Obrabiarka
Obrabiarka – maszyna do mechanicznej obróbki przedmiotów w celu nadania im określonych kształtów, wymiarów i chropowatości powierzchni. Obróbka realizowana jest za pomocą specjalnych narzędzi.
Konstrukcja obrabiarki
W obrabiarkach znajdują się następujące zespoły:
- zespół napędowy
- zespoły ruchów roboczych
- zespoły ruchów posuwowych i pomocniczych
- zespoły zamocowania narzędzi i części obrabianych
- korpusy, podstawy, prowadnice
- układy sterowania
- układy chłodzenia
- zespoły odwiórowania
Rodzaje obrabiarek
- skrawające – obrabiarki kształtujące przedmiot przez oddzielanie nadmiaru materiału
- tokarki
- wielonożowe
- kopiarki
- półautomaty i automaty tokarskie
- uchwytowe
- kłowe
- tarczowe
- rewolwerowe
- karuzelowe
- zataczarki
- wiertarki
- stołowe
- kolumnowe
- promieniowe
- współrzędnościowe
- wielowrzecionowe
- frezarki
- poziome
- pionowe
- wiertarkofrezarki
- wytaczarki
- frezarkowytaczarki
- piły
- strugarki
- dłutownice
- Fellowsa do kół zębatych
- przeciągarki
- do otworów
- do płaszczyzn
- szlifierki
- do płaszczyzn
- do otworów
- dogładzarki
- docieraczki
- polerki
- obrabiarki ultradźwiękowe
- tokarki
- do obróbki plastycznej – obrabiarki kształtujące przedmiot przez odkształcenie plastyczne materiału
- młoty mechaniczne
- kuźniarki
- prasy
- hydrauliczne
- pneumatyczne
- mimośrodowe
- balansowe
- kolanowe
- walcarki
- ciągarki
- do drutów
- do rur
- obrabiarki do obróbki elektroerozyjnej lub elektrochemicznej, kształtujące przedmiot przy wykorzystaniu zjawiska erozji elektrycznej lub chemicznej
Historia
Pierwszymi obrabiarkami były proste przyrządy skrawające o napędzie ręcznym przy pomocy sznura lub cięciwy łuku – wiertarki smyczkowe, które pojawiły się 4 tys. lat p.n.e. i były stosowane aż do XVIII w.
W średniowieczu wprowadzono do użytku obrabiarki napędzane kołem wodnym. Pierwsze nowoczesne obrabiarki zaprojektował Leonardo da Vinci (1452–1519), który opracował projekty tokarki kłowej, wiertarki, walcarki, różnego rodzaje szlifierek, a nawet maszyn do gwintowania śrub.
Obrabiarki zostały udoskonalone w II. połowie XIX w. W 1775 roku John Wilkinson (1728–1808) zbudował precyzyjną wytaczarkę cylindrów parowych. I.A. Nartow w 1718 roku i Henry Maudslay (1771–1831) w 1797 roku wprowadzili w ręcznych obrabiarkach skrawających mechaniczny suport dla podtrzymywania narzędzia. W 1795 roku wprowadzono prasę hydrauliczną. Kolejne usprawnienia wdrażano w toku rewolucji przemysłowej i po wynalezieniu silnika elektrycznego. W 1818 roku Eli Whitney (1765–1825) skonstruował pierwszą frezarkę, a w 1842 roku James Nasmyth (1808–1890) wynalazł młot parowy. Pod koniec XIX w. zaczęły powstawać automaty tokarskie. W 1880 roku amerykański inżynier Christopher Miner Spencer (1833–1922) zbudował pierwszy nowoczesny automat do obróbki metalu.
W XX w. usprawnienia skupiły się na poprawie szybkości i wydajności obróbki. Przełomem było wynalezienie stali szybkotnącej w 1900 roku przez Fredericka Winslowa Taylora (1856–1915) i M. White'a oraz wynalezienie węglików spiekanych. W 1928 roku, w Stanach Zjednoczonych zaczęto budować obrabiarki półautomatyczne i automatyczne, które pozwoliły na jednoczesną obróbkę przedmiotu z różnych stron. W latach 30. XX w. powstały linie obróbkowe. Procesy obrabiania są dalej doskonalone pod względem dokładności i wydajności.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ obrabiarka, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-10-31].
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Krzysztof Błaszkowski: Obrabiarka. W: Praca zbiorowa: Encyklopedia odkryć i wynalazków. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1979, s. 232–235. ISBN 83-214-0021-3. (pol.).