Nocolubek

Nocolubek
Nyctophilus
Leach, 1821
Ilustracja
Nocolubek mniejszy (N. geoffroyi)
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ssaki

Podgromada

żyworodne

Infragromada

łożyskowce

Rząd

nietoperze

Podrząd

mroczkokształtne

Nadrodzina

Vespertilionoidea

Rodzina

mroczkowate

Podrodzina

mroczki

Plemię

mroczaki

Rodzaj

nocolubek

Typ nomenklatoryczny

Nyctophilus geoffroyi Leach, 1821

Synonimy
Gatunki

17 gatunków (w tym 1 wymarły) – zobacz opis w tekście

Systematyka w Wikispecies
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku

Nocolubek (Nyctophilus) – rodzaj ssaków z podrodziny mroczków (Vespertilioninae) w obrębie rodziny mroczkowatych (Vespertilionidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Australii i na Nowej Gwinei (Indonezja i Papua-Nowa Gwinea).

Morfologia

Długość ciała (bez ogona) 35–75 mm, długość ogona 31–54 mm, długość ucha 14–30,1 mm, długość tylnej stopy 7–10 mm, długość przedramienia 30,6–49,5 mm; masa ciała 3,9–18,9 g.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1821 roku angielski przyrodnik William Elford Leach w artykule zatytułowanym Cechy trzech nowych rodzajów nietoperzy bez liściastych wyrostków na nosie, opublikowanym w czasopiśmie „Transactions of the Linnean Society of London”. Gatunkiem typowym jest (oznaczenie monotypowe) nocolubek mniejszy (N. geoffroyi).

Etymologia

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące współczesne gatunki:

Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiary Status
IUCN
 Nyctophilus major J.E. Gray, 1844 nocolubek zachodnioaustralijski 2 podgatunki endemit Australii: południowo-zachodnia Australia Zachodnia i południowa Australia Południowa na wschód do Półwyspu Eyre’a, 1 zapis z zachodnio-środkowej Australii Zachodniej; zakres wysokości: 0–450 m n.p.m. DC: 5,1–6,5 cm
DO: 4–5,2 cm
DP: 3,7–4,8 cm
MC: 11–17,5 g		  LC 
Nyctophilus corbeni Parnaby, 2009 nocolubek wschodnioaustralijski gatunek monotypowy endemit Australii: południowo-wschodni Queensland, Nowa Południowa Walia, północno-zachodnia Wiktoria i południowo-wschodnia Australia Południowa DC: 5–7,5 cm
DO: 3,5–5,4 cm
DP: 3,9–4,9 cm
MC: 11,2–21 g		  VU 
Nyctophilus daedalus O. Thomas, 1915 gatunek monotypowy endemit Australii: północno-zachodnia i północno-wschodnia Australia Zachodnia, północne Terytorium Północne (wraz w Wyspą Melville’a) oraz północno-zachodni Queensland; zakres wysokości: 0–400 m n.p.m. DC: 4,5–5,7 cm
DO: 4–4,5 cm
DP: 3,8–4,6 cm
MC: 7,6–14 g		  LC 
Nyctophilus holtorum Parnaby, A.G. King & Eldridge, 2021 gatunek monotypowy endemit Australii: ograniczony do dalekiej południowo-zachodniej Australii Zachodniej; zakres wysokości: 0–450 m n.p.m. DC: bral danych
DO: około 4,6 cm
DP: około 4,1 cm
MC: około 9 g		  LC 
 Nyctophilus gouldi Tomes, 1858 nocolubek leśny gatunek monotypowy wschodni i południowo-wschodni Queensland (wraz z Wielką Wyspą Piaszczystą), środkowa i wschodnia Nowa Południowa Walia, Wiktoria oraz południowo-wschodnia Australia Południowa; zakres wysokości: 0–1240 m n.p.m. DC: 4,4–5,2 cm
DO: 3,9–4,1 cm
DP: 3,6–4,7 cm
MC: 5,2–16,5 g		  LC 
Nyctophilus sherrini O. Thomas, 1915 nocolubek tasmański gatunek monotypowy endemit Australii: Tasmania; zakres wysokości: 0–740 m n.p.m. DC: 5,1–5,4 cm
DO: 3,5–3,7 cm
DP: 4,4–4,8 cm
MC: 9,8–18,9 g		  VU 
Nyctophilus nebulosus Parnaby, 2002 nocolubek nowokaledoński gatunek monotypowy endemit Nowej Kaledonii: południowa Nowa Kaledonia (góra Koghis); zakres wysokości: około 430 m n.p.m. DC: 5,3–5,5 cm
DO: 4,8–5 cm
DP: 4,2–4,3 cm
MC: 9,4–12 g		  CR 
Nyctophilus microtis O. Thomas, 1888 nocolubek papuaski gatunek monotypowy zachodnia i głównie wschodnia Nowa Gwinea (wraz z wyspami Salawati i Nowa Irlandia); być może wyspy Manus, Nowa Brytania i Tagula; zakres wysokości: 0–2600 m n.p.m. DC: 4,2–6,3 cm
DO: 3,6–4,9 cm
DP: 3,7–4,2 cm
MC: 6–10,5 g		  LC 
Nyctophilus walkeri O. Thomas, 1892 nocolubek karłowaty gatunek monotypowy endemit Australii: północno-wschodnia Australia Zachodnia, północne Terytorium Północne i północno-zachodni Queensland DC: 3,8–4,4 cm
DO: 2,6–3,6 cm
DP: 3–3,6 cm
MC: 3–7 g		  LC 
 Nyctophilus bifax O. Thomas, 1915 nocolubek brzegowy gatunek monotypowy wschodni Queensland (wraz z wyspami Moa, Wyspa Księcia Walii, Hichinbrook, Palm i Wielka Wyspa Piaszczysta) i północno-wschodnia Nowa Południowa Walia; rozproszony wzdłuż Nowej Gwinei; zakres wysokości: 0–500 m n.p.m. DC: 3,5–5,5 cm
DO: 3,9–4,6 cm
DP: 3,7–4,7 cm
MC: 5–12 g		  LC 
Nyctophilus arnhemensis D.H. Johnson, 1959 nocolubek długouchy gatunek monotypowy endemit Australii: północne wybrzeże Australii Zachodniej (wraz z Bonaparte Archipelago), północne Terytorium Północne (wraz z archipelagiem Tiwi, wyspami Groote Eylandt i Sir Edward Pellew Group) i północno-zachodni Queensland DC: 4–5,9 cm
DO: 3,6–4,1 cm
DP: 3,3–3,9 cm
MC: 5,2–9,6 g		  LC 
Nyctophilus shirleyae Parnaby, 2009 nocolubek nowogwinejski gatunek monotypowy endemit Papui-Nowej Gwinei: znany z góry Missim (Morobe) i obszaru sawannowego Trans-Fly (Prowincja Zachodnia); prawdopodobnie szerszy zasięg; zakres wysokości: 500–1700 m n.p.m. DC: 5,2–6,4 cm
DO: 4,8–5,2 cm
DP: 4,5–4,38 cm
MC: 11,5–13 g		  DD 
Nyctophilus microdon Laurie & J. Edwards Hill, 1954 nocolubek drobnozębny gatunek monotypowy endemit Papui-Nowej Gwinei: centralne wyżyny (Eastern, Western i Southern Highlands, Chimbu oraz Enga); zakres wysokości: 1600–3315 m n.p.m. DC: 4,2–6,3 cm
DO: 3,6–4,9 cm
DP: 3,7–4,1 cm
MC: 5,8–9,5 g		  LC 
 Nyctophilus geoffroyi Leach, 1821 nocolubek mniejszy 3 podgatunki endemit Australii: kontynent (za wyjątkiem północno-wschodniego wybrzeża Queensland), Tasmania, Wielka Wyspa Piaszczysta, Wyspa Kangura, King i Wyspa Flindersa; zakres wysokości: 0–1580 m n.p.m. DC: 3,8–5 cm
DO: 3,1–4 cm
DP: 3,1–4,2 cm
MC: 3,9–14,5 g		  LC 
Nyctophilus heran D.J. Kitchener, How & Maharadatunkamsi, 1991 nocolubek sundajski gatunek monotypowy endemit Indonezji: Małe Wyspy Sundajskie (znany tylko z wyspy Lembata); zakres wysokości: około 0 m n.p.m. DC: około 5,1 cm
DO: około 4,1 cm
DP: około 3,9 cm
MC: około 7,6 g		  DD 
 Nyctophilus timoriensis (É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1806) nocolobek duży gatunek monotypowy Indonezja i Timor Wschodni DC: 4,9–5,6 cm
DO: 3,6–3,7 cm
DP: 3,6–4 cm
MC: 4,5–5 g		  NE 
Nyctophilus howensis McKean, 1975 nocolubek tajemniczy gatunek monotypowy endemit Australii: znany tylko w wyspy Lord Howe (Nowa Południowa Walia) DC: brak danych
DO: brak danych
DP: brak danych
MC: brak danych		  EX 

Kategorie IUCN:  LC  – gatunek najmniejszej troski,  VU  – gatunek narażony,  CR  – gatunek krytycznie zagrożony,  EX  – gatunek wymarły,  DD  – gatunki o nieokreślonym stopniu zagrożenia;  NE  – gatunki niepoddane jeszcze ocenie.

Uwagi

  1. 1 2 Niepoprawna późniejsza pisownia Nyctophilus Leach, 1821.
  2. ↑ DC – długość ciała; DO – długość ogona; DP – długość przedramienia; MC – masa ciała

Przypisy

  1. 1 2 W.E. Leach. The Characters of three new Genera of Bats without foliaceous Appendages to the Nose. „Transactions of the Linnean Society of London”. 13 (1), s. 78, 1821. (ang.).
  2. ↑ F. Cuvier: Zoologie = Mammalogie. W: C. Sonnini (red.): Dictionnaire des sciences naturelles, dans lequel on traite méthodiquement des différens êtres de la nature, considérés soit en eux-mêmes, d’après l’état actuel de nos connoissances, soit relativement à l’utilité qu’en peuvent retirer la médecine, l’agriculture, le commerce et les artes. Suivi d’une biographie des plus célèbres naturalistes. T. 59. Strasbourg & Paris: F. G. Levrault & Le Normant, 1829, s. 427. (fr.).
  3. ↑ R.-P. Lesson: Histoire naturelle générale et particulière des mammifères et des oiseaux découverts depuis le mort de Buffon. Mammifères. W: Complement des oeuvres de Buffon, ou histoire naturelle des animaux rares découverts par les naturalistes et les voyageurs depuis la mort de Buffon. T. 5: Suite des mammifères. Paris: Roret, 1836, s. 159. (fr.).
  4. 1 2 J.L. McKean & J.H. Calaby. A new genus and two new species of bats from New Guinea. „Mammalia”. 32, s. 372, 1981. (ang.).
  5. 1 2 3 Nazwy zwyczajowe za: W. Cichocki, A. Ważna, J. Cichocki, E. Rajska-Jurgiel, A. Jasiński & W. Bogdanowicz: Polskie nazewnictwo ssaków świata. Warszawa: Muzeum i Instytut Zoologii PAN, 2015, s. 119. ISBN 978-83-88147-15-9. (pol. • ang.).
  6. 1 2 3 4 C.J. Burgin, D.E. Wilson, R.A. Mittermeier, A.B. Rylands, T.E. Lacher & W. Sechrest: Illustrated Checklist of the Mammals of the World. Cz. 2: Eulipotyphla to Carnivora. Barcelona: Lynx Edicions, 2020, s. 224–226. ISBN 978-84-16728-35-0. (ang.).
  7. 1 2 3 4 5 R. Moratelli, C. Burgin, V. Cláudio, R. Novaes, A. López-Baucells & R. Haslauer: Family Vespertilionidae (Vesper Bats). W: D.E. Wilson & R.A. Mittermeier (redaktorzy): Handbook of the Mammals of the World. Cz. 9: Bats. Barcelona: Lynx Edicions, 2019, s. 801–807. ISBN 978-84-16728-19-0. (ang.).
  8. ↑ D.E. Wilson & D.M. Reeder (redaktorzy): Genus Nyctophilus. [w:] Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3) [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. [dostęp 2021-03-05]. (ang.).
  9. 1 2 3 4 5 Class Mammalia. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 534–535. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  10. ↑ Palmer 1904 ↓, s. 467.
  11. ↑ N.S. Upham, C.J. Burgin, J. Widness, M.A. Becker, H. Handika, J.S. Zijlstra & D.G. Huckaby: The ASM Mammal Diversity Database. [w:] ASM Mammal Diversity Database (Version 2.2) [on-line]. American Society of Mammalogists. [dostęp 2025-08-18]. (ang.).
  12. ↑ H.E. Parnaby, A.G. King & M.D. Eldridge. A new bat species from southwestern Western Australia, previously assigned to Gould's Long-eared Bat Nyctophilus gouldi Tomes, 1858. „Records of the Australian Museum”. 73 (1), s. 60, 2021. DOI: 10.3853/j.2201-4349.73.2021.1766. (ang.).
  13. 1 2 Appendix 1. Extinct species. W: Lynx Nature Books: All the Mammals of the World. Barcelona: Lynx Edicions, 2023, s. 708. ISBN 978-84-16728-66-4. (ang.).
  14. ↑ Taxonomy: Nyctophilus – Genus. The IUCN Red List of Threatened Species. [dostęp 2025-08-18]. (ang.).

Bibliografia