang.).

[ibc-3] 1 2 White-winged Wood Duck (Cairina scutulata). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)]. (ang.).

[itis3-4] Cairina scutulata, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2013-07-12] (ang.).

[itis4-5] Asacornis scutulata, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2013-07-12] (ang.).

[iucn-6] 1 2 3 4 BirdLife International, Asarcornis scutulata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2024, wersja 2024-2 [dostęp 2024-02-04] (ang.).

[mk-7] 1 2 Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Aythyini Delacour & Mayr, 1945 (1831) (wersja: 2020-01-10). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-07-26].

[mic-8] Paweł Mielczarek, Włodzimierz Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 36, 1999. ISSN 0550-0842.

[ioc-9] 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Screamers, ducks, geese, swans. IOC World Bird List: Version 10.1. [dostęp 2020-07-26]. (ang.).

[botw-10] 1 2 C. Carboneras, G.M. Kirwan: White-winged Duck (Asarcornis scutulata), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2025-02-04]. (ang.).