Morela

Morela
	; Owoce moreli pospolitej
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	rośliny telomowe
Gromada	rośliny naczyniowe
Podgromada	rośliny nasienne
Nadklasa	okrytonasienne
Klasa	Magnoliopsida
Nadrząd	różopodobne
Rząd	różowce
Rodzina	różowate
Rodzaj	śliwa
Podrodzaj	śliwa
Sekcja	morela
	Nazwa systematyczna
	Armeniaca Scop.; Meth. 15. 1754
	Typ nomenklatoryczny
	non designatus
	Hasło w Wikisłowniku

Morela (Armeniaca Scop. ≡ Prunus subgen. Prunus sect. Armeniaca) – rodzaj, podrodzaj lub sekcja (w zależności od ujęcia klasyfikacyjnego) roślin z rodziny różowatych. Ze względu na zagnieżdżenie w obrębie rodzaju śliwa Prunus zwykle wyróżniany w randze sekcji, co oznacza, że gatunki zaliczane są do rodzaju śliwa (Prunus).

Zaliczane tu gatunki mają duże znaczenie ekonomiczne i są uprawiane jako owocowe i ozdobne. W Polsce uprawiana jest morela pospolita Armeniaca vulgaris Lam. ≡ Prunus armeniaca L.

Systematyka

Pozycja systematyczna

Rodzaj Armeniaca wyróżniony został w 1700 przez de Tourneforta na podstawie różnic w budowie owoców między tymi roślinami oraz rodzajami: Amygdalus, Cerasus, Laurocerasus, Persica i Prunus. Klasyfikacja ta częściowo została przyjęta przez Linneusza, który w 1753 wyróżnił jednak tylko trzy, a w 1754 cztery rodzaje, w tym Armeniaca. Kolejni taksonomowie modyfikowali listę rodzajów, wyróżniając nowe lub łącząc je w różny sposób. Po raz pierwszy pomysł scalenia wszystkich gatunków w jeden rodzaj śliwa Prunus opublikowany został przez Asa Graya w 1856 oraz Benthama i Hookera w 1865. Szeroko zaakceptowana została klasyfikacja Rehdera z 1940 umieszczająca morele w obrębie podrodzaju Prunophora (jednego z 5 wyróżnionych w obrębie rodzaju). Morele ze względu na zagnieżdżenie w obrębie śliw z podrodzaju Prunus są wyodrębniane w jego obrębie w randze sekcji Armeniaca (jednej z 7 w obrębie podrodzaju). Opublikowane zostały także alternatywne koncepcje zachowujące odrębne rodzaje (w tym Armeniaca) w nawiązaniu do dawnego ujęcia Tourneforta i Linneusza, ale dla uzyskania taksonów monofiletycznych wymagają one podziału Prunus na co najmniej 10 rodzajów.

Podrodzaj Prunus

Sekcja Armeniaca – morela:
- Prunus armeniaca L. – morela pospolita
- Prunus brigantina Vill.
- Prunus ×dasycarpa Ehrh.
- Prunus mandshurica (Maxim.) Koehne – morela mandżurska
- Prunus mume Sieb. & Zucc. – morela japońska, morela mume
- Prunus sibirica L. – morela syberyjska

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
↑ Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-29] (ang.).
1 2 Armeniacus, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2022-04-22] .
1 2 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 35, ISBN 978-83-62975-45-7 .
1 2 section Armeniaca, [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System [dostęp 2022-04-22] .
↑ Prunus armeniaca L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2022-04-22] .
1 2 3 SangtaeS. Lee SangtaeS., JunJ. Wen JunJ., A phylogenetic analysis of Prunus and the Amygdaloideae (Rosaceae) using ITS sequences of nuclear ribosomal DNA, „Am. J. Bot. January”, 88, 1, 2001, s. 150-160, DOI: 10.2307/2657135, PMID: 11159135, JSTOR: 2657135 .
1 2 3 ShuoS. Shi ShuoS., JinluJ. Li JinluJ., JiahuiJ. Sun JiahuiJ., JingJ. Yu JingJ., ShiliangS. Zhou ShiliangS., Phylogeny and Classification of Prunus sensu lato (Rosaceae), „Journal of Integrative Plant Biology”, 55 (11), 2013, s. 1069–1079, DOI: 10.1111/jipb.12095, PMID: 23945216 .
↑ Bentham, G., J. D. Hooker. 1865. Genera plantarum, vol. 1. Reeve & Co., London.
↑ Rehder A. 1940. A manual of cultivated trees and shrubs hardy in North America exclusive of the subtropical and warmer temperate regions, 2nd ed. Macmillan, New York, New York, USA.
↑ Siew-WaiS.W. Chin Siew-WaiS.W., JoeyJ. Shaw JoeyJ., RosemarieR. Haberle RosemarieR., JunJ. Wen JunJ., DanD. Potter DanD., Diversification of almonds, peaches, plums and cherries – Molecular systematics and biogeographic history of Prunus (Rosaceae), „Molecular Phylogenetics and Evolution”, 76, 2014, s. 34-48, DOI: 10.1016/j.ympev.2014.02.024, PMID: 24631854 .
↑ subg. Prunus sect. Armeniaca, [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN) [online], un [dostęp 2022-04-22] .

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).

[apweb-2] Peter F.P.F. Stevens Peter F.P.F., Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-29] (ang.).

[ing-3] 1 2 Armeniacus, [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [online], Smithsonian Institution [dostęp 2022-04-22] .

[checklist-4] 1 2 ZbigniewZ. Mirek ZbigniewZ., HalinaH. Piękoś-Mirkowa HalinaH., AdamA. Zając AdamA., MariaM. Zając MariaM., Vascular plants of Poland. An annotated checklist, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2020, s. 35, ISBN 978-83-62975-45-7 .

[grin-5] 1 2 section Armeniaca, [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System [dostęp 2022-04-22] .

[powo-6] Prunus armeniaca L., [w:] Plants of the World online [online], Royal Botanic Gardens, Kew [dostęp 2022-04-22] .

[lee-7] 1 2 3 SangtaeS. Lee SangtaeS., JunJ. Wen JunJ., A phylogenetic analysis of Prunus and the Amygdaloideae (Rosaceae) using ITS sequences of nuclear ribosomal DNA, „Am. J. Bot. January”, 88, 1, 2001, s. 150-160, DOI: 10.2307/2657135, PMID: 11159135, JSTOR: 2657135 .

[shuo-8] 1 2 3 ShuoS. Shi ShuoS., JinluJ. Li JinluJ., JiahuiJ. Sun JiahuiJ., JingJ. Yu JingJ., ShiliangS. Zhou ShiliangS., Phylogeny and Classification of Prunus sensu lato (Rosaceae), „Journal of Integrative Plant Biology”, 55 (11), 2013, s. 1069–1079, DOI: 10.1111/jipb.12095, PMID: 23945216 .

[9] Bentham, G., J. D. Hooker. 1865. Genera plantarum, vol. 1. Reeve & Co., London.

[10] Rehder A. 1940. A manual of cultivated trees and shrubs hardy in North America exclusive of the subtropical and warmer temperate regions, 2nd ed. Macmillan, New York, New York, USA.

[Siew-11] Siew-WaiS.W. Chin Siew-WaiS.W., JoeyJ. Shaw JoeyJ., RosemarieR. Haberle RosemarieR., JunJ. Wen JunJ., DanD. Potter DanD., Diversification of almonds, peaches, plums and cherries – Molecular systematics and biogeographic history of Prunus (Rosaceae), „Molecular Phylogenetics and Evolution”, 76, 2014, s. 34-48, DOI: 10.1016/j.ympev.2014.02.024, PMID: 24631854 .

[12] subg. Prunus sect. Armeniaca, [w:] Germplasm Resources Information Network (GRIN) [online], un [dostęp 2022-04-22] .