Nefrolepis

Nefrolepis
	; Nephrolepis exaltata
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	rośliny zielone
Nadgromada	telomowe
Gromada	naczyniowe
Klasa	paprocie
Podklasa	paprotkowe
Rząd	paprotkowce
Rodzina	Nephrolepidaceae
Rodzaj	nefrolepis
	Nazwa systematyczna
	Nephrolepis Schott; Gen. Filicum 1. t. 3. 1834
	Typ nomenklatoryczny
	Nephrolepis exaltata (L.) Schott
	Multimedia w Wikimedia Commons

Nefrolepis, nerczyłusk (Nephrolepis) – rodzaj paproci zaliczany do monotypowej rodziny Nephrolepidaceae. Obejmuje 19 gatunków (baza Plants of the World online wymienia 28, w tym 5 pochodzenia mieszańcowego). Zasięg tych roślin obejmuje całą strefę międzyzwrotnikową, najdalej na północ sięgając po Półwysep Koreański i Wyspy Japońskie, a na południu po Wyspę Północną na Nowej Zelandii. W Polsce nie rosną dziko przedstawiciele tego rodzaju, niektóre gatunki są uprawiane jako ozdobne rośliny pokojowe. Najbardziej popularnym gatunkiem w uprawie, spotykanym w licznych odmianach ozdobnych, jest nefrolepis wyniosły.

Nazwa rodzajowa pochodzi od nerkowatego kształtu zawijek osłaniających kupki zarodni (nephros = nerka, lepis = łuska).

Morfologia

Kłącze wzniesione, na szczycie z pseudookółkiem liści. Są one łukowato wygięte, dość długie (do 0,8–2 m) i wąskie (do 10–15 cm szerokości). Blaszki są pojedynczo pierzastodzielne. Między liśćmi wyrastają z kłącza cienkie rozłogi korzeniące się w kontakcie z podłożem.

Systematyka

Synonimy

Lepidoneuron Fée, Leptopleuron C. Presl, Lindsayoides Nakai

Rodzaj w systemie Smitha i in. (2006) zaliczony został (prowizorycznie) jako jeden z czterech do rodziny Lomariopsidaceae. W systemie PPG I (2016) tworzy monotypową rodzinę Nephrolepidaceae Pic.Serm., Webbia 29(1) 8–11. 1975. Rodzaj (i tym samym rodzina) mają potwierdzony badaniami molekularnymi charakter monofiletyczny.

Wykaz gatunków

Nephrolepis abrupta (Bory) Mett.
Nephrolepis acutifolia (Desv.) Christ
Nephrolepis arida D.L.Jones
Nephrolepis arthropteroide s G.Kunkel
Nephrolepis ×averyi Nauman
Nephrolepis biserrata (Sw.) Schott
Nephrolepis brownii (Desv.) Hovenkamp & Miyam.
Nephrolepis ×copelandii W.H.Wagner
Nephrolepis cordifolia (L.) C.Presl – nefrolepis sercolistny
Nephrolepis davalliae Alderw.
Nephrolepis davallioides Kunze – nefrolepis dawaliopodobny
Nephrolepis dicksonioides Christ
Nephrolepis equilatera A.Rojas
Nephrolepis exaltata (L.) Schott – nefrolepis wyniosły
Nephrolepis falcata (Cav.) C.Chr.
Nephrolepis falciformis J.Sm.
Nephrolepis flexuosa Colenso
Nephrolepis grayumiana A.Rojas
Nephrolepis ×hippocrepicis Miyam.
Nephrolepis hirsutula (Forst.) C.Presl – nefrolepis szorstki
Nephrolepis kuroiwae Makino
Nephrolepis lauterbachii (Christ) Christ
Nephrolepis ×medlerae W.H.Wagner
Nephrolepis obliterata J.Sm. – nefrolepis wierzbowaty
Nephrolepis obtusiloba A.Rojas
Nephrolepis paludosa (Raddi) Sehnem
Nephrolepis pectinata (Willd.) Schott
Nephrolepis pendula J.Sm.
Nephrolepis pickelii Rosenst. ex A.Samp.
Nephrolepis ×pseudobiserrata Miyam.
Nephrolepis radicans (Burm.) Kuhn – nefrolepis pnący
Nephrolepis rivularis (Vahl) Mett.
Nephrolepis undulata J.Sm. – nefrolepis falisty

Uprawa

Rozmnażanie przez podział rozrośniętych kłączy lub korzenienie rozłogów (zwłaszcza w przypadku odmian ozdobnych). Gatunki botaniczne rozmnażane są przez wysiew zarodników.

Przypisy

↑ Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).
1 2 3 4 The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.
↑ Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].
1 2 3 Nephrolepis Schott. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-01-11].
1 2 3 Dawid Longman: Pielęgnowanie roślin pokojowych. Warszawa: PWRiL, 1997. ISBN 83-09-01559-3.
1 2 3 4 5 6 7 8 ElżbietaE. Zenkteler ElżbietaE., Paprocie, Poznań 1994, s. 95-96, ISBN 83-0901604-2 .
↑ Nephrolepis exaltata subsp. hawaiiensis. [w:] Native Plants Hawaii [on-line]. [dostęp 2020-05-27].
↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-03-08].
↑ Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns. Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2009-11-13]. (ang.).

[ruggiero-1] Michael A.M.A. Ruggiero Michael A.M.A. i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2021-02-28] (ang.).

[ppgI-2] 1 2 3 4 The Pteridophyte Phylogeny Group. A community-derived classification for extant lycophytes and ferns. „Journal of Systematics and Evolution”. 54 (6), s. 563–603, 2016. DOI: 10.1111/jse.12229.

[3] Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-03-09].

[pow-4] 1 2 3 Nephrolepis Schott. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2020-01-11].

[longman-5] 1 2 3 Dawid Longman: Pielęgnowanie roślin pokojowych. Warszawa: PWRiL, 1997. ISBN 83-09-01559-3.

[zenk-6] 1 2 3 4 5 6 7 8 ElżbietaE. Zenkteler ElżbietaE., Paprocie, Poznań 1994, s. 95-96, ISBN 83-0901604-2 .

[7] Nephrolepis exaltata subsp. hawaiiensis. [w:] Native Plants Hawaii [on-line]. [dostęp 2020-05-27].

[8] Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-03-08].

[smith-9] Smith, A. R., K. M. Pryer, E. Schuettpelz, P. Korall, H. Schneider & P. G. Wolf: A classification for extant ferns. Taxon 55(3): 705–731, 2006. [dostęp 2009-11-13]. (ang.).