Etiologia
Czynnikiem chorobotwórczym jest pałeczka nosacizny (Burkholderia mallei, dawna nazwa lub synonim jeszcze używany Pseudomonas mallei)
Nosacizna (łac. Malleus, ang. glanders) – przewlekła zakaźna i zaraźliwa choroba zwierząt nieparzystokopytnych wywołana przez pałeczkę nosacizny (G-, tlenowa). Nosacizna jest najczęściej chorobą koni. Mogą też zachorować kotowate i mięsożerne. Może też być niebezpieczną zoonozą dla ludzi. Bardzo rzadko spotykana w Europie (Rumunia, Francja) – w roku 2015 wykryto jeden przypadek w Polsce u konia sprowadzonego z zagranicy. Obecnie można ją spotkać w Azji, Afryce oraz w Ameryce Południowej i Środkowej.[potrzebny przypis]
Czynnikiem chorobotwórczym jest pałeczka nosacizny (Burkholderia mallei, dawna nazwa lub synonim jeszcze używany Pseudomonas mallei)
Źródłem zakażenia są chore zwierzęta a dokładniej rzecz biorąc wyciek z nosa, wykrztusina z płuc, ropa z owrzodzeń. Czasami dochodzi do zarażenia poprzez kał i mocz.
Pałeczki nosacizny wnikają do organizmu głównie poprzez przewód pokarmowy, dodatkowo mogą wnikać przez skórę.
U koni — postać płucna, nosowa (owrzodzenia błony śluzowej przegrody nosowej) i skórna.
U świnek morskich — fenomen Straussa — po podaniu dootrzewnowym pałeczki nosacizny u samców rozwija się zapalenie jąder.
U ludzi:
Okres wylęgania choroby wynosi od 2 tygodni do nawet kilku miesięcy. Wyróżnia się dwie postacie nosacizny:
Podział ten jest sztuczny, ponieważ charakterystyczne objawy z poszczególnych postaci mogą się mieszać ze sobą.
Guzki na skórze, owrzodzenia. W płucach i pod opłucną ciemnoczerwone guzki. W krtani, tchawicy, nosie guzki, owrzodzenia, blizny.
Rozpoznanie opiera się na:
Należy wykluczyć następujące jednostki chorobowe: przewlekły nieżyt nosa, grudkowe zapalenie nosa, zołzy, ospa.
Leczenie nosacizny u zwierząt jest zabronione. Zwierzęta chore i zakażone są zabijane.
Nosaciźnie zapobiega się poprzez stosowanie przepisów sanitarno-weterynaryjnych.
| malleus | |
 | |
| Klasyfikacje | |
| ICD-10 | |
|---|---|
Kod ICD-9 nosacizny to 024.
Występuje nader rzadko i to tylko tam gdzie występuje nosacizna zwierząt. Przed wprowadzeniem do lecznictwa antybiotyków przebieg nosacizny u ludzi był śmiertelny.
Nosacizna u człowieka ma przebieg septyczny. Najczęstszym miejscem wtargnięcia bakterii do organizmu jest skóra rąk. W miejscu wtargnięcia powstaje ograniczony proces ropny. Pałeczka nosacizny szybko dostaje się do krwi i limfy. W początkowym okresie uogólnienie zakażenia wyraża się w postaci wysypki o charakterze różyczki. Następnie przetwarza się w krosty wypełnione ropą i przypominające ospę. W tym samym czasie bakteria osiedla się w narządach wewnętrznych i tworzy ogniska zapalne w wątrobie, śledzionie, płucach. Z ognisk w narządach wewnętrznych bakteria wtórnie przenika do krwi, tworząc przerzuty do niemal wszystkich tkanek i narządów.
Choroba znana od starożytności. Jest ona jedną z najdłużej znanych chorób. Wspominał o niej Hipokrates oraz Arystoteles jako o zaraźliwej chorobie koni udzielającej się człowiekowi. Zaraźliwy charakter tej choroby został rozpoznany w IV i V wieku naszej ery przez Absyrtusa i Vegetiusa.
W czasie I wojny światowej Niemcy użyły zarazków nosacizny w portach Ententy jako broni biologicznej. Mimo zainfekowania pewnej liczby koni, nie osiągnięto zakładanej epidemii i zaniechano dalszych prac nad militarnym zastosowaniem tej choroby.
