Modrak, modrak śródziemnomorski (Monticola solitarius) – gatunek ptaka z rodziny muchołówkowatych (Muscicapidae). Zamieszkuje południową i wschodnią Eurazję oraz północną Afrykę. Nie jest zagrożony.
Systematyka
Po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego gatunek ten opisał w 1758 roku Karol Linneusz w 10. edycji Systema Naturae. Autor nadał mu nazwę Turdus solitarius. Jako miejsce typowe wskazał Orient (czyli kraje wschodnie), co później zmieniono na Włochy, gdyż stamtąd pochodził okaz opisany w cytowanej przez Linneusza wcześniejszej pracy Willughby’ego. Obecnie gatunek zaliczany jest do rodzaju Monticola.
Wyróżnia się pięć podgatunków. Niektórzy autorzy proponują podział taksonomiczny Monticola solitarius i wyodrębnienie wschodnich podgatunków (philippensis, pandoo i madoci) do osobnego gatunku Monticola philippensis.
Zasięg występowania
Modrak występuje w zależności od podgatunku:
Monticola solitarius solitarius – modrak śródziemnomorski – północno-zachodnia Afryka, południowo-zachodnia i południowo-środkowa Europa, północna Turcja do Gruzji i Azerbejdżanu.
Monticola solitarius longirostris – Grecja i zachodnia oraz południowa Turcja i Lewant na wschód do północno-zachodnich Himalajów.
Monticola solitarius pandoo – środkowe Himalaje do wschodnich Chin i północno-zachodniego Wietnamu.
Monticola solitarius philippensis – modrak rdzawobrzuchy – wschodnia Mongolia do Sachalinu i Japonii, skrajnie północne Filipiny i północno-wschodnie Chiny.
W Polsce wyjątkowy gatunek lęgowy – odnotowano go na terenie kraju jedyny raz 11 VI 1947 roku w Tatrach. Nie jest zaliczany do awifauny krajowej.
Morfologia
Długość ciała ok. 20cm, rozpiętość skrzydeł 30–37cm. Występuje wyraźny dymorfizm płciowy. Samiec w szacie godowej jest ciemnoniebieski z ciemnoszarymi skrzydłami, w szacie spoczynkowej skrzydła również są ciemne, ale jest granatowy. Samica z wierzchu jest szaro-ciemnobrązowa, skrzydła poza barkówkami są ciemnoszare, a głowa szaro-brązowa. Brzuch jest biało i brązowo łuskowany. U obu płci nogi i dziób są szare. Samica jest podobna do samicy nagórnika.
Tryb życia
Jaja M. s. solitarius z kolekcji muzealnej
Jest płochliwy. Zamieszkuje skaliste wybrzeża, wąwozy. Żywi się owadami drobnymi zwierzętami, np. dżdżownicami i jaszczurkami. Lęgi odbywa w akwenie Morza Śródziemnego. Jego gniazdo jest położone w szczelinach skalnych albo zagłębieniach murów. Samica składa 4–5 jaj.
Status zagrożenia
IUCN uznaje modraka za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona na podstawie szacunków organizacji BirdLife International dla Europy i całej Turcji z 2021 roku, mieści się w przedziale 1340000 – 3090000 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji nie jest znany.
1234Collar, N.:Blue Rock-thrush (Monticola solitarius).[w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line].Lynx Edicions, Barcelona,2020.[zarchiwizowane z tego adresu(2020-05-10)].
