Nerpa

Nerpa
Pusa
Scopoli, 1771
Ilustracja
Nerpa bajkalska (P. sibirica)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

drapieżne

Podrząd

psokształtne

Infrarząd

Arctoidea

Parworząd

płetwonogie

Rodzina

fokowate

Podrodzina

Phocinae

Plemię

Phocini

Rodzaj

nerpa

Typ nomenklatoryczny

Phoca foetica Fabricius, 1776 (= Phoca hispida von Schreber, 1775)

Synonimy
Gatunki

4 gatunki – zobacz opis w tekście

Nerpa (Pusa) – rodzaj morskich ssaków z rodziny fokowatych (Phocidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące u wybrzeży Morza Kaspijskiego, Oceanu Arktycznego i jeziora Bajkał.

Morfologia

Długość ciała 110–160 cm; masa ciała 50–90 kg; nowo narodzone nerpy mierzą 60–80 cm, a ich ciężar wynosi 4–5,5 kg.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1771 roku włoski lekarz i przyrodnik Giovanni Antonio Scopoli w publikacji własnego autorstwa poświęconej historii naturalnej minerałów, roślin i zwierząt. Scopoli w oryginalnym opisie nie wymienił żadnego gatunku; w ramach późniejszego oznaczenia w 1951 roku brytyjscy zoolodzy John Ellerman i Terence Morrison-Scott na typ nomenklatoryczny wyznaczyli nerpę obrączkowaną (P. hispida).

Etymologia

  • Pusa: według Houttuyna i Müllera jest to po prostu grenlandzkie słowo oznaczające fokę. Scopoli najwyraźniej zaczerpnął tę nazwę od Andersona, która to według Fabriciusa została niepoprawnie przeliterowana jako Pusa. Fabricius podaje nazwę Puirse jako jedną z grenlandzkich nazw nerpy.
  • Pagomys: gr. παγος pagos ‘mróz, lód’; μυς mys, μυος myos ‘mysz’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Phoca foetida Fabricius, 1776 (= Phoca hispida Schreber, 1775).
  • Caspiopusa: łac. Caspius ‘kaspijski, z Morza Kaspijskiego’; rodzaj Pusa Scopoli, 1771. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Phoca vitulina δ. caspica J.F. Gmelin, 1788.

Podział systematyczny

Różnice pomiędzy przedstawicielami rodzajów Pusa, Phoca i Halichoerus są tak nieznaczne, że zdaniem naukowców z Uniwersytetu Alberta te trzy rodzaje powinny być połączone jako Phoca. Do rodzaju należą następujące gatunki:

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiary Status
IUCN
Pusa hispida (von Schreber, 1775) nerpa obrączkowana 4 podgatunki okołobiegunowy na całym obszarze Oceanu Arktycznego i przyległych morzach na południe do północnej Japonii (Hokkaido), także Morze Bałtyckie i jezioro Ładoga (zachodnia Rosja) DC: 110–160 cm
MC: 50–90 kg
 LC 
Pusa saimensis (Nordquist, 1899) nerpa fińska gatunek monotypowy endemit Finlandii: jezioro Saimaa DC: 130–134 cm
MC: 56–62 kg
 NE 
Pusa sibirica (J.F. Gmelin, 1788) nerpa bajkalska gatunek monotypowy endemit Rosji: jezioro Bajkał w zachodniej Syberii DC: 120–145 cm
MC: 50–90 kg
 LC 
Pusa caspica (J.F. Gmelin, 1788) nerpa kaspijska gatunek monotypowy Morze Kaspijskie DC: do 150 cm
MC: 75–86 kg
 EN 

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski,  EN  – gatunek zagrożony.