Marian Chilewski
 | |
 pułkownik piechoty | |
| Pełne imię i nazwisko |
Marian Adam Chilewski |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
10 maja 1892 |
| Data i miejsce śmierci |
27 listopada 1939 |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
szef biura |
| Główne wojny i bitwy |
I wojna światowa |
| Odznaczenia | |
           | |
Marian Adam Chilewski (ur. 10 maja 1892 w Leńczach Górnych, zm. 27 listopada 1939 w Băile Herculane) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Urodził się 10 maja 1892 we wsi Leńcze Górne, w ówczesnym powiecie wadowickim Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Alojzego, agronoma, i Franciszki z Pawlikowskich. Uczył się w c. k. Gimnazjum IV (Realnym) w Krakowie, w którym w czerwcu 1911 złożył maturę. W tym samym roku rozpoczął studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie 28 listopada 1913 zaliczył pierwsze rigorosum. 1 września 1912 wstąpił do Związku Strzeleckiego.
6 sierpnia 1914 wstąpił do Legionów Polskich. Walczył w szeregach 4 kompanii V batalionu I Brygady Legionów Polskich. Awansował na sierżanta. 25 października 1915 został ranny pod Kuklami. 28 kwietnia 1916 został mianowany chorążym, a 1 listopada tego roku awansowany na podporucznika piechoty. 4 lipca 1916 wyróżnił się w bitwie pod Kostiuchnówką. 30 września 1917, po kryzysie przysięgowym, został wcielony do armii austro-węgierskiej, w której służył do 30 października 1918.
18 listopada 1918 wstąpił do batalionu strzelców krakowskich. Dowodził kompanią na wojnie z Ukraińcami. 12 stycznia 1919 został ranny pod Bartatowem. W czasie wojny z bolszewikami walczył jako dowódca III batalionu 5 pułku piechoty Legionów. 15 lipca 1920 został zatwierdzony z dniem 1 kwietnia 1920 w stopniu majora, w piechocie, w grupie oficerów byłych Legionów Polskich. Rozkazem Dowództwa 2 Armii nr 1517/I został mu przyznany order Virtuti Militari. 10 września 1920 ówczesny dowódca 5 pp Leg., podpułkownik Stanisław Skwarczyński sporządził wniosek na odznaczenie orderem Virtuti Militari.
W 1921 pełnił służbę w 85 pułku piechoty na stanowisku kierownika wyszkolenia. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu majora ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 268. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 10 lipca tego roku został przeniesiony do 86 pułku piechoty i zatwierdzony na stanowisku pełniącego obowiązki zastępcy dowódcy pułku. Później wrócił do 85 pp na takie same stanowisko. 1 grudnia 1924 prezydent RP nadał mu stopień podpułkownika z dniem 15 sierpnia 1924 i 72. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Po awansie został zatwierdzony na stanowisku zastępcy dowódcy 85 pp. Od 20 maja 1926 do 25 maja 1928 pełnił obowiązki komendanta Oficerskiej Szkoły Piechoty w Warszawie (od 28 września 1926 w Ostrowi Mazowieckiej). Następnie został przeniesiony do 58 pułku piechoty w Poznaniu na stanowisko dowódcy pułku. 10 listopada 1930 prezydent RP nadał mu stopień pułkownika ze starszeństwem z 1 stycznia 1931 i 9. lokatą w korpusie piechoty. W październiku 1935 został mianowany dowódcą piechoty dywizyjnej 3 Dywizji Piechoty Legionów w Zamościu. W 1938 został mianowany szefem Biura Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych w Warszawie. Po 17 września 1939 znalazł się w Królestwie Rumunii. Zmarł 27 listopada 1939 w Băile Herculane.
Był żonaty z Marią Czarnecką (ur. 1897), z którą miał córkę Danutę (ur. 1927).
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 318 – 16 lutego 1921
- Krzyż Niepodległości – 13 kwietnia 1931 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”
- Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski – 11 listopada 1935 „za zasługi w służbie wojskowej”
- Krzyż Walecznych czterokrotnie (po raz trzeci i czwarty „za udział w b. Legionach Polskich”)
- Złoty Krzyż Zasługi dwukrotnie
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości
- Odznaka „Za wierną służbę”
- Krzyż Komandorski łotewskiego Orderu Pogromcy Niedźwiedzia
- Krzyż Komandorski jugosłowiańskiego Orderu Świętego Sawy
- Krzyż Kawalerski francuskiego Orderu Narodowego Legii Honorowej
- Srebrny Medal Waleczności 2 klasy
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 Marian Chilewski. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.57-4821 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-10-24].
- 1 2 3 4 5 6 Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Słownik Legionistów Polskich 1914-1918 : Chilewski Marian Adam. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2024-10-24].
- ↑ Sprawozdanie 1911 ↓, s. 85-86.
- 1 2 3 V Lista strat 1916 ↓, s. 6.
- ↑ Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 22.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 21 lipca 1920, s. 599.
- ↑ Waligóra 1928 ↓, s. 448.
- ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 31.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 401.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922, s. 544.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 370.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 131 z 17 grudnia 1924, s. 732.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 344.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 165.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 321.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925, s. 276.
- ↑ Lenkiewicz, Sujkowski i Zieliński 1930 ↓, s. 339, 348, 350, 352, 354, 411, 413.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 24 lipca 1928, s. 194, 218.
- 1 2 Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 72.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 586.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1930, s. 323.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 18.
- 1 2 Mijakowski 2017 ↓, s. 84.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 431.
- ↑ Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2024-10-24].
- ↑ Kartoteka ewidencji ludności 1870–1931. Archiwum Państwowe w Poznaniu. [dostęp 2024-10-24]..
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 26 lutego 1921, s. 340.
- ↑ Bąbiński 1929 ↓, s. 80.
- ↑ Bojczuk i Dusińska 2024 ↓, s. 78.
- ↑ M.P. z 1931 r. Nr 87, poz. 137 (ISAP).
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 11 listopada 1931, s. 360.
- ↑ M.P. z 1935 r. Nr 258, poz. 308 (ISAP).
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 11 listopada 1935, s. 121.
- 1 2 Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 8.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 31 z 16 września 1922, s. 670, jako mjr Stefan Chilewski.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 19 marca 1931, s. 67.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 11 listopada 1931, s. 390.
Bibliografia
- Sprawozdanie C. K. Dyrekcyi Gimnazyum IV (Realnego) w Krakowie za rok szkolny 1910/11. Kraków: Nakładem Funduszu Naukowego, 1911.
- V Lista strat Legionów Polskich. Piotrków: Centralny Urząd Ewidencyjny Departamentu Wojskowego NKN, 1916-04-01.
- Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
- Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Kazimierz Bąbiński: Zarys historji wojennej 5-go pułku piechoty Legionów. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
- 14 Wielkopolska Dywizja Piechoty. Krzysztof Mijakowski (red.) Ewa Jodkowska (red.). Warszawa: Edipresse Polska SA, 2017. ISBN 978-83-7945-606-2.
- Wacław Lenkiewicz, Andrzej Sujkowski, Hugo Zieliński: Księga Pamiątkowa 1830 – 29 XI 1930. Szkice z dziejów piechoty polskiej. Ostrów-Komorowo: Szkoła Podchorążych Piechoty, 1930.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
- Bolesław Waligóra: Dzieje 85-go Pułku Strzelców Wileńskich. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1928.
- Hanna Bojczuk, Halina Dusińska: Lekarze i studenci medycyny Kawalerowie Orderu Virtuti Militari w latach 1792–1945. Warszawa: Centralna Biblioteka Wojskowa im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, 2024. ISBN 978-83-92-3140-3-5.