Meliphaga

	Meliphaga
	Lewin, 1808
	; Miodojad ciemny (M. lewinii)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	miodojady
Rodzaj	Meliphaga
	Typ nomenklatoryczny
	Meliphaga chrysotis Lewin, 1808 (= Ptilotis lewinii Swainson, 1837)
Synonimy
	Melliphaga Swainson, 1821; Ptilotis Swainson, 1837; Chelliphaga Thon, 1838; Ptilotes Selby, 1840; Oreornis van Oort, 1910; Microptilotis Mathews, 1912; Ptilotina Mathews, 1913; Dorothina Mathews, 1914; Territornis Mathews, 1924;
	Melliphaga Swainson, 1821; Ptilotis Swainson, 1837; Chelliphaga Thon, 1838; Ptilotes Selby, 1840; Oreornis van Oort, 1910; Microptilotis Mathews, 1912; Ptilotina Mathews, 1913; Dorothina Mathews, 1914; Territornis Mathews, 1924;
Gatunki
	17 gatunków – zobacz opis w tekście
	17 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Meliphaga – rodzaj ptaków z rodziny miodojadów (Meliphagidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Australii, na Nowej Gwinei i sąsiednich wyspach.

Morfologia

Długość ciała 14–26 cm; masa ciała samców 14–77 g, samic 12,5–62 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1808 roku brytyjski entomolog i ornitolog John William Lewin w publikacji własnego autorstwa poświęconej ptakom Nowej Holandii i ich historii naturalnej. Gatunkiem typowym jest (oryginalne oznaczenie) miodojad ciemny (M. lewinii).

Etymologia

Meliphaga (Melliphaga, Chelliphaga): gr. μελι meli, μελιτος melitos ‘miód’; -φαγος -phago ‘jedzący’, od φαγειν phagein ‘jeść’.
Ptilotis (Ptilotes): gr. πτιλον ptilon ‘pióro’; -ωτις -ōtis ‘uchaty’, od ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’. Gatunek typowy (późniejsze oznaczenie): Ptilotis lewinii Swainson, 1837.
Oreornis: gr. ορος oros, ορεος oreos ‘góra’ (tj. góry Oranje, Nowa Gwinea); ορνις ornis, ορνιθος ornithos ‘ptak’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Oreornis chrysogenys van Oort, 1910.
Microptilotis: gr. μικρος mikros ‘mały’; rodzaj Ptilotis Swainson, 1837. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Ptilotis gracilis Gould, 1866.
Ptilotina: zdrobnienie nazwy rodzaju Ptilotis Swainson, 1837. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Ptilotis analoga mixta Mathews, 1912.
Dorothina: Dorothy Ebsworth White (1888–1959), córka australijskiego oologa Henry’ego Luke’a White’a.
Territornis: łac. territorium, territorii ‘terytorium, obszar’, od terra ‘ląd’ (tj. Terytorium Północne, Australia); gr. ορνις ornis, ορνιθος ornithos ‘ptak’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Ptilotis albilineata H.L. White, 1917.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Meliphaga aruensis (Sharpe, 1884) – miodojad żółtouchy
Meliphaga lewinii (Swainson, 1837) – miodojad ciemny
Meliphaga notata (Gould, 1867) – miodojad żółtoplamy
Meliphaga reticulata Temminck, 1820 – miodojad smugowany
Meliphaga albilineata (H.L. White, 1917) – miodojad białouzdy
Meliphaga fordiana Schodde, 1989 – miodojad szary
Meliphaga chrysogenys (van Oort, 1910) – miodojad złotolicy
Meliphaga albonotata (Salvadori, 1876) – miodojad białouchy
Meliphaga gracilis (Gould, 1866) – miodojad cienkodzioby
Meliphaga imitatrix (Mathews, 1912) – miodojad nadobny
Meliphaga cinereifrons Rand, 1936 – miodojad ubogi
Meliphaga montana (Salvadori, 1880) – miodojad leśny
Meliphaga mimikae (Ogilvie-Grant, 1911) – miodojad marmurkowy
Meliphaga flavirictus (Salvadori, 1880) – miodojad żółtouzdy
Meliphaga orientalis (A.B. Meyer, 1894) – miodojad górski
Meliphaga analoga (Reichenbach, 1852) – miodojad długodzioby
Meliphaga vicina (Rothschild & E. Hartert, 1912) – miodojad wyspowy

Uwagi

1 2 Niepoprawna późniejsza pisownia Meliphaga Lewin, 1808.
↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Ptilotis Swainson, 1837.
↑ Nowa nazwa dla Meliphaga Lewin, 1808 ponieważ Mathews uważał że nazwa ta jest młodszym homonimem Melophagus Latreille, 1802 (Diptera).
↑ Dawna nazwa Australii.
↑ Podgatunek M. notata.

Przypisy

1 2 J.W. Lewin: Birds of New Holland, with their natural history. London: Printed for the author and published by J. White and S. Bagster, the letter-press by T. Bensley, 1808, s. 7–10. (ang.).
↑ W. Swainson: Zoological illustrations, or, Original figures and descriptions of new, rare, or interesting animals: selected chiefly from the classes of ornithology, entomology, and conchology, and arranged on the principles of Cuvier and other modern zoologists. Cz. 1. London: Printed by R. and A. Taylor for Baldwin, Cradock, and Joy; and W. Wood, 1820–1821, s. tekst i ryc. 43. (ang.).
↑ W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 326, seria: Cabinet cyclopaedia. Natural history. (ang.).
↑ T. Thon: Paradisei, (Aves). W: J.S. Ersch & J.G. Gruber (redaktorzy): Allgemeine Encyclopädie der Wissenschaften und Künste: in alphabetischer Folge von genannten Schriftstellern. Leipzig: F. A. Brockhaus, 1838, s. 319. (niem.).
↑ P.J. Selby: A catalogue of the generic and sub-generic types of the class Aves, birds, arranged according to the natural system; with separate lists distinguishing the various quarters of the globe in which they are to be procured. Newcastle: T. and J. Hodgson, 1840, s. 32. (ang.).
↑ E.D. van Oort. Description of eight new birds collected by Mr. H.A. Lorentz in South-western New Guinea. „Notes from the Leyden Museum”. 32, s. 214, 1910. (ang.).
↑ G.M. Mathews. New Generic Names for Australian Birds. „Austral Avian Record”. 1 (5), s. 116, 1912. (ang.).
↑ G.M. Mathews. New genera and species. „Austral Avian Record”. 2 (2 & 3), s. 60, 1913. (ang.).
↑ G.M. Mathews. New genera. „Austral Avian Record”. 2 (5), s. 111, 1914. (ang.).
↑ G.M. Mathews: The birds of Australia. Cz. 11. London: H.F. & G. Witherby, 1924, s. 543. (ang.).
↑ F.F. Gill F.F., D.D. Donsker D.D., P.P. Rasmussen P.P. (red.), Honeyeaters [online], IOC World Bird List (v13.1) [dostęp 2023-05-29] (ang.).
↑ D.W.D.W. Winkler D.W.D.W., S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J. Lovette S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J., Honeyeaters (Meliphagidae), version 1.0, [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2021, DOI: 10.2173/bow.meliph3.01 [dostęp 2024-11-16] (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Meliphaga [dostęp 2019-06-05] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Ptilotis [dostęp 2019-06-05] .
↑ T. Salvadori: Ornitologia della Papuasia e delle Molucche. Cz. 2. Torino: Stamperia reale G.B. Paravia e co. di I. Vigliardi, 1881, s. 326. (wł.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Oreornis [dostęp 2019-06-05] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Microptilotis [dostęp 2019-06-05] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Ptilotina [dostęp 2019-06-05] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Dorothina [dostęp 2019-06-05] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Territornis [dostęp 2019-06-05] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M.P.M.& M. Kuziemko P. Mielczarek & M.P.M.& M., Rodzina: Meliphagidae Vigors, 1825 – miodojady – Honeyeaters (wersja: 2024-10-09), [w:] Kompletna lista ptaków świata [online], Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego [dostęp 2024-11-16] .

Bibliografia

The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[npp-2] 1 2 Niepoprawna późniejsza pisownia Meliphaga Lewin, 1808.

[6] Niepoprawna późniejsza pisownia Ptilotis Swainson, 1837.

[11] Nowa nazwa dla Meliphaga Lewin, 1808 ponieważ Mathews uważał że nazwa ta jest młodszym homonimem Melophagus Latreille, 1802 (Diptera).

[16] Dawna nazwa Australii.

[23] Podgatunek M. notata.

[Lewin-1] 1 2 J.W. Lewin: Birds of New Holland, with their natural history. London: Printed for the author and published by J. White and S. Bagster, the letter-press by T. Bensley, 1808, s. 7–10. (ang.).

[swa21-3] W. Swainson: Zoological illustrations, or, Original figures and descriptions of new, rare, or interesting animals: selected chiefly from the classes of ornithology, entomology, and conchology, and arranged on the principles of Cuvier and other modern zoologists. Cz. 1. London: Printed by R. and A. Taylor for Baldwin, Cradock, and Joy; and W. Wood, 1820–1821, s. tekst i ryc. 43. (ang.).

[swa37-4] W. Swainson: On the natural history and classification of birds. Cz. 2. London: John Taylor, 1837, s. 326, seria: Cabinet cyclopaedia. Natural history. (ang.).

[thon-5] T. Thon: Paradisei, (Aves). W: J.S. Ersch & J.G. Gruber (redaktorzy): Allgemeine Encyclopädie der Wissenschaften und Künste: in alphabetischer Folge von genannten Schriftstellern. Leipzig: F. A. Brockhaus, 1838, s. 319. (niem.).

[sel-7] P.J. Selby: A catalogue of the generic and sub-generic types of the class Aves, birds, arranged according to the natural system; with separate lists distinguishing the various quarters of the globe in which they are to be procured. Newcastle: T. and J. Hodgson, 1840, s. 32. (ang.).

[Oort-8] E.D. van Oort. Description of eight new birds collected by Mr. H.A. Lorentz in South-western New Guinea. „Notes from the Leyden Museum”. 32, s. 214, 1910. (ang.).

[Mathews1-9] G.M. Mathews. New Generic Names for Australian Birds. „Austral Avian Record”. 1 (5), s. 116, 1912. (ang.).

[Mathews2-10] G.M. Mathews. New genera and species. „Austral Avian Record”. 2 (2 & 3), s. 60, 1913. (ang.).

[Mathews3-12] G.M. Mathews. New genera. „Austral Avian Record”. 2 (5), s. 111, 1914. (ang.).

[Mathews4-13] G.M. Mathews: The birds of Australia. Cz. 11. London: H.F. & G. Witherby, 1924, s. 543. (ang.).

[ioc-14] F.F. Gill F.F., D.D. Donsker D.D., P.P. Rasmussen P.P. (red.), Honeyeaters [online], IOC World Bird List (v13.1) [dostęp 2023-05-29] (ang.).

[botw-15] D.W.D.W. Winkler D.W.D.W., S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J. Lovette S.M. Billerman & I.J.S.M.B.& I.J., Honeyeaters (Meliphagidae), version 1.0, [w:] S.M.S.M. Billerman, B.K.B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2021, DOI: 10.2173/bow.meliph3.01 [dostęp 2024-11-16] (ang.).

[17] The Key to Scientific Names ↓, Meliphaga [dostęp 2019-06-05] .

[18] The Key to Scientific Names ↓, Ptilotis [dostęp 2019-06-05] .

[sal-19] T. Salvadori: Ornitologia della Papuasia e delle Molucche. Cz. 2. Torino: Stamperia reale G.B. Paravia e co. di I. Vigliardi, 1881, s. 326. (wł.).

[20] The Key to Scientific Names ↓, Oreornis [dostęp 2019-06-05] .

[21] The Key to Scientific Names ↓, Microptilotis [dostęp 2019-06-05] .

[22] The Key to Scientific Names ↓, Ptilotina [dostęp 2019-06-05] .

[24] The Key to Scientific Names ↓, Dorothina [dostęp 2019-06-05] .

[25] The Key to Scientific Names ↓, Territornis [dostęp 2019-06-05] .

[mk-26] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M.P.M.& M. Kuziemko P. Mielczarek & M.P.M.& M., Rodzina: Meliphagidae Vigors, 1825 – miodojady – Honeyeaters (wersja: 2024-10-09), [w:] Kompletna lista ptaków świata [online], Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego [dostęp 2024-11-16] .