Obserwatorium Siding Spring

Obserwatorium Siding Spring
Siding Spring Observatory
	; Obserwatorium Siding Spring z lotu ptaka. Na pierwszym planie Teleskop Angielsko-Australijski (AAT).
Inne nazwy	SSO
Państwo	Australia
Stan	Nowa Południowa Walia
Położenie	Siding Spring (Mount Woorut)
Wysokość	1160 m n.p.m.
Zarządzający	Research School of Astronomy and Astrophysics
Kod obserwatorium	413
	Teleskopy
	AAT: 3,9 m optyczny; ATT: 2,3 m optyczny; UKST: 1,24 m kamera Schmidta; SkyMapper: 1,35 m szerokokątny; FTS: 2 m optyczny; iTelescope.Net: wiele automatycznych teleskopów (max 0,7 m); PROMPT: 4x0,4 m optyczne; ROTSE: 0,45 m gamma; Solaris-3: 0,5 m optyczne; KMTNet: 1,6 m optyczne szerokokątne; HATS: 2x4x0,18 m optyczne;
	Położenie na mapie Nowej Południowej Walii Obserwatorium Siding Spring
	Położenie na mapie Australii Obserwatorium Siding Spring
	31°16′24″S 149°03′52″E/-31,273333 149,064444
	Strona internetowa
	Multimedia w Wikimedia Commons

Obserwatorium Siding Spring (Siding Spring Observatory, SSO) – australijskie obserwatorium astronomiczne położone w stanie Nowa Południowa Walia, 27 km na zachód od miasta Coonabarabran. Znajduje się na górze Siding Spring (zwanej też Mount Woorut) o wysokości około 1160 m n.p.m., na wschodniej granicy parku narodowego Warrumbungle National Park. Jest najważniejszym optycznym obserwatorium w Australii. Zarządza nim Research School of Astronomy and Astrophysics (RSAA) – wydział Australian National University (ANU). Znajdują się tu teleskopy należące do RSAA oraz innych instytucji australijskich i zagranicznych, w tym największy teleskop optyczny w Australii – Teleskop Angielsko-Australijski (AAT). Obserwatorium Siding Spring jest udostępnione dla zwiedzających w ciągu dnia.

Zgodnie z nomenklaturą Międzynarodowej Unii Astronomicznej Obserwatorium Siding Spring otrzymało kod 413.

Historia

Poprzednikiem Obserwatorium Siding Spring było Obserwatorium Mount Stromlo założone w 1924 roku w pobliżu stolicy Australii – Canberry. Było to początkowo obserwatorium słoneczne należące do Brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Po II wojnie światowej zajęło się obserwacjami gwiazd i galaktyk. W 1957 roku zostało przejęte przez Australian National University. Wzrastające zanieczyszczenie świetlne od rozbudowującej się stolicy spowodowało konieczność budowy nowego obserwatorium z dala od terenów miejskich, by zapewnić jak najlepsze warunki do nocnych obserwacji nieba. Na miejsce budowy wybrano górę Siding Spring w górach Warrumbungles (Warrumbungle Mountains).

Obserwatorium Siding Spring rozpoczęło pracę w 1964 roku. Organizacyjnie te dwa obserwatoria stanowiły jedną całość o nazwie Mount Stromlo and Siding Spring Observatories. Wszystkie nowe teleskopy budowano odtąd tylko w placówce na Siding Spring.

W 1967 władze brytyjskie i australijskie zdecydowały o budowie wielkiego 3,9-metrowego Teleskopu Angielsko-Australijskiego (AAT). Na jego lokalizację wybrano właśnie Siding Spring. Został on oddany do użytku w październiku 1974, zaś pracę naukową rozpoczął na początku 1975 roku.

Kolejnym dużym teleskopem był oddany do użytku w 1984 roku 2,3-metrowy reflektor, będący wówczas jednym z najbardziej zaawansowanych technologicznie teleskopów świata.

W styczniu 2013 roku miał miejsce pożar buszu, który dosięgnął również obserwatorium. Personel ewakuowano, zniszczeniu uległy trzy należące do obserwatorium budynki, kolejne trzy zostały poważnie uszkodzone. Jednak teleskopy, poza osmaleniem i zabrudzeniem wnętrz kopuł popiołem, nie poniosły żadnych większych uszkodzeń. W połowie lutego 2013 roku w obserwatorium wznowiono nocne obserwacje nieba, zaś na początku kwietnia obserwatorium zostało ponownie otwarte dla gości z zewnątrz. Podobny pożar zniszczył w 2003 roku Obserwatorium Mount Stromlo.

Działające teleskopy

teleskop 2,3-metrowy należący do ANU, zwany też Advanced Technology Telescope – oddany do użytku w 1984. Jego cechą charakterystyczną jest to, że cały budynek teleskopu znajduje się na obrotowej podstawie i obraca się razem z teleskopem.
SkyMapper – zautomatyzowany szerokokątny teleskop o średnicy zwierciadła głównego 1,35 m, oddany do użytku w 2008, zbudowany w celu stworzenia pierwszego kompleksowego cyfrowego przeglądu nieba południowego. Należy do ANU.
Teleskop Angielsko-Australijski – 3,9 m, oddany do użytku w 1974, zarządzany przez Australijskie Obserwatorium Astronomiczne
Faulkes Telescope South – zautomatyzowany teleskop o aperturze 2 m, zarządzany przez Las Cumbres Observatory Global Telescope Network. Należy do sieci teleskopów edukacyjnych obsługiwanych przez Internet przez zarejestrowanych użytkowników – szkoły, stowarzyszenia astronomiczne, zawodowych astronomów itp.
Hot Jupiters in the Southern Sky – dwa teleskopy zarządzane przez Projekt HAT-South, działają od 2009, służą do wykrywania tranzytujących planet pozasłonecznych. Każdy z nich składa się z czterech identycznych obiektywów o średnicy 0,18 m.
iTelescope.Net – grupa różnej wielkości zautomatyzowanych teleskopów (maksymalny rozmiar zwierciadła 0,7 m) należących do organizacji typu non-profit o nazwie iTelescope.Net. Działa od stycznia 2013, jest częścią globalnej sieci teleskopów do wykorzystania przez użytkowników Internetu.
Robotic Optical Transient Search Experiment (ROTSE) – 0,45 m, jeden z czterech rozsianych po całym świecie teleskopów należących do międzynarodowego projektu badawczego ROTSE badającego rozbłyski gamma
teleskop Solaris – 0,5 m, jest własnością Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN, należy do Projektu Solaris mającego na celu poszukiwanie planet pozasłonecznych w układach gwiazd podwójnych
UK Schmidt Telescope (UKST) – szerokokątny teleskop o aperturze 1,2 m, służący do wykonywania przeglądów południowego nieba. Oddany do użytku w 1973, początkowo zarządzany przez brytyjskie Obserwatorium Królewskie w Edynburgu, obecnie przez Australijskie Obserwatorium Astronomiczne.
1,6-metrowy teleskop KMTNet (Korea Microlensing Telescope Network) – szerokokątny koreański teleskop zainstalowany w 2014, służący głównie do wykrywania planet pozasłonecznych przy wykorzystaniu zjawiska mikrosoczewkowania grawitacyjnego. Bliźniacze teleskopy zainstalowano w Chile i Południowej Afryce.
PROMPT A1 – A4 – cztery 17-calowe (42,5 cm) zautomatyzowane, obsługiwane przez Internet teleskopy sieci Skynet zainstalowane w 2013 roku przez Uniwersytet Karoliny Północnej w Chapel Hill.

Teleskopy zdemontowane bądź nieczynne

ANU 40-calowy (1,0 m) teleskop Boller & Chivens – oddany do użytku w 1964, pierwszy teleskop zainstalowany w obserwatorium
ANU 16-calowy (0,4 m) teleskop Boller & Chivens – oddany do użytku wkrótce po teleskopie 40-calowym, służył do badań fotometrycznych
ANU 24-calowy (0,6 m) teleskop Boller & Chivens – oddany do użytku w 1966
UNSW Automated Patrol Telescope (APT) – 0,5 m, szerokokątny. Powstał na bazie kamery Bakera-Nunna służącej do śledzenia sztucznych satelitów, zainstalowanej w latach 60. w Woomera, a potem przeniesionej do stacji Orroral Valley koło Canberry. W 1982 podarowano ją Uniwersytetowi Nowej Południowej Walii, który ją gruntownie zmodyfikował i zainstalował w Obserwatorium Siding Spring. Teleskop ten służył do poszukiwania planet pozasłonecznych.
Uppsala 0,5 m Schmidt Near Earth Object Survey Telescope – zbudowany w 1956 w Szwecji, zainstalowany w Obserwatorium Mount Stromlo w 1957, przeniesiony do Siding Spring w 1982. Służył głównie do wykrywania planetoid i komet (w ramach programu Siding Spring Survey) oraz różnych fotograficznych badań Drogi Mlecznej.

Wybrane odkrycia

W obserwatorium tym odkryto łącznie ponad 4500 planetoid, w tym 2687 w ramach programu Siding Spring Survey. Na cześć obserwatorium nazwano planetoidę (2343) Siding Spring.

Odkryto tu również wiele komet, 13 z nich (stan na 2022 rok) nosi nazwę obserwatorium, w tym kometa okresowa 162P/Siding Spring.

Międzynarodowy zespół astronomów w latach 1998–2006 odkrył za pomocą UK Schmidt Telescope 900 mgławic planetarnych w Galaktyce oraz prawie 500 w Wielkim Obłoku Magellana.

Przypisy

1 2 3 Information for Visitors. Siding Spring Observatory. [dostęp 2016-09-29]. (ang.).
1 2 Siding Spring Observatory – Overview. Siding Spring Observatory. [dostęp 2016-09-29]. (ang.).
↑ About us. Research School of Astronomy and Astrophysics (RSAA). [dostęp 2016-09-29]. (ang.).
↑ List Of Observatory Codes. [w:] Minor Planet Center [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna. [dostęp 2016-09-29]. (ang.).
1 2 3 4 5 6 History. Research School of Astronomy and Astrophysics (RSAA). [dostęp 2016-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-02)]. (ang.).
↑ A Brief History. Australian Astronomical Observatory. [dostęp 2016-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-28)]. (ang.).
↑ Jude Dineley: Fires ravage Siding Spring Observatory. [w:] Physics World [on-line]. Institute of Physics, 2013-01-16. [dostęp 2016-09-29]. (ang.).
↑ Siding Spring Observatory reopens. Australian National University, 2013-04-08. [dostęp 2016-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-24)]. (ang.).
1 2 Siding Spring Observatory. Research School of Astronomy and Astrophysics (RSAA). [dostęp 2016-09-29]. (ang.).
1 2 Telescopes. Research School of Astronomy and Astrophysics (RSAA). [dostęp 2016-09-29]. (ang.).
↑ The UK Schmidt Telescope. Australian Astronomical Observatory. [dostęp 2016-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-19)]. (ang.).
↑ Installation of Three KMTNet Telescopes. Korea Microlensing Telescope Network, 2015-09-02. [dostęp 2016-10-01]. (ang.).
↑ Our Telescopes. [w:] Skynet University [on-line]. [dostęp 2016-10-01]. (ang.).
↑ Minor Planet Discovery Sites. [w:] Minor Planet Center [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2022-07-29. [dostęp 2022-08-16]. (ang.).
↑ (2343) Siding Spring w bazie Minor Planet Center (ang.)
↑ Siding Spring w bazie Jet Propulsion Laboratory (ang.). [dostęp 2022-08-16].
↑ Astronomers find more lights for their Christmas tree. Australian Astronomical Observatory, 2006-12-14. [dostęp 2016-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-27)]. (ang.).

Linki zewnętrzne

Oficjalna strona Obserwatorium Siding Spring. Australian National University. (ang.).
Siding Spring Observatory. Research School of Astronomy and Astrophysics (RSAA). (ang.).

[visitors-1] 1 2 3 Information for Visitors. Siding Spring Observatory. [dostęp 2016-09-29]. (ang.).

[ssooverview-2] 1 2 Siding Spring Observatory – Overview. Siding Spring Observatory. [dostęp 2016-09-29]. (ang.).

[rsaaaboutus-3] About us. Research School of Astronomy and Astrophysics (RSAA). [dostęp 2016-09-29]. (ang.).

[kod-4] List Of Observatory Codes. [w:] Minor Planet Center [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna. [dostęp 2016-09-29]. (ang.).

[stromlo-5] 1 2 3 4 5 6 History. Research School of Astronomy and Astrophysics (RSAA). [dostęp 2016-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-10-02)]. (ang.).

[aathistory-6] A Brief History. Australian Astronomical Observatory. [dostęp 2016-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-28)]. (ang.).

[fire-7] Jude Dineley: Fires ravage Siding Spring Observatory. [w:] Physics World [on-line]. Institute of Physics, 2013-01-16. [dostęp 2016-09-29]. (ang.).

[reopen-8] Siding Spring Observatory reopens. Australian National University, 2013-04-08. [dostęp 2016-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-10-24)]. (ang.).

[rsaasso-9] 1 2 Siding Spring Observatory. Research School of Astronomy and Astrophysics (RSAA). [dostęp 2016-09-29]. (ang.).

[telescopes-10] 1 2 Telescopes. Research School of Astronomy and Astrophysics (RSAA). [dostęp 2016-09-29]. (ang.).

[aao-11] The UK Schmidt Telescope. Australian Astronomical Observatory. [dostęp 2016-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-19)]. (ang.).

[korea-12] Installation of Three KMTNet Telescopes. Korea Microlensing Telescope Network, 2015-09-02. [dostęp 2016-10-01]. (ang.).

[prompt-13] Our Telescopes. [w:] Skynet University [on-line]. [dostęp 2016-10-01]. (ang.).

[planetoidy-14] Minor Planet Discovery Sites. [w:] Minor Planet Center [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2022-07-29. [dostęp 2022-08-16]. (ang.).

[MPC-15] (2343) Siding Spring w bazie Minor Planet Center (ang.)

[jplkomety-16] Siding Spring w bazie Jet Propulsion Laboratory (ang.). [dostęp 2022-08-16].

[mgławice-17] Astronomers find more lights for their Christmas tree. Australian Astronomical Observatory, 2006-12-14. [dostęp 2016-09-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-09-27)]. (ang.).