Mangabka

Mangabka
Lophocebus
T.S. Palmer, 1903
Ilustracja
Mangabka siwolica (L. albigena)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

naczelne

Podrząd

wyższe naczelne

Infrarząd

małpy wąskonose

Nadrodzina

koczkodanowce

Rodzina

koczkodanowate

Podrodzina

koczkodany

Plemię

Papionini

Rodzaj

mangabka

Typ nomenklatoryczny

Presbytis albigena J.E. Gray, 1850

Synonimy
Gatunki

6 gatunków – zobacz opis w tekście

Mangabka (Lophocebus) – rodzaj ssaków naczelnych z podrodziny koczkodanów (Cercopithecinae) w obrębie rodziny koczkodanowatych (Cercopithecidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Afryce.

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) samic 40–56 cm, samców 45–73 cm, długość ogona samic 55–80 cm, samców 65–100 cm; masa ciała samic 4–6,7 kg, samców 6–10 kg.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1870 roku angielski zoolog John Edward Gray w publikacji swojego autorstwa o tytuleSpiso katalogowy małp, lemurów i owocożernych nietoperzy znajdujących się w zbiorach Muzeum Brytyjskiego jednak nazwa którą ukuł – Semnocebus – okazał się być zajęta przez rodzaj ssaków należących do rodziny indrisowatych. Nową nazwę dla rodzaju nadał w 1903 roku amerykański zoolog Theodore Sherman Palmer. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) mangabka siwolica (L. albigena).

Etymologia

  • Semnocebus: gr. σεμνος semnos ‘uroczysty, majestatyczny, dostojny’; κηβος kēbos ‘długoogoniasta małpa’.
  • Lophocebus: gr. λοφος lophos ‘grzebień, czub’; κηβος kēbos ‘długoogoniasta małpa’.
  • Cercolophocebus: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Cercocebus É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1812 (mangaba) oraz Lophocebus T.S. Palmer, 1903 (mangabka). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Cercopithecus aterrimus Oudemans, 1890.
  • Leptocebus: gr. λεπτος leptos ‘smukły, drobny’; κηβος kēbos ‘długoogoniasta małpa’.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiary Status
IUCN
Lophocebus albigena (J.E. Gray, 1850) mangabka siwolica gatunek monotypowy południowy Kamerun (na południe od rzeki Sanaga), południowo-zachodnia Republika Środkowoafrykańska (na zachód od rzeki Ubangi), Gwinea Równikowa, Gabon i Kongo (na wschód od rzeki Ubangi) DC: 45–73 cm
DO: 67–100 cm
MC: 4,7–9 kg
 VU 
Lophocebus johnstoni (Lydekker, 1900) mangabka śniada gatunek monotypowy Demokratyczna Republika Konga (na wschód i południe od rzeki Ubangi i na północ od rzeki Kongo), zachodnia Rwanda i zachodnie Burundi; być może północno-zachodnia Uganda (na zachód od rzeki Nil Biały) i Sudan Południowy DC: 45–73 cm
DO: 67–100 cm
MC: 4,7–9 kg
 NE 
Lophocebus osmani Groves, 1978 mangabka ciemna gatunek monotypowy południowo-wschodnia Nigeria (Park Narodowy Gashaka-Gumti) i zachodnio-środkowy Kamerun, od Edéa i przez rzekę Sanaga do płaskowyżu Kamerunu; rozmieszczenie niepewne 45–73 cm
DO: 67–100 cm
MC: 4,7–9 kg
 NE 
Lophocebus aterrimus (Oudemans, 1890) mangabka czarna gatunek monotypowy endemit Demokratycznej Republiki Konga: centralna częścć Kotliny Konga, na południe i zachód od zbiegu rzek Kongo-Lualaba DC: 40–62 cm
DO: 55–85 cm
MC: 4,5–8 kg
 VU 
Lophocebus opdenboschi Schouteden, 1944 mangabka czubata gatunek monotypowy południowo-zachodnia Republika Demokratyczna (lasy wzdłuż rzek Kwilu, Wamba i Kuango) i północna Angola DC: 40–62 cm
DO: 55–85 cm
MC: 4,5–8 kg
 NE 
Lophocebus ugandae Matschie, 1913 mangabka kryzowana gatunek monotypowy Uganda (wzdłuż północnego i północno-zachodniego brzegu Jeziora Wiktorii) oraz północno-zachodnia Tanzania DC: 54–70 cm
DO: 55–75 cm
MC: 4–10 kg
 NE 

Kategorie IUCN:  VU  – gatunek narażony;  NE  – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.