Marcin Urbanik
| Miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data śmierci |
około 1 kwietnia 1764 lub 1765 |
| Dziedzina sztuki |
architektura |
| Epoka | |
| Ważne dzieła | |
|
Kościół św. Marii Magdaleny we Lwowie, współbudowniczy kościoła Bożego Ciała we Lwowie | |
Marcin Urbanik (ur. w Zamościu, zm. ok. 1 kwietnia 1764 lub 1765) – lwowski architekt i budowniczy, architekt królewski.
Życiorys
Pochodził z Zamościa. Do Lwowa przybył około 1743. Najwcześniejsza znana wzmianka o nim w metrykach lwowskich zbiega się w czasie z początkiem prowadzenia przez niego „fabryki” kościoła Dominikanów we Lwowie. W 1753 miał zatarg z cechiem budowniczych lwowskich, w wyniku czego zwrócił się z prośbą o opiekę do Michała Kazimierza Radziwiłła „Rybeńko”. Dzięki protekcji magnata otrzymał serwitoriat królewski oraz tytuł architekta królewskiego. 29 lutego 1756 on oraz rzeźbiarze Sebastian Fesinger, Georg Michael Würtzer zostali świadkami uroczystości ślubu malarza Mathiasa Müllera z Magdaleną z Polejowskich, siostrą Piotra, Macieja i Jana Polejowskich. Według Zbigniewa Hornunga, po śmierci Bernarda Meretyna (zm. 1759) Marcin Urbanik przez pewien czas był architektem nadwornym Mikołaja Bazylego Potockiego, wojewodzica bełskiego. Tadeusz Mańkowski twierdził, że od 1764 roku Urbanik pracował z rzeźbiarzem i budowniczym Sebastianem Fesingerem (nazywał go „snycarem dominikańskim”) przy budowie obiektów, które należały do Dominikanów we Lwowie i Tarnopolu. Pozostawał w bliskiej zażyłości z malarzem Mathiasem Müllerem i rzeźbiarzem Maciejem Polejowskim.
Jego żoną od 25 stycznia 1750 była Agnieszka z Raychów (Reychów), córka szewca Johanna Raycha (Reycha). Dzieci:
- Antonella (Antonia), w 1765 wyszła za mąż za Klemensa Ksawerego Fesingera, syna Sebastiana Fesingera,
- Wincenty Ferariusz (ur. 5 kwietnia 1752), odziedziczył po ojcu zbiór rysunków i projektów, wspomniany 1 lutego 1774 jako „geometra juratus” we Lwowie,
- Filip (ochrzczony w 1754),
- Franciszek (ochrzczony w 1756),
- Wiktoria (ochrzczona w 1757).
Brat żony Jan Reych oraz Sebastian Fesinger do 1769 zostawali opiekunami dzieci zmarłego architekta.
Zmarł około 1 kwietnia 1764 lub 1765.
Prace (wybór)
- współbudowniczy kościoła Bożego Ciała we Lwowie,
- Kościół św. Marii Magdaleny we Lwowie (atrybucja Tadeusza Mańkowskiego),
- Klasztor Dominikanów w Bohorodczanach (atrybucja Piotra Krasnego),
- Zbigniew Hornung przypisywał jemu:
- projekt kościoła Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Buczaczu, projekty ołtarza głównego oraz ołtarzy w nawach bocznych tej świątyni,
- projekt cerkwi parafialnej w Horodence (konsekrowana w 1766).
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Agata Dworzak, Lwowskie środowisko artystyczne…, s. 68.
- ↑ Andrzej Betlej, Kilka uwag na temat architekta lwowskiego Marcina Urbanika, s. 7–8.
- 1 2 Dworzak, Lwowskie środowisko artystyczne…, s. 462.
- ↑ Czasem – 1759, zob. Dworzak, Lwowskie środowisko artystyczne…, s. 68.
- ↑ Dworzak, Lwowskie środowisko artystyczne…, s. 80, 333.
- ↑ Andrzej Betlej, Kilka uwag na temat architekta lwowskiego Marcina Urbanika, s. 9–10.
- ↑ Tomasz Zaucha: Kościół parafialny pw. Narodzenia Najśw. Panny Marii i Św. Szczepana pierwszego męczennika w Potoku Złotym. W: Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej. Cz. I: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego. T. 18. Kraków : Antykwa, drukarnia Skleniarz, 2010, s. 213. ISBN 978-83-89273-79-6.
- ↑ Andrzej Betlej, Kilka uwag na temat architekta lwowskiego Marcina Urbanika, s. 16.
- 1 2 Andrzej Betlej, Kilka uwag na temat architekta lwowskiego Marcina Urbanika, s. 6.
- 1 2 3 4 Andrzej Betlej, Kilka uwag na temat architekta lwowskiego Marcina Urbanika, s. 15.
- ↑ Zbigniew Hornung: Pierwsi rzeźbiarze lwowscy z okresu rokoka. W: Ziemia Czerwieńska. III. 1937, s. 31.
- ↑ Agata Dworzak: Lwowskie środowisko artystyczne…, s. 463.
- ↑ Andrzej Betlej, Kilka uwag na temat architekta lwowskiego Marcina Urbanika, s. 8.
- ↑ Jan K. Ostrowski: Kościół parafialny p. w. Wniebowzięcia Najświętszej Panny Marii w Buczaczu. W: Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej. Cz. I: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego. T. 1. Kraków: «Secesja» 1993. 364 il., s. 15–28. ISBN 83-85739-09-2.
- 1 2 Andrzej Betlej, Kilka uwag na temat architekta lwowskiego Marcina Urbanika, s. 12.
Bibliografia
- Andrzej Betlej: Kilka uwag na temat architekta lwowskiego Marcina Urbanika. W: Modus. Prace z Historii sztuki. T. 3. Kraków, 2002, s. 5–26. ISSN 1641-9715.
- Agata Dworzak: Lwowskie środowisko artystyczne w XVIII wieku w świetle ksiąg metrykalnych i sądowych. Kraków: Attyka, 2018, 514 s. ISBN 978-8365644473.
Linki zewnętrzne
- Орест Лильо: Майстер-будівничий Мартин Урбанікю W: Діяльність будівничих Львова першої половини XVIII ст. в контексті європейських зв'язків: особливості формування і розбудови. (ukr.) [dostęp 2016-12-29]