

Longhorn – projekt systemu operacyjnego firmy Microsoft, którego pierwotnie przeznaczono do bycia następcą Windowsa XP oraz Servera 2003. System miał mieć premierę w 2004 roku, lecz wprowadzenie produktu było wielokrotnie przekładane. W 2005 roku praca nad projektem została wstrzymana, a następnie Microsoft rozpoczął tworzenie całego systemu od nowa. Nazwę projektu zmieniono na Windows Vista. Nazwa „Longhorn”, została ponownie wykorzystana jako nazwa kodowa Visty i Windowsa Server Codename „Longhorn”, który po ukończeniu stał się systemem Server 2008.
W roku 2002, kilka miesięcy po premierze Windowsa XP, Microsoft ogłosił, że rozpoczął prace nad systemem, który miał wywołać taką samą fascynację jak podczas premiery Windowsa 95. Zapowiedziano, że nowy Windows będzie miał nazwę kodową „Longhorn”. Pierwsze zrzuty ekranu z Longhorna pokazano podczas prezentacji buildu 3683, a 20 października 2002 ta wersja systemu wyciekła do sieci.
Kompilacja 3683 nie wydawała się bardzo różnić od Windowsa XP, choć posiadała ona nowe funkcje. Pojawił się Sidebar, który znalazł się po prawej stronie ekranu. Jego ówczesna forma różniła się od wersji późniejszej, pojawiającej się w Windows Vista; pasek boczny był zintegrowany z paskiem zadań i mógł nawet funkcjonować jako cały pasek zadań. Sidebar miał pełnić funkcje informacyjne. Kolejna nowość dodana do 3683 to nowy styl interfejsu nazwany „Plex”. Był całkowicie niebieski w przeciwieństwie do stylu „Luna” w Windows XP, który miał trzy główne kolory: oliwkowy, niebieski oraz jasnosrebrny. Od początku prac w systemie zintegrowane były kolejne wersje WinFS, czyli bibliotek do przetrzymywania danych, jednak w praktyce każdy, kto chciał przetestować jakikolwiek build Longhorna musiał dłużej wyłączać system, gdyż działał wolno i w skrajnych przypadkach można było utracić dane. Pojawił się także zamiennik Menedżera urządzeń, zintegrowany z Eksploratorem plików, który potem usunięto w Viście, ale znów powrócono do niego w systemie Windows 7. W Windows 7 powrócono także do części funkcjonalności WinFS,
W kompilacji 3706 nie dokonano większych zmian w porównaniu do 3683. „Plex” został domyślnym stylem wizualnym. Wersja ta miała nowy, częściowo działający silnik kompozycji pulpitu (Desktop Composition Engine), który dostarczał specjalnych efektów i innych elementów wizualnych w systemie Windows. Była to pierwsza próba implementacji wyglądu Aero. Choć teoretycznie DCE miało dużo większe możliwości, porównywalne do Compiza w Linuksie, nie wykorzystano go w późniejszych kompilacjach. DCE w tej wersji nie był jeszcze w pełni funkcjonalny.
Kompilacja 3718 jest kolejną, która wyciekła do sieci, choć dużo później niż poprzednie. Jest jedną z najbardziej popularnych wersji wśród kolekcjonerów z powodu jej zadziwiającej jak na wersję testową stabilności i kompatybilności sprzętu oraz aplikacji. Posiadała ona już w pełni funkcjonalny silnik kompozycji pulpitu (wspomniany wcześniej Desktop Composition Engine). Sidebar miał od tamtego momentu przezroczyste tło, pod którym prześwitywała lekko rozmyta tapeta (jeden z efektów nowego DCE). Pasek boczny miał te same funkcje, które posiadał w poprzednim wydaniu Longhorna (3706).
W buildach od 3683 do 3718 duża część interfejsu Longhorna wyglądała identycznie i system pracował tak samo jak Windows XP. W następnych wydaniach systemu Microsoft postanowił dodać nowe technologie i zmienić strukturę systemu tak, żeby nie był podobny do XP oraz aby w niedługim czasie wydać wersję ostateczną.
W kompilacji oznaczonej numerem 4000 wprowadzono nową metodę instalacji, która była prostsza niż w poprzednich wersjach. Nowy instalator opierał się na plikach WIM. Taki rodzaj pliku zawiera już fabrycznie zainstalowaną kopię systemu Windows (obraz dysku), która jest później kopiowana na dysk twardy. Po restarcie następuje wykrywanie sprzętu, a następnie instalacja zostaje zakończona. Ten sposób instalacji miał przyspieszyć konfigurację systemu Windows, ale w buildzie 4000 i kolejnych kompilacjach aż do 4051 ten proces trwał wolno w porównaniu do przebiegu, który Microsoft zaprezentował w następnych wersjach. Kompilacja 4008 posiadała interfejs DCE, lecz włączało się go trudniej, niż w kompilacji 3718. Pasek boczny i ekran logowania pozostały bez zmian. Usunięto możliwość doinstalowania programu Media Center. Bootscreen (ekran ładowania systemu) systemu wciąż był identyczny do ładowania w Windowsie XP.
Kompilacja 4011 wyciekła w 2006 roku po 3 latach od skompilowania. Pod względem funkcjonalności i wyglądu build znajdował się pomiędzy kompilacjami 4008 i 4015. Wersja 4011 posiadała uszkodzony Windows PE i podczas próby uruchomienia instalacji systemu, instalator zwracał błąd „Debug Assertion Failed”. Powodem były błędy w kompilacji WinPE w laboratorium firmy Microsoft.
W kompilacji 4015 pojawił się nowy interfejs paska zadań. Pola uruchomionych programów domyślnie były umieszczane na środku paska (dawniej od lewej do prawej), lecz w kompilacji 4051 ostatecznie zrezygnowano z tego układu. Zmienił się także styl okien, który w pewnym stopniu zaczął przypominać ten z Windows XP. Nie zmieniono jednak kolorystyki, która dalej była wyłącznie ciemnoniebieska. Tak zmodyfikowany styl „Plex” był widoczny w kolejnych kompilacjach aż do 4039. Lekko zmieniono okno konfiguracyjne sidebara.
Kompilacja 4029 przypominała wyglądem build 4015. Wprowadzono jednak wiele drobnych zmian w funkcjonalności systemu. Wprowadzono nową przeglądarkę obrazów, a także lekko zmieniono interfejs nagrywania dysków CD i Explorera. Pojawiła się opcja prezentacji plików w formie karuzeli i wbudowany standardowo menedżer pobierania plików w Internet Explorerze, który nie występował w żadnych innych wersjach tego programu. Wykorzystano tapetę z (lekko zaktualizowanego w tej kompilacji) ekranu logowania i uczyniono ją tapetą domyślną w systemie. Pasek boczny otrzymał panel programu Windows Media Player i uaktualniony zegar. Pojawił się Outlook Express 7, którego potem porzucono wraz z całym Longhornem i zastąpiono programem Poczta systemu Windows (Windows Mail).
Kompilacja 4028 była serwerową odmianą buildu 4029, nowszą o niecałe dwa tygodnie, mimo że oznaczoną numerem mniejszym. Większość funkcjonalności serwerowej pochodziła z Windows Server 2003. Szary wygląd paska bocznego zmieniał się w zależności od tego, jaki wybrano styl w systemie (klasyczny lub „Plex”). W kontraście, w innych wersjach systemu nie dało się zmienić tła paska bocznego bez edycji plików systemowych.
Windows Longhorn Build 4033 posiadał zmieniony interfejs w porównaniu do poprzednich wydań. Zawierał czerwoną tapetę „Red Aurora”.
Ta wersja została upubliczniona stosunkowo późno, bo dopiero w sierpniu 2007 roku (kilka miesięcy po wydaniu Windowsa Visty). Kompilacja 4039 jest identyczna pod względem wyglądu do 4033 z wyjątkiem przycisków nawigacyjnych, które zostały uaktualnione do tych, które można znaleźć w kompilacji 4051. Aero dokonuje swojego debiutu w postaci pojawiającej się w Viście, ale jest jeszcze wadliwe i niestabilne. Oprócz kompilacji 4039, ze znanych wersji pełne Aero posiadają jeszcze tylko buildy 4074 i 4066. Pojawiła się także wczesna wersja Phodeo (trójwymiarowej prezentacji zdjęć oraz ikon i folderów). Jest ona równie niestabilna w działaniu.
Kompilacja oznaczona numerem 4051 była pierwszą oficjalnie udostępnioną przez Microsoft uczestnikom konferencji WinHEC i PDC 2003, a także subskrybentom TechNetu i MSDN. Dotychczasowe kompilacje wyciekały nieoficjalnie do sieci P2P. W tej wersji całkowicie zmieniono styl wizualny systemu. Nowy styl nosił nazwę „Slate” i jego główną barwą był czarny. Paski adresu i tytułów zostały zwężone, Zmienił się także sposób wyświetlania menu. Instalator stał się szybszy i bardziej funkcjonalny. Elementy takie jak WinFS ciągle były niestabilne i zabierały dużo zasobów systemowych. Obsługa sieci była wyjątkowo trudna dla testerów. Protokół TCP/IP był pisany od nowa i konfiguracja sieci była bardzo uciążliwa. Nie działało m.in. stałe przypisywanie IP do karty sieciowej.
Kompilacja 4053 nie różniła się prawie niczym względem 4051. Posiadała jednak częściowo poprawioną obsługę sieci i zabierała zauważalnie mniej pamięci.
Kompilacja 4066 wyciekła dopiero pod koniec 2008 roku (rok po wydaniu Windowsa Visty), a więc przez 4 lata była nieznana szerszej publiczności. Build był wersją serwerową, której funkcje były takie same jak w buildzie 4028. Sam system pod względem rozwoju był podobny bardziej do kompilacji 4074 niż poprzedniej 4053, lecz posiadał rozwiązania, które usunięto potem w kompilacji 4074 z powodu zbyt niestabilnego działania. W przeciwieństwie do 4074, kompilacja 4066 zawierała w sobie Phoedo, panel sidebara kontrolujący program Windows Media Player oraz nową, eksperymentalną i niestabilną wersję tego programu, która pojawiła się jeszcze później w kompilacji 4093. Była oparta na podobnej zasadzie miniodtwarzacza do Windows Media Playera 12 w Windows 7. Oprócz Slate dodano nowy styl „Jade”. Jedynie ten styl był kompatybilny z Aero, jednak tylko w zielonej wersji. Aby je uruchomić wystarczyło wcisnąć kombinację klawiszy CTRL+F9. Brakowało tapety domyślnej. Ten build był bardzo niestabilny.
Kompilacja 4074 była drugą i ostatnią wersją klasycznego Longhorna, oficjalnie udostępnioną przez Microsoft latem 2004 roku subskrybentom TechNetu i MSDN. Była najpopularniejszym buildem tego systemu, który jest używany i modyfikowany przez wielu fanów nawet do dziś. Powstała nawet specjalna grupa fanów klasycznego Longhorna, która jest głównie poświęcona tej wersji. Powodem takiej dużej popularności tej kompilacji był reset prac nad Longhornem.
Wersja 4074 była bardziej dopracowana niż 4066. Poprawiono Eksplorator plików, który teraz wyświetlał foldery w podobnej formie do tego w Windowsie Vista. Była ostatnim buildem posiadającym Aero, które zostało bardziej dopracowane, przypominając to z Visty. Mimo tego, w przeciwieństwie do Aero w ostatecznej wersji systemu, Aero w kompilacji 4074 wymagało o wiele słabszej karty graficznej. Do podstawowych efektów przezroczystości wystarczyło jedynie, aby była kompatybilna z DirectX 7, lecz do pełnych efektów rozmycia i animacji okien trzeba było użyć już karty takiej jak do Aero w Viście. Dodano więcej paneli Sidebara, jednak część z nich była tylko niefunkcjonalnymi prototypami w postaci grafik. Poprawiono ostatecznie obsługę sieci; wprowadzono nowy model sterowników LDDM, czyli wczesną wersje WDDM. Dzięki nim obsługa Aero poprawiała się, dorównując nawet szybkości pierwszej i drugiej becie Visty. Takie sterowniki aktywowały także wiele nowych funkcji, takie jak animowany ekran uruchamiania systemu w 32-bitowej palecie barw i w wysokiej rozdzielczości. Technologia była podobna do tej, którą zastosowano w Windowsie 7; niestety było jednak bardzo mało sterowników LDDM dla tej kompilacji. Dodano także system zarządzania powiadomieniami systemowymi podobny do Action Center z systemu Windows Vista.
Ta wersja była dość stabilna, jednak WinFS ciągle brało dużo zasobów systemowych i z tego powodu często było wyłączane przez testerów. Z wyłączonym WinFS wiele funkcji Longhorna także było wyłączonych. Kompilacja miała kilka drobnych, lecz uciążliwych błędów (np. nie można było utworzyć nowych folderów), pojawiały się także wycieki pamięci. Wiele z tych błędów zostało poprawionych poprzez nieoficjalne zmiany wprowadzane przez użytkowników.
Przez ponad rok po 4074 nie wyciekła żadna inna 32-bitowa kompilacja.
Kompilacja 4083 wyciekła jedynie w 64-bitowej wersji, która opierała się w dużym stopniu na Windows XP x64 Edition. Wcześniejsze kompilacje 4051 i 4074 wyciekły zarówno w postaci 32- jak i 64-bitowej. Były to jedyne wycieki wersji na platformę 64-bitową. Edycje 64-bitowe Longhorna były zupełnie inne od wersji 32-bitowych; nie posiadały większości technologii wprowadzonych we wcześniejszych kompilacjach, takich jak WinFS. Usunięto z nich też elementy oparte na .NET Framework, np. Sidebar, a co za tym idzie Eksplorator nie był aż tak funkcjonalny jak w 32-bitowych kompilacjach. Były bardzo ograniczone i porównywane do Windows XP x64 z innym wyglądem. W 2004 roku systemy 64-bitowe dopiero raczkowały i wsparcie producentów sprzętu było niewielkie. Z tych powodów kompilacja ta nie zdobyła tak dużej popularności jak poprzedniczka. Ponadto, była wysoce niestabilna.
Kompilacja 4093 była kresem klasycznego Longhorna. Podobnie, jak buildy 4039 i 4066, wyciekła późno. Posiadała wiele nowych funkcji względem kompilacji 4074, m.in. początkową wersję rozpoznawania mowy, zaktualizowaną, lecz ciągle wczesną edycję beta .NET Framework 2.0, Phoedo z nowymi funkcjami, oraz Windows Movie Maker 3.0 oparty na Windows Presentiation Foundation (Avalon). W całym systemie widać było szereg drobnych zmian. Niestety, build 4093 był najbardziej niestabilną wersją Longhorna i wykazywał ogromną liczbę błędów.
Build 4094 został wspomniany w kilku buildlistach. Był jednym z ostatnich buildów Longhorna, który został skompilowany przed zresetowaniem rozwoju.
Los projektu Windows Longhorn został przesądzony jeszcze przed skompilowaniem ostatniego znanego buildu 4093. Przez cały rok 2004 w systemie Windows XP oraz programie Internet Explorer wykryto wiele luk w zabezpieczeniach, które musiały zostać poprawione. Na pracę nad pakietem Service Pack 2 dla Windows XP przeniesiono wielu programistów tworzących do tej pory Longhorna. Z tego powodu system rozwijał się znacznie wolniej, a cały projekt stał się trudny do opanowania i zawierał zbyt wiele błędów. We wrześniu 2004 roku podjęto decyzję, aby zacząć tworzyć system od nowa na bazie systemu Server 2003. Nowe kompilacje dla odróżnienia były oznaczone numerem od 5000 wzwyż i przez pewien czas nadal były nazywane „Longhorn”, choć były zupełnie inne niż poprzednio pod względem technicznym. Przez następny rok przeniesiono część elementów ze „starego” do „nowego” Longhorna, choć wiele z nich, takich jak WinFS czy sidebar zintegrowany z Eksploratorem, zostało porzuconych. Wiele składników, które nie pojawiły się w projekcie stającym się Windowsem Vista powróciło w systemie Windows 7, jednak w szczątkowej formie – np. Biblioteki.
Windows Longhorn był oparty na 180-dniowej licencji ewaluacyjnej EULA. Istnieje mylne przekonanie, że z tego powodu, iż projekt został porzucony przez Microsoft, powinno się go traktować jako abandonware, którego prawa autorskie już nie dotyczą. W rzeczywistości jednak każdy projekt, nawet nieukończony, nadal jest prawną własnością Microsoftu. Udowadnia to sytuacja, w której twórcy jednej z nieoficjalnych odmian Longhorna musieli zaprzestać prac nad projektem zgodnie z żądaniami korporacji, która argumentowała, że nie przyzwoliła na jakąkolwiek ingerencję w kod ich produktu.