Nidowirusy (Nidovirales) – rząd wirusów RNA należących do grupy IV w klasyfikacji Baltimore, obejmujący wirusy o dodatnim sensie pojedynczej nici RNA. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa nidus („gniazdo”) i nawiązuje do powstawania 3′-koterminalnego „zagnieżdżonego” zestawu mRNA podczas transkrypcji subgenomowej.
Charakterystyka
Nidowirusy posiadają genom o długości od około 12 do ponad 30 tysięcy nukleotydów, co czyni je jednymi z największych genomów wśród wirusów RNA. Ich materiał genetyczny ma „dodatni sens” (positive-sense), co oznacza, że może bezpośrednio działać jako mRNA w komórce gospodarza i służyć jako matryca do translacji białek wirusowych.
Cechą charakterystyczną nidowirusów jest wytwarzanie złożonych zestawów subgenomowych mRNA o różnej długości, które są 3′-koterminalne (mają wspólne końce 3′), a różnią się długością części 5′ (tzw. transkrypcja zagnieżdżona).
Budowa
Nidowirusy są zwykle wirusami osłonkowymi: zewnętrzna otoczka lipidowa powstaje z błon komórkowych gospodarza i zawiera białka strukturalne (u wielu nidowirusów także glikoproteiny powierzchniowe biorące udział w rozpoznawaniu receptorów). Wewnątrz znajduje się nukleokapsyd, stanowiący kompleks genomowego RNA i białek nukleokapsydu.
Morfologia wirionów jest zróżnicowana w obrębie rzędu: u arteriwirusów opisywane są zwykle cząstki kuliste o średnicy ok. 50–74nm, u koronawirusów – pleomorficzne (różnorodne pod względem kształtu) wiriony o średnicy rzędu 80–160nm, natomiast u wirusów z rodziny Roniviridae charakterystyczne są wydłużone (bacilliform) cząstki o długości ok. 150–200nm.
Klasyfikacja
Rząd Nidovirales obejmuje liczne rodziny, w tym m.in.:
Roniviridae – wirusy infekujące skorupiaki (m.in. krewetki).
Mesoniviridae – wirusy opisywane u owadów, w tym komarów.
Znaczenie
Niektóre nidowirusy mają istotne znaczenie medyczne i gospodarcze. Koronawirusy mogą wywoływać choroby układu oddechowego u ludzi i zwierząt; przykładem jest COVID-19 powodowany przez SARS-CoV-2. Inne nidowirusy zakażają zwierzęta hodowlane i mogą wiązać się ze stratami ekonomicznymi; przykładem są arteriwirusy świń związane z PRRS.
