Marmozeta

Marmozeta
Leontopithecus
Lesson, 1840
Ilustracja
Marmozeta lwia (L. rosalia)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Rząd

naczelne

Podrząd

wyższe naczelne

Infrarząd

małpokształtne

Parworząd

małpy szerokonose

Rodzina

pazurkowcowate

Rodzaj

marmozeta

Typ nomenklatoryczny

Leontopithecus marikina Lesson, 1840 (= Simia rosalia Linnaeus, 1766)

Synonimy
Gatunki

4 gatunki – zobacz opis w tekście

Marmozeta (Leontopithecus) – rodzaj ssaków naczelnych z rodziny pazurkowcowatych (Callithrichidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące endemicznie na południowo–wschodnich obszarach Brazylii.

Morfologia

Długość ciała 22–34 cm, ogona 32–41 cm; masa ciała samic 480–795 g, samców 540–710 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1840 roku francuski chirurg i zoolog René Lesson w książce swojego autorstwa o gatunkach ssaków dwuręcznych i czworonożnych. Lesson wymienił trzy gatunki – Leontopithecus marikina Lesson, 1840, Leontopithecus ater Lesson, 1840 (= Jacchus chrysopygus Mikan, 1823) i Leontopithecus fuscus Lesson, 1840 – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Leontopithecus marikina Lesson, 1840 (= Simia Rosalia Linnaeus, 1766) (marmozeta lwia).

Etymologia

  • Leontopithecus: gr. λεων leō, λεοντος leontos ‘lew’; πιθηκος pithēkos ‘małpa’.
  • Marikina: rodzima nazwa używana nad rzeką Maranon lub w górnym biegu rzeki Amazonka zaadaptowana przez de Buffona. Gatunek typowy (absolutna tautonimia): Leontopithecus marikina Lesson, 1840 (= Simia rosalia Linnaeus, 1766).
  • Leontocebus: gr. λεων leōn, λεοντος leontos ‘lew’; rodzaj Cebus Erxleben, 1777 (kapucynka). Gatunek typowy: Simia rosalia Linnaeus, 1766.
  • Leontideus: gr. λεωnτιδευς leōntideus ‘lwiątko’, od zdrobnienia λεων leōn, λεοντος leontos ‘lew’.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiary Status
IUCN
Leontopithecus rosalia (Linnaeus, 1766) marmozeta lwia gatunek monotypowy Rio de Janeiro (dzisiaj w dużej mierze ograniczone do Silva Jardim i Cabo Frio); zakres wysokości: poniżej 300 m n.p.m. DC: 26–33 cm
DO: 32–40 cm
MC: 710–795 g
 EN 
Leontopithecus chrysopygus (Mikan, 1823) marmozeta czarna gatunek monotypowy São Paulo (na wschód od rzeki Parana, na północ od rzeki Paranapanema, na południe od rzeki Tieté, na wschód do Serra de Paranapiacaba) DC: 25–30 cm
DO: 36–41 cm
MC: 540–690 g
 EN 
Leontopithecus chrysomelas (Kuhl, 1820) marmozeta złotogłowa gatunek monotypowy Bahia (rzeka de Contas na południe do rzeki Jequitinhonha, na granicy z Minas Gerais); introdukowany do Rio de Janeiro DC: 22–26 cm
DO: 33–39 cm
MC: 480–700 g
 EN 
Leontopithecus caissara Lorini & Persson, 1990 marmozeta czarnolica gatunek monotypowy Parana, São Paulo (wyspa Superagüi oraz w dolinach rzeki Sebuí i rzeki dos Patos); zakres wysokości: poniżej 40 m n.p.m. DC: około 34 cm
DO: około 40 cm
MC: 540–710 g
 EN 

Kategorie IUCN:  EN  – gatunek zagrożony.