Notozaur

Notozaur
	Nothosaurus
	Münster, 1834
	; Szkielet notozaura w Muzeum Historii Naturalnej w Berlinie
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	zauropsydy
Podgromada	diapsydy
Nadrząd	zauropterygi
Rząd	notozaury
Rodzina	Nothosauridae
Rodzaj	notozaur
	Multimedia w Wikimedia Commons

Notozaur (Nothosaurus) – rodzaj zauropteryga z rzędu notozaurów i rodziny Nothosauridae. Żył od wczesnego do późnego triasu na terenie współczesnej północnej Afryki, Azji (Chiny, Izrael, Rosja), Europy (Holandia, Niemcy, Polska, Szwajcaria, Włochy).

Nothosaurus osiągał długość około 3 metrów. Miał wydłużone ciało i długi, bocznie spłaszczony ogon ułatwiający pływanie. Płetwa znajdowała się w górnej części ogona. Miał długą, smukłą głowę ze szczękami zaopatrzonymi w wiele ostrych zębów. Nozdrza znajdowały się na czubku pyska. Notozaury miały stosunkowo krótkie kończyny z palcami spiętymi błoną pławną. Przednie kończyny były krótsze od tylnych. Jednym z najmniejszych znanych gatunków jest Nothosaurus winkelhorsti, którego czaszka osiągała 46,5 mm długości.

Występowanie żyworodności u późniejszych plezjozaurów i prawdopodobna żyworodność wczesnych zauropterygów takich jak Neusticosaurus, Lariosaurus czy Keichousaurus sugeruje, że i Nothosaurus był żyworodny. Notozaury przypuszczalnie były zdolne do dłuższego przebywania poza wodą, jednak spędzały w niej większość czasu. Prawdopodobnie polowały na ryby. Analizy histologiczne kości długich sugerują, że ogólny schemat wzrostu notozaura jest typowy dla gadów. U niektórych przedstawicieli tego rodzaju po sobie następowały fazy szybkiego i wolniejszego rozwoju, podczas gdy u innych tempo wzrostu było stałe. Tego typu różnice sugerują ich przynależność do różnych taksonów lub różnych płci.

Filogeneza

Kladogram rodzaju Nothosaurus według Klein i Albersa

Nothosaurus

N. winkelhorsti

N. juvenilis

N. edingerae

N. giganteus

N. mirabilis

	N. haasi

	N. tchernovi

N. jagisteus

N. marchicus

N. winterswijkensis

N. youngi

N. yangjuanensis

Gatunki

Nothosaurus mirabilis Münster, 1834 (typowy)
Nothosaurus andriani Meyer, 1839
Nothosaurus cristatus Hinz, Matzke i Pfretzschner, 2019
Nothosaurus cymatosauroides Sanz, 1983
Nothosaurus edingerae Schultze, 1970
Nothosaurus giganteus Münster, 1834
Nothosaurus haasi Rieppel et al., 1997
Nothosaurus jagisteus Rieppel, 2001
Nothosaurus marchicus Koken, 1893
Nothosaurus procerus Schröder, 1914
Nothosaurus raabi Schröder, 1914
Nothosaurus rostellatus Shang, 2006
Nothosaurus schimperi Meyer, 1834
Nothosaurus tchernovi Haas, 1980
Nothosaurus venustus Münster, 1834
Nothosaurus winterswijkensis Albers & Rieppel, 2003
Nothosaurus yangjuanensis Jiang et al., 2006
Nothosaurus zhangi Liu et al., 2014

Najlepiej poznanym gatunkiem notozaura jest gatunek typowy – Nothosaurus mirabilis. Niektóre gatunki notozaura są synonimizowane z innymi gatunkami (np. Nothosaurus lelmensis z Nothosaurus mirabilis), a taksonomiczny status innych, jak Nothosaurus juvenilis Eldinger, 1921, bywa uznawany za problematyczny. Według Klein i Albersa jest to ważny gatunek, zajmujący bazalną pozycję wśród przedstawicieli rodzaju. Lin i współpracownicy (2017) przenieśli gatunek N. juvenilis, a także Nothosaurus youngi Li & Rieppel, 2004 i Nothosaurus winkelhorsti Klein & Albers, 2009, z rodzaju Nothosaurus do rodzaju Lariosaurus.

Przypisy

↑ Alina Chrząstek, Robert Niedźwiedzki. Kręgowce retu i dolnego wapienia muszlowego na Śląsku. „Acta Universitatis Wratislaviensis, Prace Geologiczno-Mineralogiczne”. 64, s. 69–81, 1998.
1 2 Nothosaurs. Enchanted Learning Software. [dostęp 2008-12-14]. (ang.).
1 2 Sauropterygia: Eusauropterygia. Palaeos. [dostęp 2012-02-27]. (ang.).
1 2 3 Nicole Klein, Paul C.H. Albers. A new species of the sauropsid reptile Nothosaurus from the Lower Muschelkalk of the western Germanic Basin, Winterswijk, the Netherlands. „Acta Palaeontologica Polonica”. 54 (4), s. 589–598, 2009. DOI: 10.4202/app.2008.0083. (ang.).
↑ F. R. O’Keefe, L. M. Chiappe. Viviparity and K-selected life history in a Mesozoic marine plesiosaur (Reptilia, Sauropterygia). „Science”. 333 (6044), s. 870-873, 2011. DOI: 10.1126/science.1205689. (ang.).
↑ PM Sander. A fossil reptile embryo from the Middle Triassic of the Alps. „Science”. 239 (4841), s. 780-783, 1988. DOI: 10.1126/science.3340859. (ang.).
↑ Silvio Renesto, Cristina Lombardo, Andrea Tintori i Gianluca Danini. Nothosaurid embryos from the Middle Triassic of northern Italy: an insight into the viviparity of nothosaurs?. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 23 (4), s. 957-960, 2003. DOI: 10.1671/1840-21. (ang.).
↑ Yen-nien Cheng, Xiao-chun Wu i Qiang Ji. Triassic marine reptiles gave birth to live young. „Nature”. 432, s. 383-386, 2004. DOI: 10.1038/nature03050. (ang.).
↑ Nicole Klein. Long bone histology of Sauropterygia from the Lower Muschelkalk of the Germanic Basin provides unexpected implications for phylogeny. „PLoS ONE”. 5(7): e11613, 2010. DOI: 10.1371/journal.pone.0011613. (ang.).
↑ Juliane K. Hinz, Andreas T. Matzke i Hans-Ulrich Pfretzschner. A new nothosaur (Sauropterygia) from the Ladinian of Vellberg-Eschenau, southern Germany. „Journal of Vertebrate Paleontology”. E1585364, 2019. DOI: 10.1080/02724634.2019.1585364. (ang.).
↑ Olivier Rieppel. The status of the nothosaurian reptile Elmosaurus lelmensis, with comments on Nothosaurus mirabilis. „Palaeontology”. 36 (4), s. 967–974, 1993. (ang.).
↑ Wen-Bin Lin, Da-Yong Jiang, Olivier Rieppel, Ryosuke Motani, Cheng Ji, Andrea Tintori, Zuo-Yu Sun i Min Zhou. A new specimen of Lariosaurus xingyiensis (Reptilia, Sauropterygia) from the Ladinian (Middle Triassic) Zhuganpo Member, Falang Formation, Guizhou, China. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 37 (2): e1278703, 2017. DOI: 10.1080/02724634.2017.1278703. (ang.).

[Polska-1] Alina Chrząstek, Robert Niedźwiedzki. Kręgowce retu i dolnego wapienia muszlowego na Śląsku. „Acta Universitatis Wratislaviensis, Prace Geologiczno-Mineralogiczne”. 64, s. 69–81, 1998.

[Nothosaurs-2] 1 2 Nothosaurs. Enchanted Learning Software. [dostęp 2008-12-14]. (ang.).

[Palaeos-3] 1 2 Sauropterygia: Eusauropterygia. Palaeos. [dostęp 2012-02-27]. (ang.).

[app-4] 1 2 3 Nicole Klein, Paul C.H. Albers. A new species of the sauropsid reptile Nothosaurus from the Lower Muschelkalk of the western Germanic Basin, Winterswijk, the Netherlands. „Acta Palaeontologica Polonica”. 54 (4), s. 589–598, 2009. DOI: 10.4202/app.2008.0083. (ang.).

[5] F. R. O’Keefe, L. M. Chiappe. Viviparity and K-selected life history in a Mesozoic marine plesiosaur (Reptilia, Sauropterygia). „Science”. 333 (6044), s. 870-873, 2011. DOI: 10.1126/science.1205689. (ang.).

[6] PM Sander. A fossil reptile embryo from the Middle Triassic of the Alps. „Science”. 239 (4841), s. 780-783, 1988. DOI: 10.1126/science.3340859. (ang.).

[7] Silvio Renesto, Cristina Lombardo, Andrea Tintori i Gianluca Danini. Nothosaurid embryos from the Middle Triassic of northern Italy: an insight into the viviparity of nothosaurs?. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 23 (4), s. 957-960, 2003. DOI: 10.1671/1840-21. (ang.).

[8] Yen-nien Cheng, Xiao-chun Wu i Qiang Ji. Triassic marine reptiles gave birth to live young. „Nature”. 432, s. 383-386, 2004. DOI: 10.1038/nature03050. (ang.).

[plos-9] Nicole Klein. Long bone histology of Sauropterygia from the Lower Muschelkalk of the Germanic Basin provides unexpected implications for phylogeny. „PLoS ONE”. 5(7): e11613, 2010. DOI: 10.1371/journal.pone.0011613. (ang.).

[jvp2019-10] Juliane K. Hinz, Andreas T. Matzke i Hans-Ulrich Pfretzschner. A new nothosaur (Sauropterygia) from the Ladinian of Vellberg-Eschenau, southern Germany. „Journal of Vertebrate Paleontology”. E1585364, 2019. DOI: 10.1080/02724634.2019.1585364. (ang.).

[Rieppel-11] Olivier Rieppel. The status of the nothosaurian reptile Elmosaurus lelmensis, with comments on Nothosaurus mirabilis. „Palaeontology”. 36 (4), s. 967–974, 1993. (ang.).

[jvp2017-12] Wen-Bin Lin, Da-Yong Jiang, Olivier Rieppel, Ryosuke Motani, Cheng Ji, Andrea Tintori, Zuo-Yu Sun i Min Zhou. A new specimen of Lariosaurus xingyiensis (Reptilia, Sauropterygia) from the Ladinian (Middle Triassic) Zhuganpo Member, Falang Formation, Guizhou, China. „Journal of Vertebrate Paleontology”. 37 (2): e1278703, 2017. DOI: 10.1080/02724634.2017.1278703. (ang.).