O duchu praw

O duchu praw
De l’esprit des lois
Ilustracja
De l’esprit des loix, pierwsze wydanie z 1748, tom 1
Autor

Monteskiusz

Wydanie oryginalne
Miejsce wydania

Genewa

Język

francuski

Data wydania

1748

O duchu praw (fr. De l’esprit des loix ou du rapport que les loix doivent avoir avec constitution de chaque gouvernement, les moeurs, le climat, la religion, le commerce) – traktat filozoficzny Monteskiusza, wydany po raz pierwszy w Genewie w 1748. Jest to jedno z fundamentalnych dzieł francuskiego oświecenia, a zawarty w nim postulat trójpodziału władzy stanowi podstawę porządku ustrojowego większości współczesnych państw demokratycznych.


Tło historyczne

Dzieło Monteskiusza powstało w czasie, gdy na francuskim tronie zasiadali przedstawiciele dynastii Burbonów. Zarówno despotyzm ówczesnej władzy, jak i niepokoje społeczne stanowią tło rozważań O duchu praw.

Sukcesy długiego panowania Ludwika XIV (1643–1715) – wewnętrzny spokój i polityka merkantylizmu zapewniały monarchii olbrzymie dochody, a tłumienie opozycji wobec króla (szczególnie uchylenie w 1685 edyktu nantejskiego o tolerancji religijnej doprowadziło do masowej emigracji francuskich protestantów) oraz zręczne rozgrywanie antagonizmów między szlachtą i mieszczaństwem – umocniły monarchię absolutną we Francji, pozostawiając w rękach króla nieograniczoną władzę nad największą europejską potęgą owego czasu.

Jednak zaangażowanie Ludwika XV (1715–1774) w wojny terytorialne z Wielką Brytanią i z Habsburgami o sukcesję austriacką (1741–1748), rosnące koszty utrzymania licznych zamorskich kolonii (m.in. Kanada, Luizjana), a także przepych dworu i pogłębiająca się nędza chłopów doprowadziły do załamania budżetu i kryzysu królestwa.

Dzieło to, uznawane za najważniejsze w dorobku filozofa, stanowi zwieńczenie jego pracy naukowej i summę życiowych doświadczeń. Ze względu na postępującą utratę wzroku treść traktatu była dyktowana sekretarzom.

Dzieło umieszczone zostało w index librorum prohibitorum dekretem z 1751 roku.

Na język polski traktat Monteskiusza przełożył Tadeusz Boy-Żeleński.

Przypisy

  1. ↑ Shklar 1987 ↓, s. 67.
  2. ↑ Davis 2003 ↓, s. 622.
  3. ↑ Davis 2003 ↓, s. 672−673.
  4. ↑ J.M. De Bujanda, Index Librorum Prohibitorum 1600-1966, Sherbrooke: Centre d'Études de la Renaissance. Université de Sherbrooke, 2002, s. 632.
  5. ↑ Montesquieu: O duchu praw. Tłum. Tadeusz Boy-Żeleński. wolnelektury.pl. [dostęp 2017-08-03]. (pol.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne