| Obszar | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Liczba mówiących |
ok. 894 tys. | ||||||
| Pismo/alfabet | |||||||
| Klasyfikacja genetyczna | |||||||
| |||||||
| Status oficjalny | |||||||
| UNESCO | 3 zdecydowanie zagrożony↗ | ||||||
| Ethnologue | 4 edukacyjny↗ | ||||||
| Kody języka | |||||||
| ISO 639-2 | new | ||||||
| ISO 639-3 | new | ||||||
| IETF | new | ||||||
| Glottolog | newa1247, newa1246 | ||||||
| Ethnologue | new | ||||||
| GOST 7.75–97 | нев 478 | ||||||
| WALS | new, nwd | ||||||
| SIL | NEW | ||||||
| W Wikipedii | |||||||
| |||||||
| Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu. | |||||||
Język newarski, newari lub newar (newari: नेपाल भाषा Nepal bhasza, również Newah bhaye) – język z grupy tybeto-birmańskiej rodziny języków chińsko-tybetańskich. Używany głównie przez ponad 800 tys. Newarów, zamieszkujących Dolinę Katmandu w Nepalu. Posiada bogatą tradycję literacką (zapoczątkowaną pod koniec XIV w., z pierwszymi zapiskami w XII w.). Zapisywany jest alfabetem dewanagari.
Mimo przynależności do rodziny chińsko-tybetańskiej, język newarski wykazuje też pewne podobieństwa do języków indoirańskich.
Do lat 60. XX w. pozostawał jednym z najbardziej znaczących języków Nepalu i służył jako lingua franca Doliny Katmandu (był przyswajany również przez osoby z zewnątrz). Dziś nie odgrywa dominującej roli w regionie. Pomimo stosunkowo dużej liczby użytkowników uchodzi za zagrożony wymarciem. Zaobserwowano, że w większości rodzin nie jest przekazywany dzieciom. Znajduje się pod presją języka nepalskiego, a także języka angielskiego.
Określenie „newari” ma charakter kontrowersyjny, gdyż zawiera w sobie sufiks -i (co bywa postrzegane jako przejaw „indianizacji” nazwy języka).
| Dewanagari | अ | आ | इ | ई | उ | ऊ | ए | ऐ | ओ | औ | अं | अः | ऋ | ॠ | ऌ | ॡ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Transliteracja | a | aa | i | ii | u | uu | e | ai | o | au | am | aha | ru | Ru | lru | lRuu |
| IPA | /ə/ | /ɑː/ | /i/ | /iː/ | /u/ | /uː/ | /eː/ | /əi/ | /oː/ | /əu/ | /əⁿ/ | /əʰ/ | /ru/ | /ruː/ | /lru/ | /lruː/ |
| क | ख | ग | घ | ङ |
|---|---|---|---|---|
| k /k/ | kha /kʰ/ | g /g/ | gh /gʰ/ | gn /ŋ/ |
| च | छ | ज | झ | ञ |
| ch /cɕ/ lub /ts/ | chh /cɕʰ/ | j lub z /ɟʝ/ lub /z/ | jh lub zh /ɟʝʰ/ lub /zʰ/ | tra /ɲ/ |
| ट | ठ | ड | ढ | ण |
| t /ʈ/ | th /ʈʰ/ | d /ɖ/ | dh /ɖʰ/ | n /ɳ/ |
| त | थ | द | ध | न |
| t /t̪/ | th /t̪ʰ/ | d /d̪/ | dh /d̪ʰ/ | n /n̪/ |
| प | फ | ब | भ | म |
| p /p/ | f /f/ | b /b/ | bh /bʰ/ | m /m/ |
| य | र | ल | व | |
| y /j/ | r /r/ | l /l/ | v /v/ | |
| श | ष | स | ह | |
| sh /ʃ/ | sh /ʃ/ | s /s/ | h /h/ | |
| क्ष | त्र | ज्ञ | ||
| ksh /ɭ/ | tra /kʃ/ | gny /d̪n/ | ||