Merionethshire

Merionethshire
Sir Feirionnydd
Ilustracja
Widok z Barmouth poprzez estuarium rzeki Mawddach w kierunku masywu Cadair Idris
Flaga
Flaga
Państwo

 Wielka Brytania

Księstwo

 Walia

Siedziba

Dolgellau

Powierzchnia

1709 km²

Populacja (2011)
• liczba ludności


37 874

• gęstość

22 os./km²

Położenie na mapie Walii
Położenie na mapie
52,8333°N 3,8333°W/52,833300 -3,833330
Multimedia w Wikimedia Commons

Merionethshire (także Merioneth, wal. Sir Feirionnydd, Meirio(n)nydd) – hrabstwo historyczne w północno-zachodniej Walii (Wielka Brytania).

Hrabstwo ustanowione zostało w 1284 roku, na mocy statutu z Rhuddlan(inne języki), który podporządkował Walię koronie angielskiej. Nazwa hrabstwa pochodzi od imienia Meiriona(inne języki), sprawującego władzę na tym obszarze w V wieku. Stolicą hrabstwa było miasto Dolgellau. Hrabstwo istniało do 1974 roku, kiedy jego większa część włączona została do nowo utworzonego hrabstwa Gwynedd. Jego północno-wschodni fragment wcielony został do sąsiedniego hrabstwa Clwyd, a po reformie administracyjnej z 1996 roku znalazł się w granicach Denbighshire.

Hrabstwo zajmowało powierzchnię 1709 km² (8,2% powierzchni Walii). W 1801 roku zamieszkane było przez 28 316 osób (4,7% całkowitej ludności Walii), w 1851 roku – 38 453 (3,2%), w 1901 roku – 48 852 (2,4%), a w 1951 roku – 41 465 (1,6%). W 2011 roku obszar dawnego hrabstwa zamieszkany był przez 37 874 osób. Obszar ten cechuje się jednym z najwyższych odsetków znajomości języka walijskiego; w latach 90. XX wieku potrafiły się nim posługiwać niemal 2/3 mieszkańców.

Hrabstwo położone było nad wybrzeżem zatoki Cardigan (Morze Irlandzkie), naprzemiennie klifowym i plażowym. Wybrzeże należące do hrabstwa rozciągało się od estuarium rzeki Dyfi (Dovey) na południu po estuarium rzek Glaslyn(inne języki) i Dwyryd(inne języki) na północy. Teren hrabstwa był górzysty; najwyższe szczyty – Aran Fawddwy(inne języki) (905 m n.p.m.), oraz Cadair Idris (893 m n.p.m.). W jego granicach znajdowało się największe naturalne jezioro Walii – Bala (Llyn Tegid), a także największy zbiornik retencyjny tego kraju – Llyn Trawsfynydd. Większa część hrabstwa znajdowała się w obrębie Parku Narodowego Snowdonia.

Na obszarze hrabstwa rozwinęły się hodowla owiec oraz turystyka. Do atrakcji turystycznych należą zamek w Harlech, inspirowana architekturą włoską wieś Portmeirion oraz zabytkowa kolej wąskotorowa Ffestiniog Railway. Istotną rolę odgrywało niegdyś wydobycie łupków i wapienia; na mniejszą skalę wydobywano także ołów, miedź i złoto. W okolicach Dolgellau rozwinięty był przemysł włókienniczy (produkcja flaneli i innych wyrobów wełnianych). W XX wieku funkcjonowała elektrownia jądrowa Trawsfynydd.

Do głównych miejscowości hrabstwa należały: Aberdyfi, Bala, Barmouth, Blaenau Ffestiniog, Harlech, Dolgellau, Trawsfynydd oraz Tywyn.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 Merioneth, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2023-09-30] (ang.).
  2. ↑ Merioneth Historical and Record Society. [dostęp 2023-09-30]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 John Cannon (red.): The Oxford Companion to British History. Oxford University Press, 2002, s. 218, 637, 801. ISBN 978-0-19-860872-1. (ang.).
  4. 1 2 3 4 5 6 Historic Counties Descriptions. The Historic Counties Trust. [dostęp 2023-09-30]. (ang.).
  5. 1 2 Boundaries viewer. National Library of Scotland. [dostęp 2023-09-30]. (ang.).
  6. 1 2 Census 1961: England and Wales: County Report: Cardiganshire and Pembrokeshire), Table 3: "Acreage, Population, Private Households and Dwellings for LAA, Wards, CP in RD, Con, NT". A vision of Britain through time. [dostęp 2023-09-30]. (ang.).
  7. ↑ 1851 Census of Great Britain, Population tables 2 (Sample Report Title: Population Tables I. Number of Inhabitants in the years 1801, 1811, 1821, 1831, 1841 and 1851: Report: Objects of census and machinery employed; results and observations; appendix of tabular results, and summary tables: England and Wales, Divisions I to VII. Area, houses, 1841 and 1851; Population, 1801, 1811, 1821, 1831, 1841, and 1851), Table [1: "Population Abstract".]. A vision of Britain through time. [dostęp 2023-09-30]. (ang.).
  8. ↑ 1911 Census of England and Wales, Census Returns of England and Wales, 1911, giving details of Areas, Houses, Families or separate occupiers, and Population:- Registration Areas, Table 5: "Registration Counties, Districts and Sub-districts with their constituent civil parishes. - Urban or Rural District in which each parish is situated; Area; families or separate occupiers, and population, 1901 and 1911; and population enumerated in Institutions, large establishments, and on vessels, &c., 1911".. A vision of Britain through time. [dostęp 2023-09-30]. (ang.).
  9. 1 2 Merionethshire. A vision of Britain through time. [dostęp 2023-09-30]. (ang.).
  10. ↑ The UK Lakes Portal - 40,000 lakes at your fingertips. UK Centre for Ecology & Hydrology. [dostęp 2023-09-30]. (ang.).