Natron w kraterze Emi Koussi w Czadzie | |
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Inne nazwy |
natryt, soda rodzima, soda naturalna, soda krystaliczna |
|---|---|
| Skład chemiczny |
dziesięciowodny węglan sodu (Na2CO3·10H2O) |
| Twardość w skali Mohsa |
1–1,5 |
| Przełam |
nierówny |
| Łupliwość |
dobra, dwukierunkowa |
| Pokrój kryształu |
tabliczkowy, romboidalny |
| Układ krystalograficzny |
jednoskośny |
| Gęstość |
1,42–1,47 g/cm³ |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
biały, szary lub bezbarwny |
| Rysa |
biała |
| Połysk |
szklisty lub ziemisty |
Natron (inaczej natryt, soda rodzima, soda naturalna, soda krystaliczna) – minerał węglanu sodu. Nazwa pochodzi od składu chemicznego minerału (arab. natrūn = soda, a to z kolei z egip. lub gr.). Minerał rzadki, rozpowszechniony tylko w niektórych rejonach Ziemi.
Barwi płomień na żółto, topi się w temperaturze 32 °C. Tworzy łatwo rozpuszczalne w wodzie kryształy; tabliczkowe i romboidalne. Tworzy skupienia ziarniste, pręcikowe, igiełkowe, naskorupienia lub wykwity. Powinien być chroniony przed wilgocią, bo łatwo absorbuje wodę i rozpuszcza się.
W suchym powietrzu, a także podczas ogrzewania, traci wodę krystalizacyjną i bieleje (następuje częściowa dehydratacja – tzw. wietrzenie sody). Na skutek tego procesu powstaje termonatryt, Na2CO3·H2O. W temperaturze 107 °C przechodzi w sól bezwodną.
Występuje wyłącznie w skałach osadowych. Krystalizuje z wód jezior sodowych (w klimacie gorącym), jako produkt ich ewaporacji (odparowania).
Miejsca występowania: minerał, występujący w osadach niektórych słonych jezior, tzw. jezior sodowych, gł. w Egipcie – Wadi Natrun, Kenii – Magadi, Kabongo, Tanzania – Natron, Iranie, Kazachstanie, USA – Borax Lake i Owens Lake (w Kalifornii), Włochy – Etna, Wezuwiusz.
Używany był w starożytnym Egipcie do mumifikacji zwłok. Obecnie stosowany w przemyśle chemicznym, hutniczym, szklarskim, papierniczym, spożywczym oraz w medycynie. Ma znaczenie kolekcjonerskie.