Marcin Krowicki

Marcin Krowicki
inne formy nazwiska: Crovicki, Crovitius
Data i miejsce urodzenia

około 1501
Lubawa

Data i miejsce śmierci

listopad 1573
Piaski Wielkie

Wyznanie

katolicyzm (do 1550)
kalwinizm (1550-1562)
socynianizm (od 1562)

Marcin Krowicki (ur. ok. 1501 w Lubawie, zm. w połowie listopada 1573 w Piaskach) – polski ksiądz, działacz i pisarz reformacyjny, polemista-teolog, jeden z autorów przekładu Biblii brzeskiej. Kolejno duchowny katolicki, kalwiński i braci polskich.

Życiorys

Syn Piotra, który prawdopodobnie był szlachcicem. W półroczu zimowym 1515 wpisał się do Akademii Krakowskiej. Później został sekretarzem, a następnie rządcą dóbr wojewody krakowskiego Piotra Kmity. Na jego dworze zaprzyjaźnił się z Jakubem Przyłuskim i Stanisławem Orzechowskim. Nieznana jest data otrzymania święceń kapłańskich. Jako ksiądz piętnował niemoralny tryb życia kleru oraz domagał się zniesienia celibatu. Według H. Barycza około 1537 otrzymał od Kmity probostwo w Sądowej Wiszni i prawdopodobnie zarząd starostwa, które sprawował do 1550. Wówczas to zerwał z Kościołem katolickim i z pomocą Orzechowskiego ożenił się z dziedziczką Pobiedna – Magdaleną Pobiedzińską. Ślub odbył się w kościele w Urzejowicach (1550) – blisko posiadłości Orzechowskiego w Żurawiczkach. Spowodowało to wydanie na niego zaocznego wyroku ekskomunikującego, pozbawienie beneficjów, godności duchownych, dzierżaw i wydalenie z diecezji.

W pierwszym półroczu 1551 przybył do Pińczowa, gdzie objął po Stankarze urząd kaznodziei w zborze kalwińskim. Był za to ścigany listem pasterskim wydanym w maju 1553 przez biskupa krakowskiego Andrzeja Zebrzydowskiego. Porwany przez ludzi biskupa został uwolniony przez grupę szlachty. Przed uwięzieniem ratował się ucieczką do Wittenbergi, gdzie w latach 1553–1554 studiował na tamtejszym uniwersytecie. Później pełnił funkcję ministra kalwińskiego we Włodzisławiu, Brzezinach, Goślicach i Książu. W 1561 osiadł w Wojciechowie na Lubelszczyźnie, gdzie rok później został wybrany superintendentem zborów lubelskich. W 1562 przeniósł się do Węgrowa, gdzie pod wpływem Piotra z Goniądza przeszedł na unitarianizm i został superintendentem zborów braci polskich na Podlasiu oraz zaczął zwalczać kalwinistów. Po złożeniu urzędu wraz z innymi braćmi polskimi powrócił około 1570 na Lubelszczyznę i osiadł jako kaznodzieja w Piaskach, gdzie też zmarł w połowie listopada 1573.

W 1603 roku jako autor trafił do pierwszego polskiego Indeksu Ksiąg Zakazanych powstałego z inicjatywy biskupa Bernarda Maciejowskiego.

Twórczość

Ważniejsze utwory

Listy

Przypisy

  1. ↑ Lubawa w diecezji chełmińskiej
  2. ↑ Zenon Gołaszewski, Bracia polscy zwani arianami.Gdańsk 2018, s.41.
  3. ↑ Wojciech Dendura: Nieznany fragment biografii Stanisława Orzechowskiego. Przemyśl: Rocznik Przemyski, 7. 26, 1988.
  4. ↑ Janusz Tazbir, Państwo bez stosów i inne szkice. Kraków 2000, s.48.
  5. ↑ https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/2532/1/Studia_Podlaskie_12_Guzowski.pdf

Bibliografia

Linki zewnętrzne