Logo programu | |
Przeglądarka w pakiecie Netscape 7 | |
| Autor | Netscape Communications, następnie AOL |
|---|---|
| Pierwsze wydanie | 1994 |
| Aktualna wersja stabilna | 9.0.0.6 (20 lutego 2008; rozwój zakończony) |
| System operacyjny | zależnie od wydania: Microsoft Windows, Mac OS, Mac OS X, Unix, Linux i OS/2 |
| Rodzaj | przeglądarka internetowa |
| Licencja | własnościowa (produkt Netscape); część kodu późniejszych wydań na wolnych licencjach |
Netscape Navigator – przeglądarka internetowa rozwijana od 1994 roku przez przedsiębiorstwo Netscape Communications, które później należało do AOL. Była jednym z głównych produktów wczesnego komercyjnego WWW i konkurentem Internet Explorera podczas pierwszej wojny przeglądarek.
Nazwa Navigator oznaczała początkowo samodzielną przeglądarkę, a następnie także przeglądarkową część pakietu Netscape Communicator. Późniejsze produkty nosiły nazwy Netscape 6, Netscape 7, Netscape Browser 8 i ponownie Netscape Navigator 9. Nie wszystkie były pakietami o tym samym składzie. Ostatnia generacja, Navigator 9, była samodzielną przeglądarką opartą na Firefoksie 2; oficjalne wsparcie produktów klienckich Netscape zakończono 1 marca 2008 roku.
W 1994 roku Jim Clark i Marc Andreessen rozpoczęli przedsięwzięcie, z którego powstała firma Netscape. Andreessen wcześniej uczestniczył w tworzeniu NCSA Mosaic. Nowa przeglądarka korzystała z doświadczeń tego zespołu, lecz została napisana na nowo; nie była po prostu przemianowaną kopią kodu NCSA Mosaic.
Pierwszą wersję udostępniono publicznie 13 października 1994 roku. Stabilne wydanie Navigatora 1.0 ogłoszono 15 grudnia. Producent oferował je dla Windows, komputerów Macintosh i środowisk X Window. W komunikacie o wydaniu podał cenę komercyjnej licencji jednostanowiskowej wynoszącą 39 dolarów, przewidując zarazem bezpłatne pobieranie na użytek akademicki i na potrzeby pracowników organizacji non-profit oraz w celu wypróbowania programu. Program nie był więc od początku udostępniany bezpłatnie wszystkim użytkownikom na jednakowych warunkach licencyjnych.
Navigator obsługiwał pobieranie i wyświetlanie stron WWW, a rozwijane wraz z nim rozwiązania SSL umożliwiały szyfrowaną komunikację klienta z serwerem. W Navigatorze 2 znalazła się pierwsza implementacja JavaScriptu, języka opracowanego w Netscape przez Brendana Eicha. Początkowo JavaScript projektowano jako język skryptowy uzupełniający Javę, umożliwiający dodawanie interaktywności do stron WWW.
W 1997 roku Netscape oferowało pakiet Communicator, łączący Navigatora z programem pocztowym, czytnikiem grup dyskusyjnych i edytorem stron HTML. Funkcje całego pakietu nie były zatem tożsame z funkcjami samej przeglądarki. Ówczesna recenzja PC Week omawiała go jako zestaw narzędzi do przeglądania, komunikacji i tworzenia treści.
W drugiej połowie lat 90. głównym konkurentem stał się Internet Explorer. Konkurencja dotyczyła nie tylko obsługi stron, lecz także przeglądarki jako platformy programistycznej. Navigator udostępniał interfejsy programowania aplikacji i działał na wielu systemach operacyjnych, co mogło zmniejszać zależność aplikacji internetowych od Windows.
Spadek udziału Navigatora był przedmiotem ustaleń sądu w sprawie United States v. Microsoft. W ustaleniach faktycznych z listopada 1999 roku wskazano zarówno poprawę jakości Internet Explorera i jego dołączanie do Windows bez dodatkowej opłaty, jak i wykorzystanie przez Microsoft pozycji na rynku systemów operacyjnych do ograniczania skutecznych kanałów dystrybucji konkurenta. Nie sprowadzano zmiany sytuacji rynkowej do jednego błędu technicznego Netscape.
W styczniu 1998 roku Netscape zapowiedziało udostępnienie kodu następnej generacji Communicatora. 31 marca kod opublikowano za pośrednictwem mozilla.org. Powstały w ten sposób projekt Mozilla był przedsięwzięciem otwartym na udział programistów spoza Netscape. Przygotowując kod do publicznego udostępnienia, trzeba było uwzględnić licencje i prawa do komponentów innych przedsiębiorstw; nie oznaczało to udostępnienia bez ograniczeń każdego składnika wcześniejszych wydań.
W październiku 1998 roku ogłoszono plan dalszego rozwoju z użyciem nowego silnika Gecko i wieloplatformowego interfejsu. Nie wydano końcowej wersji Communicatora 5; następną główną generacją produktu Netscape był Netscape 6. Przejęcie Netscape przez AOL, zapowiedziane w 1998 roku, zakończono 18 marca 1999 roku.
Netscape 6 ukazał się 14 listopada 2000 roku jako pierwszy produkt Netscape oparty na kodzie otwartego projektu Mozilla. Wykorzystywał Gecko, a jego interfejs i pozostałe składniki powstawały w ramach nowej architektury. Wydanie to poprzedzało ukończenie pakietu Mozilla 1.0 w czerwcu 2002 roku.
Netscape 7 nadal stanowił zintegrowany pakiet. Oprócz Navigatora zawierał pocztę i grupy dyskusyjne, książkę adresową, edytor Composer oraz integrację z usługami AOL. Przeglądarka umożliwiała między innymi otwieranie wielu stron na kartach w jednym oknie. Dokumentacja wersji 7.0 wymieniała Windows, Linux oraz zarówno klasyczny Mac OS, jak i Mac OS X; nie ograniczała wszystkich wydań dla Macintoshy wyłącznie do Mac OS X.
Wydany 30 czerwca 2003 roku Netscape 7.1 opierał się na Mozilli 1.4 i obejmował między innymi filtrowanie niechcianej poczty oraz obsługę międzynarodowych nazw domenowych. W lipcu tego samego roku powołano niezależną Fundację Mozilla, której AOL zadeklarowało wsparcie finansowe i przekazanie zasobów. Fundacja wspierała dalszy rozwój technologii Mozilla, nie była natomiast nową nazwą przedsiębiorstwa Netscape.
Wraz z Netscape Browser 8, udostępnionym w maju 2005 roku, powrócono do formy samodzielnej przeglądarki. Był oparty na Firefoksie, ale pozwalał wyświetlać strony również przy użyciu mechanizmu Internet Explorera. Dwa tryby renderowania były jego wyróżniającą cechą.
15 października 2007 roku wydano Navigatora 9, przywracając historyczną nazwę przeglądarki. Wersja 9 wykorzystywała Firefoksa 2 i obsługiwała zgodne z nim rozszerzenia. Udostępniono ją dla Windows, Mac OS X i Linuksa. Oferowała między innymi korektę błędów we wpisywanych adresach, panel boczny z możliwością przeglądania stron i Link Pad służący do przechowywania odnośników. Nie zawierała poczty, czytnika grup dyskusyjnych ani edytora HTML; producent wyjaśniał, że użytkownicy tych składników mogą zachować osobno zainstalowany pakiet Netscape 7.
Zestawienie przedstawia główne generacje produktów. Nie jest wykazem wszystkich wersji testowych i aktualizacji bezpieczeństwa.
| Okres lub wydanie | Produkt | Charakterystyka |
|---|---|---|
| 1994 | Navigator 1 | Publiczna wersja z października; wydanie 1.0 ogłoszone 15 grudnia. Samodzielna przeglądarka. |
| 1996 | Navigator 2 i 3 | Rozwój klasycznej przeglądarki; implementacja i rozwój JavaScriptu. Dostępność Navigatora 2.0 dokumentuje już biuletyn z 9 lutego 1996 roku. |
| od 1997 | Communicator 4 / Navigator 4 | Navigator jako przeglądarka wchodząca w skład zintegrowanego pakietu. |
| 1998–2000 | Prace nad nową generacją | Otwarcie kodu, rozwój projektu Mozilla i Gecko; bez końcowego wydania Communicatora 5. |
| 14 listopada 2000 | Netscape 6 | Pakiet oparty na kodzie Mozilla i nowym silniku Gecko. |
| 2002–2004 | Netscape 7 | Dalszy rozwój pakietu opartego na Mozilla Application Suite; przeglądanie w kartach i narzędzia komunikacyjne. |
| od maja 2005 | Netscape Browser 8 | Samodzielna przeglądarka z możliwością korzystania z mechanizmów Firefoksa i Internet Explorera. |
| 2007–2008 | Netscape Navigator 9 | Samodzielna przeglądarka oparta na Firefoksie 2; końcowy okres rozwoju produktu. |
20 lutego 2008 roku ogłoszono aktualizację Navigator 9.0.0.6, zawierającą poprawki bezpieczeństwa z Firefoksa 2.0.0.12 i mechanizm ułatwiający przejście do innych przeglądarek. Oficjalne wsparcie wszystkich produktów klienckich Netscape zakończono 1 marca 2008 roku. Producent zachęcał użytkowników do przejścia na inne przeglądarki; dostępność zachowanych plików instalacyjnych nie oznaczała dalszego zapewniania poprawek bezpieczeństwa.
Dziedzictwo Netscape kontynuował projekt Mozilla, z którego wywodzą się Mozilla Application Suite, Firefox i Thunderbird. SeaMonkey jest społecznościową kontynuacją historycznego pakietu Mozilla, a nie kolejną wersją Navigatora wydawaną przez AOL. W programach związanych z tym projektem zachowano również Księgę Mozilli, ukrytą stronę odnoszącą się do historii Netscape i Mozilli.