| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| 8 | 8 | ||||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
Mat szkolny (także mat głupców, kalka z ang. fool's mate) – najszybsze, bo już w drugim posunięciu (czarnych), możliwe w rozgrywce szachowej zakończenie partii matem. Aby do niego doszło, białe muszą odsłonić własnego króla, przesuwając swoje piony f i g do przodu, na przykład:
Mata tego w praktyce turniejowej w zasadzie nie spotyka się, gdyż doświadczony gracz bez trudu go uniknie, wybierając inny sposób rozpoczęcia partii. Podobny mat wystąpił jednak w partii Mansfield–Trinks podczas otwartych mistrzostw Stanów Zjednoczonych w roku 1959.