New Age
Pomóż nam go sprawdzić: oceń zgłoszoną nominację.
New Age (wym. [nju: eɪdʒ]), Nowa Era, Nowy Wiek – złożony i wielowymiarowy alternatywny ruch kulturowy, zapoczątkowany w latach sześćdziesiątych XX wieku, wyrosły z przekonania, że ludzkość, pogrążona w głębokim kryzysie, znajduje się w punkcie zwrotnym między dwiema epokami (erami). Pojawił się z początku jako synkretyczny ruch społeczny. Szczytową popularność zyskał dopiero w latach 80., tracąc ją na przełomie tysiącleci. Jego zwolennicy preferują nazywać go ruchem duchowym, gdyż słowo religia ma dla nich negatywny wydźwięk. Ruch deklaruje się jako apolityczny, jednak według Emilii Kuzioła-Zimnickiej z Uniwersytetu Łódzkiego, niektóre jego działania mają cechy ideologii politycznej.
Jest to termin bardzo wieloznaczny, często będący etykietą (zachęcającą lub zniechęcającą) służącą do oceny zjawisk, a nie do ich nazywania. Często służy także do prowadzenia walk ideologicznych.
Doktryna
Według Stanisława Wargackiego, New Age nie jest religią w tradycyjnym tego słowa rozumieniu, mimo że zainteresowania jego członków skierowane są na szeroko rozumianą boskość. Opisuje on ten ruch następująco:
Jest niedogmatyczną kompilacją wątków starohinduskich, buddyjskich, taoistycznych, egipskich, szamańskich i okultystycznych, a także współczesnych teorii kosmogonicznych. Stąd też na doktrynę New Age składają się treści, idee oraz poglądy zaczerpnięte z dziedzictwa filozoficzno-religijnego, od zarania ludzkości, aż do chwili obecnej.
W New Age uznaje się nauki m.in. Jezusa, Mahometa, Buddy i Konfucjusza. Nie ma za to tradycyjnego obrazu Boga, gdyż członkowie tego ruchu wierzą w bezosobową siłę wyższą, określaną jako czysta i surowa energia, nazywając ją życiem. Ruch ten opisuje swoją duchowość jako feministyczną, głosząc iż kobiety z racji na zdolność rodzenia dzieci (co New Age podkreśla jako kreację nowego życia), mają być bardziej zainteresowane wyższą jakością duchowości oraz dbaniem o środowisko i harmonijne współżycie z innymi. Natura jest więc według osób zaangażowanych w New Age kojarzona z kobietą, nawiązując do greckiego kultu bogini Gai. W New Age istnieje kult matki Ziemi, będącej w opozycji do kulturowego stereotypu Boga Ojca, prezentującego sobą patriarchat i dominację mężczyzn nad kobietami. Mimo wyraźnego kultu kobiecości, członkowie tego ruchu postrzegają człowieka jako istotę androginistyczną.
Według zwolenników ruchu New Age historia świata podzielona jest na etapy, zaś dzisiejsze czasy są ostatnimi, jakie znamy. Po jego przejściu w nową rzeczywistość (Nową Erę), ma nastąpić złoty wiek ludzkości. Zwolennicy New Age wyobrażają sobie bliżej nieokreśloną, ale raczej niedaleką przyszłość bez konfliktów, granic państwowych, zaś ludzkość będzie żyła w ogólnoświatowej wspólnocie kierowanej przez wspólny Rząd Światowy. To czas, w którym ludzie całkowicie przewartościują swoje spojrzenie na otaczający ich świat. Zgodnie z tym przekonaniem nastanie wtedy kres wszelkich systemów religijnych oraz ich instytucji, zaś ludzi będzie jednoczyć wzajemnie zrozumienie, pozbawione wszelkich podziałów.
Według niektórych głosicieli New Age dobiega końca tzw. era Ryb (interpretowana między innymi symbolicznie jako epoka chrześcijaństwa), zaś na jej miejsce ma nastać era Wodnika. Głosiciele tej doktryny wierzą, iż ludzkość doznaje duchowego wejścia w nową epokę, przypisane konkretnemu znakowi zodiaku, co ma według nich następować co około 2150 lat (według innego opracowania: co 2146 lat).
New Age jako kierunek filozoficzny może być scharakteryzowany jako monizm, panteizm, a także skrajny etycznie indywidualizm i woluntaryzm. Zakłada, iż wszyscy są jednością, a poczucie odrębności jednostki od świata i innych istot jest uświadomieniem sobie własnego ego przez umysł.
New Age zakłada osobistą odpowiedzialność człowieka za to, co się dzieje w jego życiu. Zakłada przy tym wiarę w determinizm. oraz reinkarnację. Jednocześnie, każda osoba rodzi się z czymś, co członkowie New Age nazywają boską iskrą, która jest fragmentem niesprecyzowanego Boga. Każdy członek tej wspólnoty ma dążyć do osiągnięcia stanu nazywanego pełną boskością. Aby ją osiągnąć, stosuje się terapie i techniki poszerzania świadomości, które można praktykować zarówno indywidualnie, jak i grupowo. Członkom sugerowane jest praktykowanie tej techniki poprzez wchodzenie w trans.
W New Age istnieje pojęcie dzieci Nowej Ery, określanych jako Dzieci Indygo i Dzieci Kryształowe. Dzieci Indygo miały zacząć się rodzić w latach 50. XX wieku, ze szczytową liczbą urodzeń w latach 70., a przestać przychodzić na świat w roku 2000. Ludzie określani tym mianem mają się charakteryzować impulsywnością, skłonnością do buntu oraz domniemanymi zdolnościami parapsychicznymi. Ich zadaniem ma być zburzenie dotychczasowego ładu społecznego, celem stworzenia świata bardziej przyjaznego człowiekowi oraz środowisku naturalnemu. Z kolei Dzieci Kryształowe, to osoby urodzone po roku 2000. Mają one mieć temperament bardziej pokojowy. Również w ich przypadku domniemane jest posiadanie zdolności paranormalnych, a dokładniej – telepatii. Mają posiadać też duże oczy, określane jako piękne, w których skryta ma być zdolność hipnotycznego spojrzenia.
Wśród praktyk celebrowanych przez New Age wymienia się feng-shui, dietę makrobiotyczną, spożywanie zdrowej żywności, chromoterapię czy głodówki. Natomiast rytuałem tego ruchu jest channeling (ang. channel – kanał), poprzez który rozumie się bezpośredni kontakt z istotami duchowymi podczas bycia swoistym kanałem zdolnym do odbioru bodźców od takich istot. Podczas takiego rytuału, osoba w nim uczestnicząca staje się swoistym naczyniem, do którego spływają informacje od innych istot. Ma się ona wówczas znajdować w alternatywnym stanie świadomości, zwanym przez członków New Age transem mediumicznym. Kontakt następuje wówczas drogą telepatyczną, pismem automatycznym bądź bezpośrednio przez mowę danego człowieka. Wśród postaci od których można w ten sposób otrzymać informacje wymienia się duchy zmarłych, duchowych mistrzów oraz kosmitów. W latach 90. zaczęto pojęcie channeling zastępować określeniem blending, oznaczającym stapianie się w jedno, co według wyznawców New Age ma wskazywać na równość pomiędzy osobami połączonymi ze sobą podczas tego rytuału.
Organizacja
New Age odrzuca zorganizowaną strukturę, będąc zdecentralizowanym ruchem religijnym. Wszystkie doktryny oraz rytuały mają charakter oddolny, wychodząc bezpośrednio od jego członków. Z tego też powodu w New Age nie ma osób duchownych. Organizacja tego ruchu opiera się na dobrowolnym uczestnictwie i nie określa jasno granic członkostwa ani wymagań dotyczących sposobu angażowania się w ruch.
Działalność New Age odbywa się poprzez dużą liczbę ośrodków szkoleniowych, stowarzyszeń czy fundacji, grup religijnych oraz terapeutycznych. Do kluczowych ośrodków zalicza się wioskę ekologiczną w Findhorn (Szkocja). Ruch ten posiada tam własną szkołę oraz bibliotekę. Prowadzone są tam liczne kursy oraz warsztaty. Innym ważnym ośrodkiem jest Instytut Esalen w Kalifornii (USA). Uważa się go za jeden z najbardziej ekspansywnie działających ośrodków psychologicznych, skupiających się na psychologii transpersonalnej. Wśród nazwisk związanych z Esalen wymienia się:
- Carlos Castaneda – badacz transów wśród wyznawców szamanizmu, wywołanych środkami psychoaktywnymi.
- Aldous Huxley – teolog ewangelicki oraz twórca powieści Nowy Wspaniały Świat.
- Gregory Bateson – badacz mitologii
- Robert Bly – mitolog oraz poeta.
Jak wskazuje Stanisław Wargacki, kluczowym elementem organizacji New Age są sieci wzajemnych powiązań, które funkcjonują w tym wyznaniu bez ustalonych centralnie zasad. Komunikacja w ich ramach odbywa się za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Jak pisze Wargacki:
Sieci te są dla jednostki źródłem emocjonalnego, intelektualnego, duchowego i ekonomicznego wsparcia. Są rodzajem „niewidzialnego domu” (invisible home) i siłą będącą w stanie zmienić nawet politykę i działanie instytucji.
New Age, pomimo zadeklarowanej apolityczności, jest stowarzyszone w ONZ jako organizacja pozarządowa.
Założenia kultury duchowej New Age
- opracowano na podstawie materiałów źródłowych
- Wszystko we wszechświecie jest ze sobą powiązane, jest jednością (jednią).
- Wszystko jest emanacją kosmicznej energii, którą można nazwać na przykład Bogiem albo Absolutem.
- Wszystko, co istnieje, posiada moc (współ)tworzenia rzeczywistości.
- Najwyższym dobrem i celem istnienia jest miłość, w najszerszym rozumieniu.
- Nauka nie jest w stanie wytłumaczyć wszystkiego, ponieważ jest tylko niedoskonałym instrumentem naszego poznania. Alternatywne metody mogą być niekiedy skuteczniejsze od naukowych.
- Życie ziemskie jest tylko stanem przejściowym, jednym z etapów rozwoju. Śmierć nie jest finalna, to tylko proces transformacji energii w inną formę.
- Świat zmieni się, gdy ludzkość osiągnie odpowiedni poziom rozwoju duchowego.
- Najważniejszym narzędziem człowieka jest wolna wola. Może on dokonywać w każdym momencie życia dowolnego wyboru, bez narażania siebie na osąd, krytykę bądź aprobatę (o ile czyni to świadomie i zdaje sobie sprawę z konsekwencji swojego postępowania).
- Instytucjonalne religie są zbędne, gdyż człowiek nie potrzebuje pośrednika między sobą a absolutem.
- Poprzez gnozę, ludzkość jest w stanie dotrzeć do prawdy absolutnej.
Zobacz też
Uwagi
- ↑ Termin New Age jest kategorią pojemną i – ze względu na swoją niedookreśloność – może konkurować z tak wieloznacznymi kategoriami, jak mistycyzm, romantyzm czy postmodernizm.
- ↑ Termin New Age jest częstokroć używany jako negatywny termin ideologiczny – odpowiednik tego, co w języku niemieckim określa się mianem Kampfbegriff – i jako taki służy nie tyle do opisywania czegokolwiek, ile raczej do zwalczania oraz oceniania innych.
Przypisy
- ↑ New Age [online], dictionary.cambridge.org [dostęp 2026-10-22] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Wargacki 2007 ↓, s. 567.
- ↑ Dobroczyński 2000 ↓, s. 108.
- ↑ New Age zmienia świat. Internet napędza nową erę wierzeń [online], wiadomosci.onet.pl, 15 listopada 2001 [dostęp 2026-10-22].
- ↑ Dobroczyński 2000 ↓, s. 95.
- 1 2 3 4 Kuzioła-Zimnica 2007 ↓, s. 120.
- ↑ Dobroczyński 2000 ↓, s. 9.
- ↑ Dobroczyński 2000 ↓, s. 12–14.
- ↑ Dobroczyński 2000 ↓, s. 14.
- 1 2 3 Wargacki 2007 ↓, s. 569.
- ↑ Wargacki 2007 ↓, s. 569–570.
- ↑ Wargacki 2007 ↓, s. 568.
- ↑ Kuzioła-Zimnica 2007 ↓, s. 122.
- 1 2 3 Wargacki 2007 ↓, s. 570.
- ↑ Wargacki 2007 ↓, s. 572.
- 1 2 3 4 Wargacki 2007 ↓, s. 573.
- 1 2 3 4 5 Wargacki 2007 ↓, s. 574.
- ↑ Wargacki 2007 ↓, s. 567–579.
- ↑ Kuzioła-Zimnica 2007 ↓, s. 117–133.
Bibliografia
- Bartłomiej Dobroczyński: New Age. Kraków: Wydawnictwo „Znak”, 2000. ISBN 83-7006-926-6.
- Stanisław A. Wargacki: New Age. W: Słownik wiedzy o religiach. Kazimierz Banek (redaktor naczelny). Bielsko-Biała: Wydawnictwo „Park”, 2007, s. 567–575. ISBN 978-83-7266-595-9.
- Emilia Kuzioła-Zimnica. New Age a chrześcijaństwo. „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Sociologic”. nr 32 [9], s. 117–133, 2007. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. (pol.).
Linki zewnętrzne
Anna Białowąs, New Age, Powszechna Encyklopedia Filozofii, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, ptta.pl [dostęp 2024-05-16].- Joanna Żak-Bucholc, New Age – geneza, racjonalista.pl, 6 września 2003 [dostęp 2024-05-16].