Melanitta

	Melanitta
	Boie, 1822
	; Uhla pstrodzioba (M. perspicillata)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	blaszkodziobe
Rodzina	kaczkowate
Podrodzina	kaczki
Plemię	Mergini
Rodzaj	Melanitta
	Typ nomenklatoryczny
	Anas fusca Linnaeus, 1758
Synonimy
	Oidemia Fleming, 1822; Ania Stephens, 1824; Maceranas Lesson, 1828; Macroramphus Lesson, 1828; Pelionetta Kaup, 1829; Melanetta G.R. Gray, 1840; Melanonetta Sundevall, 1872; Phaeonetta Stone, 1907; Phoeonetta Delacour, 1937;
	Oidemia Fleming, 1822; Ania Stephens, 1824; Maceranas Lesson, 1828; Macroramphus Lesson, 1828; Pelionetta Kaup, 1829; Melanetta G.R. Gray, 1840; Melanonetta Sundevall, 1872; Phaeonetta Stone, 1907; Phoeonetta Delacour, 1937;
Gatunki
	6 gatunków – zobacz opis w tekście
	6 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Melanitta – rodzaj ptaków z podrodziny kaczek (Anatinae) w rodzinie kaczkowatych (Anatidae).

Zasięg występowania

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej i Eurazji.

Morfologia

Długość ciała 43–58 cm, rozpiętość skrzydeł 78–99 cm; masa ciała 861–2104 g.

Systematyka

Etymologia

Melanitta (Melanonetta, Melanetta): gr. μελας melas, μελανος melanos „czarny”; νηττα nētta „kaczka”.
Oidemia: gr. οιδημα oidēma „guz, obrzęk”. Gatunek typowy: Anas nigra Linnaeus, 1758.
Ania: gr. ανια ania „smutek, żal” (tj. w żałobie, czarny). Gatunek typowy: Anas nigra Linnaeus, 1758.
Maceranas: fr. Macreuse „uhla”, od starofr. Macroule „diabeł morski”, od staronorm. Macrole „czarna łyska”; łac. anas, anatis „kaczka”. Gatunek typowy: Anas fusca Linnaeus, 1758.
Macroramphus: gr. μακρος makros „wielki”; ῥαμφος rhamphos „dziób”. Gatunek typowy: Anas perspicillata Linnaeus, 1758.
Pelionetta: gr. πελιος pelios „czarny i niebieski, posiniaczony”; νηττα nētta „kaczka”. Gatunek typowy: Anas perspicillata Linnaeus, 1758.
Phaeonetta (Phoeonetta): gr. φαιος phaios „ciemny, brązowy”; νηττα nētta „kaczka”. Gatunek typowy: Anas fusca Linnaeus, 1758.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Melanitta perspicillata (Linnaeus, 1758) – uhla pstrodzioba
Melanitta fusca (Linnaeus, 1758) – uhla zwyczajna
Melanitta stejnegeri (Ridgway, 1887) – uhla azjatycka – takson wyodrębniony niedawno z M. fusca
Melanitta deglandi (Bonaparte, 1850) – uhla garbonosa – takson wyodrębniony niedawno z M. fusca
Melanitta nigra (Linnaeus, 1758) – markaczka zwyczajna
Melanitta americana (Swainson, 1832) – markaczka amerykańska – takson wyodrębniony niedawno z M. nigra

Przypisy

↑ Melanitta, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ F. Boie. Ueber Classification, infonderheit der europäischen Vögel. „Isis von Oken”. 10–11, s. kol. 564, 1822. (niem.).
↑ J. Fleming: The philosophy of zoology, or, A general view of the structure, functions, and classification of animals. Cz. 2. Edynburg: Hurst, Robinson & Co., 1822, s. 260. (ang.).
↑ J.F. Stephens: Oidemia. Scoter. W: G. Shaw: General zoology, or Systematic natural history. Cz. 12: Aves. London: Printed for G. Kearsley, 1824, s. 212. (ang.).
1 2 R.-P. Lesson: Manuel d’ornithologie, ou, Description des genres et des principales especes d’oiseaux. T. 2. Paris: Roret, Libraire, rue Hautefeuille, au Coin de Celle du Battoir, 1828, s. 414. (fr.).
↑ J.J. Kaup: Skizzirte Entwickelungs-Geschichte und natürliches System der europäischen Thierwelt: Erster Theil welcher die Vogelsäugethiere und Vögel nebst Andeutung der Entstehung der letzteren aus Amphibien enthält. Darmstadt: In commission bei Carl Wilhelm Leske, 1829, s. 107, 196. (niem.).
↑ G.R. Gray: A list of the genera of birds: with their synonyma an indication of the typical species of each genus. London: R. and J.E. Taylor, 1840, s. 75. (ang.).
↑ C.J. Sundevall: Methodi naturalis avium disponendarum tentamen: försök till fogelklassens naturenliga uppställnung. Sztokholm: Samson & Wallin, 1872, s. 149. (szw.).
↑ W. Stone. Some Changes in the Current Generic Names of North American Birds. „The Auk”. 24, s. 198, 1907. (ang.).
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v14.2). [dostęp 2025-02-20]. (ang.).
↑ Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 622–623. ISBN 84-87334-10-5. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Melanitta [dostęp 2025-02-20] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Oidemia [dostęp 2025-02-20] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Ania [dostęp 2025-02-20] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Maceranas [dostęp 2025-02-20] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Macroramphus [dostęp 2025-02-20] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Pelionetta [dostęp 2025-02-20] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Phaeonetta [dostęp 2025-02-20] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Mergini Fischer-Waldheim, 1831 (wersja: 2024-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-02-20].
1 2 R.T. Chesser, K.J. Burns, C. Cicero, J.L. Dunn, A.W. Kratter, I.J. Lovette, P.C. Rasmussen, J.V. Remsen Jr., D.F. Stotz & K. Winker. Sixtieth Supplement to the American Ornithological Society’s Check-list of North American Birds. „The Auk”. 136, s. 1–23, 2019. DOI: 10.1093/auk/ukz042. (ang.).
↑ G. Sangster, J.M. Collinson, A.J. Helbig, A.G. Knox & D.T. Parkin. Taxonomic recommendations for British birds: third report. „Ibis”. 147, s. 821–826, 2005. DOI: 10.1111/j.1474-919x.2005.00483.x. (ang.).
↑ M. Collinson, D.T. Parkin, A.G. Knox, G. Sangster & A.J. Helbig. Species limits within the genus Melanitta, the scoters. „British Birds”. 99, s. 183–201, 2006. Cytat: Kompletna lista ptaków świata (Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego). (ang.).
↑ G. Sangster. Acoustic differences between the scoters Melanitta nigra nigra and M. n. americana. „The Wilson Journal of Ornithology”. 121 (4), s. 696–702, 2009. (ang.).

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[itis-1] Melanitta, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Boie-2] F. Boie. Ueber Classification, infonderheit der europäischen Vögel. „Isis von Oken”. 10–11, s. kol. 564, 1822. (niem.).

[Fleming-3] J. Fleming: The philosophy of zoology, or, A general view of the structure, functions, and classification of animals. Cz. 2. Edynburg: Hurst, Robinson & Co., 1822, s. 260. (ang.).

[Stephens-4] J.F. Stephens: Oidemia. Scoter. W: G. Shaw: General zoology, or Systematic natural history. Cz. 12: Aves. London: Printed for G. Kearsley, 1824, s. 212. (ang.).

[Lesson-5] 1 2 R.-P. Lesson: Manuel d’ornithologie, ou, Description des genres et des principales especes d’oiseaux. T. 2. Paris: Roret, Libraire, rue Hautefeuille, au Coin de Celle du Battoir, 1828, s. 414. (fr.).

[Kaup-6] J.J. Kaup: Skizzirte Entwickelungs-Geschichte und natürliches System der europäischen Thierwelt: Erster Theil welcher die Vogelsäugethiere und Vögel nebst Andeutung der Entstehung der letzteren aus Amphibien enthält. Darmstadt: In commission bei Carl Wilhelm Leske, 1829, s. 107, 196. (niem.).

[Gray-7] G.R. Gray: A list of the genera of birds: with their synonyma an indication of the typical species of each genus. London: R. and J.E. Taylor, 1840, s. 75. (ang.).

[Sundevall-8] C.J. Sundevall: Methodi naturalis avium disponendarum tentamen: försök till fogelklassens naturenliga uppställnung. Sztokholm: Samson & Wallin, 1872, s. 149. (szw.).

[Stone-9] W. Stone. Some Changes in the Current Generic Names of North American Birds. „The Auk”. 24, s. 198, 1907. (ang.).

[ioc-10] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v14.2). [dostęp 2025-02-20]. (ang.).

[hbw1-11] Carles Carboneras: Family Anatidae (Ducks, geese and Swans). W: Josep del Hoyo, Andrew Elliott, Jordi Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 1: Ostrich to Ducks. Barcelona: Lynx Edicions, 1992, s. 622–623. ISBN 84-87334-10-5. (ang.).

[12] The Key to Scientific Names ↓, Melanitta [dostęp 2025-02-20] .

[13] The Key to Scientific Names ↓, Oidemia [dostęp 2025-02-20] .

[14] The Key to Scientific Names ↓, Ania [dostęp 2025-02-20] .

[15] The Key to Scientific Names ↓, Maceranas [dostęp 2025-02-20] .

[16] The Key to Scientific Names ↓, Macroramphus [dostęp 2025-02-20] .

[17] The Key to Scientific Names ↓, Pelionetta [dostęp 2025-02-20] .

[18] The Key to Scientific Names ↓, Phaeonetta [dostęp 2025-02-20] .

[Mielczarek&Kuziemko-19] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Mergini Fischer-Waldheim, 1831 (wersja: 2024-09-29). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-02-20].

[Chesser&inni-20] 1 2 R.T. Chesser, K.J. Burns, C. Cicero, J.L. Dunn, A.W. Kratter, I.J. Lovette, P.C. Rasmussen, J.V. Remsen Jr., D.F. Stotz & K. Winker. Sixtieth Supplement to the American Ornithological Society’s Check-list of North American Birds. „The Auk”. 136, s. 1–23, 2019. DOI: 10.1093/auk/ukz042. (ang.).

[Sangster&inni-21] G. Sangster, J.M. Collinson, A.J. Helbig, A.G. Knox & D.T. Parkin. Taxonomic recommendations for British birds: third report. „Ibis”. 147, s. 821–826, 2005. DOI: 10.1111/j.1474-919x.2005.00483.x. (ang.).

[Collinson&inni-22] M. Collinson, D.T. Parkin, A.G. Knox, G. Sangster & A.J. Helbig. Species limits within the genus Melanitta, the scoters. „British Birds”. 99, s. 183–201, 2006. Cytat: Kompletna lista ptaków świata (Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego). (ang.).

[Sangster-23] G. Sangster. Acoustic differences between the scoters Melanitta nigra nigra and M. n. americana. „The Wilson Journal of Ornithology”. 121 (4), s. 696–702, 2009. (ang.).