Modroliczek

Modroliczek
	Phaenostictus mcleannani
	(Lawrence, 1860)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	tyrankowce
Rodzina	chronkowate
Podrodzina	chronki
Plemię	Pithyini
Rodzaj	Phaenostictus; Ridgway, 1909
Gatunek	modroliczek
Synonimy
	Phlogopsis MeLeannani Lawrence, 1860;
	Phlogopsis MeLeannani Lawrence, 1860;
Podgatunki
	P. m. saturatus (Richmond, 1896); P. m. mcleannani (Lawrence, 1860); P. m. pacificus Hellmayr, 1924;
	P. m. saturatus (Richmond, 1896); P. m. mcleannani (Lawrence, 1860); P. m. pacificus Hellmayr, 1924;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Modroliczek, gołook obrożny (Phaenostictus mcleannani) – gatunek małego ptaka z rodziny chronkowatych (Thamnophilidae). Zasiedla Amerykę Centralną oraz północno-zachodnią część Ameryki Południowej. Jedyny przedstawiciel rodzaju Phaenostictus.

Podgatunki i zasięg występowania

Wyróżnia się trzy podgatunki P. mcleannani:

P. m. saturatus (Richmond, 1896) – wschodni Honduras do zachodniej Panamy
P. m. mcleannani (Lawrence, 1860) – wschodnia Panama i północno-zachodnia Kolumbia. Proponowany podgatunek chocoanus uznany za jego synonim.
P. m. pacificus Hellmayr, 1924 – południowo-zachodnia Kolumbia i północno-zachodni Ekwador

Morfologia

Długość ciała wynosi 19–19,5 cm, masa ciała 48–54 g. Samiec i samica wyglądają podobnie. Cechują się nagą, niebieską skórą wokół oka, brązowymi, gęsto i ciemno plamkowanymi grzbietem i skrzydłami oraz rdzawym spodem ciała.

Ekologia i zachowanie

Środowiskiem życia tego gatunku są wilgotne lasy równikowe i wysokie nizinne lasy wtórne, czasami przebywa także w cienistych plantacjach.

Gatunek ten podąża za mrówkami wojownicami w poszukiwaniu pożywienia i dominuje nad innymi gatunkami, które przyłączają się do niego (niekiedy jednak sam zostaje zdominowany). Wokół pary tego gatunku ptaka zbiera się do ośmiu ptaków, często młodych, z nieznanego powodu tolerują obecność pary. Jaja wysiadują oboje rodzice. Młode podążają za mrówkami, gdy mają już 23 tygodnie.

Status zagrożenia

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje modroliczka za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. W 2024 roku organizacja Partners in Flight szacowała liczebność populacji na 50 000 – 499 999 dorosłych osobników. Ptak ten opisywany jest jako dość rzadki. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy ze względu na wylesianie w obrębie zasięgu występowania gatunku.

Przypisy

↑ Phaenostictus mcleannani, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
↑ Phaenostictus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2010-08-02] (ang.).
1 2 3 K. Zimmer, M. L. Isler: Ocellated Antbird (Phaenostictus mcleannani). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-03-15]. (ang.).
1 2 BirdLife International, Phaenostictus mcleannani, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2025, wersja 2025-2 [dostęp 2026-02-16] (ang.).
1 2 Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Pithyini Ridgway, 1911 (wersja: 2025-12-07). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-02-16].
↑ P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 209, 1999.
1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Antbirds. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2026-02-16]. (ang.).

Bibliografia

David Burni, Ben Hoare, Joseph DiCostanzo, BirdLife International (mapy wyst.), Phil Benstead i inni: Ptaki. Encyklopedia. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2009, s. 352. ISBN 978-83-01-15733-3.

Linki zewnętrzne

Zdjęcia i materiały audiowizualne. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Phaenostictus mcleannani, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[itis2-2] Phaenostictus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [dostęp 2010-08-02] (ang.).

[hbwalive-3] 1 2 3 K. Zimmer, M. L. Isler: Ocellated Antbird (Phaenostictus mcleannani). W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie, E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2015. [dostęp 2015-03-15]. (ang.).

[iucn-4] 1 2 BirdLife International, Phaenostictus mcleannani, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2025, wersja 2025-2 [dostęp 2026-02-16] (ang.).

[mk-5] 1 2 Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Pithyini Ridgway, 1911 (wersja: 2025-12-07). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-02-16].

[mc-6] P. Mielczarek & W. Cichocki. Polskie nazewnictwo ptaków świata. „Notatki Ornitologiczne”. Tom 40. Zeszyt specjalny, s. 209, 1999.

[ioc-7] 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Antbirds. IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2026-02-16]. (ang.).